ଯସ୍ମିନ୍ଗିରୀଶେ ସଂଦୃଷ୍ଟେ ମେନାତୁହିନଭୂଭୃତୋଃ
ଏହି ପାହାଡ଼ର ଦେଖାରେ ମେନା ଓ ହିମବାନ୍ ଦେଖିଯାନ୍ତି ।
ତରୁପଲ୍ଲଵଲକ୍ଷେଣ ଲକ୍ଷ୍ଯମାଣଜଟାଧରଃ
ଗଛ ଓ ଲତାର ଚିହ୍ନରେ ତାଙ୍କ ଜଟା ଚିହ୍ନିବାକୁ ମିଳେ ।
ଜ୍ଯୋତିଷ୍ମତ୍ତୋଯଶୃଂଗସ୍ଯ ଦ୍ଵିପାର୍ଶ୍ଵସ୍ଥେନ୍ଦୁଭାସ୍କରଃ
ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ପାହାଡ଼ ଶିଖରର ଦୁଇ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅଛନ୍ତି ।
ଵର୍ଷାସୁ ଶିଖରାଧସ୍ତାଦଭିନୀଲବଲାହକଃ
ବର୍ଷାକାଳରେ ଶିଖର ତଳେ ଗଭୀର କଳା ମେଘ ରହିଥାଏ ।
ସହସ୍ରପାଦଃ ସାହସ୍ରଶୀର୍ଷୋ ଯଃ ପର୍ଵତେଶ୍ଵରଃ
ଏହି ପାହାଡ଼ର ହଜାରଟି ପାଁ ଓ ହଜାରଟି ମୁଣ୍ଡି ଅଛି ।
ଶିରୋଲୀନାମରସରିତ୍ସ୍ରୋତାଃ ପ୍ରାଗିତି ନାଦ୍ଭୁତମ୍
ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡି ଭିତରେ ନଦୀର ଝରଣା ଲୁଚିଯିବା ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ନୁହେଁ ।
ଆସାଦିତାପକଟକଃ ଶାରଦୈର୍ଯଃ ପଯୋଧରୈଃ
ଶରତ ମେଘ ତାଙ୍କୁ ଘେରି ଏକ କଟକ ତିଆରି କରିଥାଏ ।
ଯତ୍ର ଶୃଙ୍ଗାଗ୍ରସଂଲଗ୍ରସଂଲଗ୍ନନୀଲଲୋହିତଃ 1.3.2.4.
ଯେଉଁଠି ଶିଖରର ଟିପରେ ନୀଳ ଓ ଲାଲ ରଙ୍ଗ ଲଗିଥାଏ ।
ସୁଦୁର୍ଗମତ୍ଵାଦୁଗ୍ରତ୍ଵମପି ଧତ୍ତେ ନ ନାମତଃ
ଅତି କଷ୍ଟ ସହିତ ପହଞ୍ଚିବାରେ ଏହା ଭୟଙ୍କର ଲାଗେ, କିନ୍ତୁ ନାମରେ ତେଣୁ ନୁହେଁ ।
ତକ୍ଷକାନଂତସର୍ପାଦ୍ଯୈଃ ସ୍ପର୍ଧନ୍ତେ ଭୁଜଗେଶ୍ଵରୈଃ
ତକ୍ଷକ, ଅନନ୍ତ ଓ ଅନ୍ୟ ସର୍ପମାନେ ସର୍ପର ମହାରାଜମାନେ ସହିତ ପ୍ରତିସ୍ପର୍ଧା କରନ୍ତି ।
ସୁସ୍ପଷ୍ଟଂ ଵିଶିନଷ୍ଟୀଵ ସ୍ଵକୀଯାମଷ୍ଟମୂର୍ତିତାମ୍
ଏହା ନିଜର ଅଷ୍ଟମୂର୍ତି ରୂପକୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବରେ ପ୍ରକାଶ କରେ ।
ଶିଵସ୍ଯ ଶୃଙ୍ଗତୋ ମଧ୍ଯେ ସୁଷୁମ୍ନା କମଲାପଗା
ଶିବଙ୍କ ଶିଖର ମଧ୍ୟରେ ସୁଷୁମ୍ନା ନାମକ ପଦ୍ମ ନଦୀ ବହିଥାଏ ।
କୋଲହଂସାକୃତୀ ନାଲଂ ବ୍ରହ୍ମଵିଷ୍ଣୂ ବଭୂଵତୁଃ
ବ୍ରହ୍ମା ଏକ ହଂସ ଆକାର ନେଲେ, ବିଷ୍ଣୁ ଏକ ଶୂକର ଆକାର ଧରିଲେ।
ଅରୁଣାଚଲନାଥାଖ୍ଯଂ ପ୍ରପନ୍ନଃ ପ୍ରମଦୈଃ ସମମ୍
ସେ ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟାମାନେ ସହିତ ଅରୁଣାଚଳ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ।
ତପ୍ତ୍ଵା ତପାଂସି ତୀଵ୍ରାଣି ସାକ୍ଷାଚ୍ଚକ୍ରେ ସଦାଶିଵମ୍
ସେ ତୀବ୍ର ତପସ୍ୟା କଲେ ଏବଂ ସାକ୍ଷାତ୍ ସଦାଶିବଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।
ଅଲବ୍ଧ ଵାମଦେହାର୍ଦ୍ଧଂ ମନ୍ମଥାରେଃ ପ୍ରସେଦୁଷଃ
ମନମଥଙ୍କ ଶତ୍ରୁ ଦୟାଳୁ ହେଲେ, ତଥାପି ସେ ବାମ ଶରୀର ଅଂଶ ପାଇଲେ ନାହିଁ।
ଲିଂଗଂ ଭୋଗପ୍ରଦଂ ପୁଂସାଂ କୈଵଲ୍ଯାଯ ପ୍ରକଲ୍ପତେ
ଲିଙ୍ଗ ଲୋକଙ୍କୁ ଭୋଗ ଦେଇଥାଏ, ମୁକ୍ତି ପାଇଁ ଏହା ସ୍ଥାପିତ।
ସାକ୍ଷାଦ୍ଭୂଯ ସତାଂ ଦତ୍ତେ ମନ୍ତ୍ରସିଦ୍ଧିମଵିଘ୍ନତଃ 1.3.2.4.
ଏହା ସତ୍ଜନଙ୍କୁ ସାକ୍ଷାତ୍ ମନ୍ତ୍ର ସିଦ୍ଧି ଅବିଘ୍ନରେ ଦେଇଥାଏ।
ସକୃନ୍ନିମଜ୍ଜନାନ୍ନୄଣାଂ ପଂଚପାତକନାଶନମ୍
ଏକବାର ଡୁବିଲେ ଲୋକଙ୍କର ପାଞ୍ଚ ପ୍ରମୁଖ ପାପ ନଶ୍ଟ ହୋଇଯାଏ।
ସକୃତ୍ପ୍ରଣାମମାତ୍ରେଣ ସର୍ଵପାପପ୍ରଣାଶନମ୍
ଏକବାର ନମସ୍କାର କରିଲେ ସମସ୍ତ ପାପ ନଶ୍ଟ ହୋଇଯାଏ।
ପୁନସ୍ତଦ୍ଭକ୍ତିମାହାତ୍ମ୍ଯାଚ୍ଛିଵସାଯୁଜ୍ଯମାପ୍ତଵାନ୍
ଏହି ଭକ୍ତିର ମହିମାରେ ପୁନି ସେ ଶିବସହିତ ଏକତା ପାଇଲେ।
ଵିଦ୍ଯାଧରେଶ୍ଵରୌ ମୁକ୍ତୌ ଦୁର୍ଵାସଃଶାପବନ୍ଧନାତ୍
ବିଦ୍ୟାଧରଙ୍କ ଦୁଇ ପ୍ରଭୁ ଦୁର୍ବାସାଙ୍କ ଶାପ ବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତ ହେଲେ।
ନାସ୍ତି ମାହେଶ୍ଵରାଦ୍ଧର୍ମୋ ନାସ୍ତି ଦେଵୋ ମହେଶ୍ଵରାତ୍
ମହେଶ୍ୱରଙ୍କ ଠାରୁ ବଡ ଧର୍ମ ନାହିଁ, ମହେଶ୍ୱରଠାରୁ ବଡ ଦେବତା ମଧ୍ୟ ନାହିଁ।
ନାସ୍ତି ଶୈଵାଗ୍ରଣୀର୍ଵିଷ୍ଣୋର୍ନାସ୍ତି ରକ୍ଷା ଵିଭୂତିତଃ
ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶିବ ଅଗ୍ରଣୀ ନାହିଁ, ତାଙ୍କ ଶକ୍ତିରୁ ରକ୍ଷା ମଧ୍ୟ ନାହିଁ।
ନାସ୍ତି ରୁଦ୍ରାକ୍ଷତୋ ଭୂଷା ନାସ୍ତି ଶାସ୍ତ୍ରଂ ଶିଵାଗମାତ୍
ରୁଦ୍ରାକ୍ଷ ଠାରୁ ବଡ ଭୂଷଣ ନାହିଁ, ଶିବାଗମ ଠାରୁ ବଡ ଶାସ୍ତ୍ର ମଧ୍ୟ ନାହିଁ।
ନାସ୍ତି ଵୈରାଗ୍ଯତଃ ସୌଖ୍ଯଂ ନାସ୍ତି ମୁକ୍ତେଃ ପରଂ ପଦମ୍
ବିରାଗ୍ୟ ଠାରୁ ବଡ ସୁଖ ନାହିଁ, ମୁକ୍ତି ଠାରୁ ବଡ ପଦ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ।
ତେ ନିଵାସା ଗିରିଵ୍ଯାପ୍ତାଃ ସୋଽଯଂ ତୁ ଗିରିଶଃ ସ୍ଵଯମ୍
ସେମାନଙ୍କର ବାସସ୍ଥାନ ପାହାଡ଼ ଭରି ଅଛି; ଏହି ଗିରିଶ ନିଜେ ପାହାଡ଼ର ପ୍ରଭୁ।
ଇତି ଵଦତି ଶିଲାଦନଂଦନେ ମୁଦିତମନାଃ ସ ମୃକଣ୍ଡୁନଂଦନଃ ।। 1.3.2.4.
ଏଭଳି ମନରେ ଆନନ୍ଦ ନେଇ ମୃକଣ୍ଡୁପୁତ୍ର ଶିଲାଦପୁତ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ।
କିଂ କିଂ ନୃଣାଂ କର୍ମ ଭଵାଯ ଜାଯତେ କଥଂ ନୁ ତତ୍ତନ୍ନରକାଯ ଶ୍ରୂଯତେ
ଲୋକଙ୍କର କେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟ ଭଲ ପାଇଁ ହୁଏ, କେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟରୁ କେଉଁ ନରକ ମିଳେ ବୋଲି ଶୁଣାଯାଏ?
ରଜସ୍ତମୋଗୁଣୋପେତା ଭଵଂତି ସୁଲଭା ନରାଃ
ରଜ ଓ ତମ ଗୁଣ ଥିବା ଲୋକ ସହଜରେ ମିଳିଯାନ୍ତି।