ଏତସ୍ଯ ଵୈଭଵଂ ସର୍ଵଂ ନ ମଯା ନ ଚ ଶାର୍ଙ୍ଗିଣା
ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ମହିମା ମୋତେ ଓ ଶାର୍ଙ୍ଗଧରଙ୍କୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ଜଣା ନାହିଁ।
ଦେଵାଶ୍ଚ ହରିମୁଖ୍ଯାସ୍ତେ କଲ୍ପକାଦ୍ଯାଃ ସୁରଦ୍ରୁମାଃ 1.3.1.13.
ଦେବତାମାନେ, ହରିଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ, ଏବଂ କଳ୍ପ ଆରମ୍ଭରୁ ଇଚ୍ଛାପୂରଣ ବୃକ୍ଷମାନେ—
ନ ତସ୍ଯ କଲିଦୋଷଃ ସ୍ଯାନ୍ନାଧିଵ୍ଯାଧିଵିଜୃଂଭଣା
ତାଙ୍କ ପାଇଁ କଳିର ଦୋଷ କିମ୍ବା ରୋଗ ଓ ଦୁଃଖର ପ୍ରକୋପ ନାହିଁ।
ଇତ୍ଯେତତ୍କଥିତଂ ସର୍ଵଂ ତଵ ଶଂଭୁପଦାଶ୍ରଯମ୍
ଏହି ସମସ୍ତ କଥା ତୁମକୁ କହିଦେଲି, ଯାହା ଶଂଭୁଙ୍କ ଚରଣର ଆଶ୍ରୟ।
ଶ୍ରୁତିପୁଟଯୁଗଲାତ୍ପିବନ୍ମନୋଜ୍ଞାଂ ସନକମୁନିସ୍ତପସାଂ ଫଲଂ ସ ଲେଭେ
ବେଦର ଦୁଇ ମଣିକ ଦ୍ୱାରା ତପସ୍ୟାର ମଧୁର ଫଳ ପିଇ, ସନକ ମୁନି ଏହା ଲାଭ କଲେ।
ଅଥାରୁଣାଚଲମାହାତ୍ମ୍ଯୋତ୍ତରାର୍ଧମ୍ ଵସଂତୋ ନୈମିଷାରଣ୍ଯେ ମୁନଯଃ ସୂତମବ୍ରୁଵନ୍ ମୁନଯ ଊଚୁଃ ସ୍ଥାନାନାମୁତ୍ତମଂ ଶୈଵଂ ଯତ୍ସ୍ଥଲଂ ତଦ୍ଵଦସ୍ଵ ନଃ
ଏବେ ଅରୁଣାଚଳର ମହିମାର ଦ୍ୱିତୀୟ ଅର୍ଦ୍ଧରେ, ନୈମିଷାରଣ୍ୟରେ ବସିଥିବା ମୁନିମାନେ ସୂତଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ: 'ହେ ସୂତ, ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର ସ୍ଥଳ ମଧ୍ୟରେ ଶିବ ଭକ୍ତିର ସର୍ବୋତ୍ତମ ସ୍ଥାନ କଣ?'
ସୂତ ଉଵାଚ ଯୂଯଂ ଶୃଣୁତ ଯତ୍ପୂର୍ଵଂ ନଂଦୀଶ୍ଵରମୁଖାଚ୍ଛ୍ରୁତମ୍
ସୂତ କହିଲେ: 'ତମେ ସମସ୍ତେ ଶୁଣ, ଯାହା ପୂର୍ବରୁ ନନ୍ଦୀଶ୍ୱରଙ୍କ ମୁଖରୁ ଶୁଣିଥିଲି।'
ନଂଦୀଶ୍ଵର ତ୍ଵଯା ପ୍ରୋକ୍ତୋ ମହିମା ମାଧ୍ଯମେଶ୍ଵରଃ
ନନ୍ଦୀଶ୍ୱର, ତୁମେ ମାଧ୍ୟେଶ୍ୱରଙ୍କ ମହିମା ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛ।
ତଥାପି ଵଦ ମେ ଭୂଯୋ ଦେଵଦେଵ ଦଯାନିଧେ
ତଥାପି, ହେ ଦେବଦେବ, ଦୟାର ସାଗର, ମୋତେ ପୁନି କହ।
ତ୍ଵଯାପ୍ଯଵିଦିତଂ କିଂଚିନ୍ନାସ୍ତ୍ଯତ୍ର ଭୁଵନତ୍ରଯେ
ତୁମେ ଏହି ତିନି ଜଗତରେ କିଛି ଅଜଣା ନାହିଁ।
ସ୍ଵର୍ଗାପଵର୍ଗଯୋଃ ପୁଂସାଂ ଭୂମିରେଵ ଵିଶିଷ୍ଯତେ
ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ମଧ୍ୟରେ, ଲୋକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ପୃଥିବୀ ଏହିଠାରେ ସବୁଠୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ।
ଫଲଂ ଚ ତ୍ରିଵିଧଂ ପୁଂସାଂ ତ୍ଵଯୈଵ କଥିତଂ ପୁରା
ତୁମେ ପୂର୍ବରୁ ଲୋକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ତିନି ପ୍ରକାର ଫଳ ବିବର୍ଣ୍ନ କରିଛ।
ପୁଣ୍ଯକ୍ଷଯେଣ କ୍ଷୀଯେତ ପ୍ରାଯଃ ପ୍ରାଥମିକଂ ଦ୍ଵଯମ୍
ପୁଣ୍ୟ ଶେଷ ହେଲେ, ସାଧାରଣତଃ ପ୍ରଥମ ଦୁଇଟି ଫଳ କମିଯାଏ।
ତତ୍ସିଦ୍ଧିସ୍ତୁ ତ୍ଵଯା ପ୍ରୋକ୍ତା ଵିଶୁଦ୍ଧଜ୍ଞାନଗୋଚରା
କିନ୍ତୁ ସେହି ଲାଭ, ତୁମେ କହିଥିବା ପରି, ଶୁଦ୍ଧ ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ହିଁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।
ତଜ୍ଜ୍ଞାନଂ କୁତ୍ର ଵା କ୍ଷେତ୍ରେ ଶାସ୍ତ୍ରାଦିପଠନଂ ଵିନା 1.3.2.1.
ଏପରି ଜ୍ଞାନ କେଉଁଠି, କେଉଁ ସ୍ଥାନରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ଶାସ୍ତ୍ର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପାଠ ଛାଡି?
ଜ୍ଞାନଯୋଗକ୍ରିଯାଚର୍ଯାସ୍ଵଶେଷାଣାଂ ଶରୀରିଣାମ୍
ଜ୍ଞାନ, ଯୋଗ ଓ କାର୍ଯ୍ୟର ଅଭ୍ୟାସରେ ଶେଷ ଲୋକମାନେ ନିର୍ଭର କରନ୍ତି।
ଯସ୍ଯ ସ୍ଥାନସ୍ଯ ମାହାତ୍ମ୍ଯାଦଲ୍ପୈରପି ଶରୀରିଣଃ
ସେହି ସ୍ଥାନର ମହିମାରେ, ଅଳ୍ପ ପ୍ରୟାସରେ ମଧ୍ୟ ଶରୀରୀ ଜୀବମାନେ—
ଭସ୍ମରୁଦ୍ରାକ୍ଷଵହନାଦୀଶ୍ଵରସ୍ମରଣାତ୍ସକୃତ୍
ଭସ୍ମ, ରୁଦ୍ରାକ୍ଷ ପିନ୍ଧିବା, କିମ୍ବା ଭଗବାନଙ୍କୁ ଏକବାର ସ୍ମରଣ କରିବା—
ଅବୁଦ୍ଧିପୂର୍ଵକେଣାପି ଯତ୍ର ଵାସେନ ଦେହିନାମ୍
ଅଜାନି ଭାବରେ ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ ରହିଲେ, ଶରୀରୀ ଜୀବମାନେ—
ଜାତାନାଂ ଵର୍ଣସାଂକର୍ଯ୍ଯେ ତୈରଶ୍ଚୀ ଯୋନିମୀଯୁଷାମ୍
ମିଶ୍ର ଜାତିରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା, କିମ୍ବା ପଶୁ ଗର୍ଭକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଥିବା—
ଇତୀରଯିତ୍ଵା ସ ମୃକଂଡୁନଂଦନଃ ସମଂ ମୁନୀଂଦ୍ରୈରପରୈର୍ମହାତ୍ମଭିଃ
ଏପରି କହି, ମୃକଣ୍ଡୁଙ୍କ ପୁଅ ଅନ୍ୟ ମହାତ୍ମା ମୁନିମାନେ ସହିତ—
ନଂଦିକେଶ୍ଵର ଉଵାଚ ସ୍ଥାନଂ ତ୍ଵଯା ମୁନେ ପୃଷ୍ଟମସ୍ତି ମାହେଶ୍ଵରାଗ୍ରଣି
ନନ୍ଦିକେଶ୍ୱର କହିଲେ: ମୁନି, ତୁମେ ମାହେଶ୍ୱରଙ୍କ ଭକ୍ତମାନେ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଥମ ସ୍ଥାନ ବିଷୟରେ ପ୍ରଶ୍ନ କରିଛ।
ପ୍ରକଲ୍ପିତଂ ହି ଦେଵେନ ତତ୍ତତ୍କର୍ମାନୁଗୁଣ୍ଯତଃ
ଏହା ଦେବତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ, ପ୍ରତ୍ୟେକ କାର୍ଯ୍ୟର ଅନୁସାରେ।
ତ୍ଵଯା ଶୁଶ୍ରୁଷିତଂ ତେଷାଂ ହିତାଯ ମହତେ ହ୍ଯଲମ୍
ତୁମେ ସେମାନଙ୍କୁ ଉତ୍ତମ ଉପକାର ପାଇଁ ସେବା କରିଛ।
ସ୍ଵଲ୍ପୈର୍ହି କର୍ମଭିର୍ଜ୍ଞାନୈରପି ପ୍ରାପ୍ତା ପୁନଃପୁନଃ
ଅଳ୍ପ କାର୍ଯ୍ୟ ଓ ଜ୍ଞାନରେ ମଧ୍ୟ, ପୁନି ପୁନି ସେହିଠାରେ ପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏ।
କଥଂ ନୁ ଵିରତୋ ଦେହୀ ଗର୍ଭମୋକସମାଗମାତ୍
ଯେଉଁ ଜଣେ ବିରକ୍ତ, ସେ କିପରି ଗର୍ଭ ସଂଯୋଗକୁ ଟାଳିପାରିବ?
ପ୍ରଦେଶାଃ କଥିତାଃ ପୂର୍ଵଂ ପ୍ରସଂଗଵଶତୋ ମଯା
ପୂର୍ବରୁ ମୁଁ ଅବସର ଅନୁଯାୟୀ ଏହି ସ୍ଥାନମାନେ ବିବର୍ଣ୍ନ କରିଥିଲି।
କେଚିତ୍ତୀରେଷୁ ଗଂଗାଯାଃ କେଚିତ୍ସାରସ୍ଵତେ ତଟେ
କିଛି ଗଙ୍ଗା ତଟରେ, କିଛି ସାରସ୍ୱତୀ ତଟରେ ଅଛନ୍ତି।
ଅପରେ ନର୍ମଦାତୀରେ ପରେ ଗୋଦାଵରୀତଟେ
କିଛି ଲୋକ ନର୍ମଦା ନଦୀର ତଟରେ ଅଛନ୍ତି, ଅନ୍ୟମାନେ ଗୋଦାବରୀ ତଟରେ ଅଛନ୍ତି।
ସମୁଦ୍ରପାର୍ଶ୍ଵେଷ୍ଵିତରଂ ଦ୍ଵୀପେଷ୍ଵନ୍ଯେ ସରସ୍ଵତାମ୍
କିଛି ଲୋକ ସମୁଦ୍ର ନିକଟରେ ଅଛନ୍ତି, ଅନ୍ୟମାନେ ଦ୍ୱୀପରେ ଅଛନ୍ତି, ଆଉ କିଛି ଲୋକ ସରସ୍ୱତୀ ନଦୀ ନିକଟରେ ଅଛନ୍ତି।