ସତ୍ଯଂସତ୍ଯଂ ପୁନଃ ସତ୍ଯଂ ନାସତ୍ଯଂ ମମ ଭାଷିତମ୍
ସତ୍ୟ, ସତ୍ୟ, ପୁଣି ସତ୍ୟ—ମୋର କଥା କେବେ ମିଥ୍ୟା ହୁଏନି।
ହିତ୍ଵା ଦିଵ୍ଯାନି ଭୌମାନି ତୀର୍ଥାନି ସକଲାନ୍ଯପି
ଦିବ୍ୟ ଓ ପୃଥିବୀର ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନକୁ ଛାଡିଦେଇ,
ତସ୍ମାଦତ୍ର ପ୍ରକର୍ତଵ୍ଯଂ ପ୍ରାତଃ ସ୍ନାନଂ ଵିଶେଷତଃ 2.8.3.
ଏଠାରେ ବିଶେଷ କରି ପ୍ରଭାତ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ।
ତ୍ଯଜଂତି ପ୍ରାଣିନଃ ପ୍ରାଣାନ୍ସ୍ଵର୍ଗଦ୍ଵାରାଂତରେ ଦ୍ଵିଜ
ଦ୍ୱିଜ, ସ୍ୱର୍ଗ ଦ୍ୱାର ଭିତରେ ପ୍ରାଣୀମାନେ ତାଙ୍କର ପ୍ରାଣ ଛାଡିଦେଇଥାନ୍ତି।
ମୁକ୍ତିଦ୍ଵାରମିଦଂ ପଶ୍ଯ ସ୍ଵର୍ଗପ୍ରାପ୍ତିକରଂ ନୃଣାମ୍
ଏହି ମୁକ୍ତି ଦ୍ୱାରକୁ ଦେଖ, ଯାହା ମନୁଷ୍ୟଙ୍କୁ ସ୍ୱର୍ଗ ପ୍ରାପ୍ତି ଦେଇଥାଏ।
ସ୍ଵର୍ଗଦ୍ଵାରଂ ସୁଦୁଷ୍ପ୍ରାପ୍ଯଂ ଦେଵୈରପି ନ ସଂଶଯଃ
ସ୍ୱର୍ଗ ଦ୍ୱାର ପ୍ରାପ୍ତ କରିବା ଦେବତାମାନେ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠିନ—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ସ୍ଵର୍ଗଦ୍ଵାରେ ପରା ସିଦ୍ଧିଃ ସ୍ଵର୍ଗଦ୍ଵାରେ ପରା ଗତିଃ ଧ୍ଯାନମଧ୍ଯଯନଂ ସର୍ଵଂ ଦାନଂ ଭଵତି ଚାକ୍ଷଯମ୍
ସ୍ୱର୍ଗ ଦ୍ୱାରରେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସିଦ୍ଧି ମିଳେ, ସ୍ୱର୍ଗ ଦ୍ୱାରରେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଗତି ମିଳେ; ଏଠାରେ ଧ୍ୟାନ, ପାଠ ଓ ଦାନ ସବୁ ଅକ୍ଷୟ ହୁଏ।
ଜନ୍ମାଂତରସହସ୍ରେଣ ଯତ୍ପାପଂ ପୂର୍ଵସଂଚିତମ୍
ହଜାର ଜନ୍ମରେ ସଞ୍ଚିତ ହୋଇଥିବା ପୂର୍ବ ଅପରାଧ,
ବ୍ରାହ୍ମଣାଃ କ୍ଷତ୍ରିଯା ଵୈଶ୍ଯାଃ ଶୂଦ୍ରା ଵୈ ଵର୍ଣସଂକରାଃ।। କୃମିମ୍ଲେଚ୍ଛାଶ୍ଚ ଯେ ଚାନ୍ଯେ ସଂକୀର୍ଣାଃ ପାପଯୋନଯଃ
ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ, ବୈଶ୍ୟ, ଶୂଦ୍ର ଓ ମିଶ୍ର ଜାତି, କୀଟ, ବିଦେଶୀ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅଶୁଦ୍ଧ ଜନ୍ମର ଲୋକମାନେ,
କୀଟାଃ ପିପୀଲିକାଶ୍ଚୈଵ ଯେ ଚାନ୍ଯେ ମୃଗପକ୍ଷିଣଃ
ପୋକା, ପିପିଲିକା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସମସ୍ତ ପଶୁପକ୍ଷୀମାନେ,
କୌମୋଦକୀକରାଃ ସର୍ଵେ ପକ୍ଷିଣୋ ଗରୁଡଧ୍ଵଜାଃ
ସମସ୍ତ କମଳମାଳା ତିଆରି କରୁଥିବା ଲୋକମାନେ ଓ ଗରୁଡ଼ ଚିହ୍ନ ଧାରଣ କରୁଥିବା ପକ୍ଷୀମାନେ,
ଅକାମୋ ଵା ସକାମୋ ଵା ଅପି ତୀର୍ଥଗତୋପି ଵା
ଚାହିଦା ଥାଉ କି ନଥାଉ, କିମ୍ବା ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନକୁ ଯାଇଥିବା ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ,
ମୁନଯୋ ଦେଵତାଃ ସିଦ୍ଧାଃ ସାଧ୍ଯା ଯକ୍ଷା ମରୁଦ୍ଗଣାଃ 2.8.3.
ମୁନି, ଦେବତା, ସିଦ୍ଧ, ସାଧ୍ୟ, ଯକ୍ଷ ଓ ମରୁତ ଗଣମାନେ,
ମଧ୍ଯାହ୍ନେଽତ୍ର ପ୍ରକୁର୍ଵଂତି ସାନ୍ନିଧ୍ଯଂ ଦେଵତାଗଣାଃ
ଏଠାରେ ମଧ୍ୟାହ୍ନ ବେଳେ ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କର ସାନ୍ନିଧ୍ୟ ଦେଇଥାନ୍ତି।
କୁର୍ଵଂତ୍ଯନଶନଂ ଯେ ତୁ ସ୍ଵର୍ଗଦ୍ଵାରେ ଜିତେଂଦ୍ରିଯାଃ
ଯେମାନେ ସ୍ୱର୍ଗ ଦ୍ୱାରରେ ଉପବାସ କରନ୍ତି ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିଛନ୍ତି,
ଅନ୍ନଦାନରତା ତେ ଚ ରତ୍ନଦା ଭୂମିଦା ନରାଃ
ଯେମାନେ ଅନ୍ନଦାନରେ ରତ, ରତ୍ନ ଓ ଭୂମି ଦାନ କରୁଥିବା ଲୋକମାନେ,
ଯତ୍ର ସିଦ୍ଧା ମହାତ୍ମାନୋ ମୁନଯଃ ପିତରସ୍ତଥା
ଯେଉଁଠି ସିଦ୍ଧ ପୁରୁଷ, ମହାତ୍ମାମାନେ, ଋଷିମାନେ ଓ ପିତୃଗଣମାନେ ମଧ୍ୟ ବସିଛନ୍ତି।
ଚତୁର୍ଦ୍ଧା ଚ ତନୁଂ କୃତ୍ଵା ଦେଵଦେଵୋ ହରିଃ ସ୍ଵଯମ୍
ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କର ଦେବ, ସ୍ୱୟଂ ହରି ଚାରି ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିଲେ—
ବ୍ରହ୍ମଲୋକଂ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ଚତୁର୍ଵକ୍ତ୍ରଃ ସନାତନଃ
ସନାତନ ଚତୁର୍ମୁଖ ବ୍ରହ୍ମା, ବ୍ରହ୍ମାଲୋକକୁ ଛାଡ଼ିଦେଇ—
କୈଲାସନିଲଯାଵାସୀ ଶିଵସ୍ତତ୍ରୈଵ ସଂସ୍ଥିତଃ
କୈଳାସ ପର୍ବତରେ ଯିଏ ବସିଛନ୍ତି, ସେଇ ଶିବ ମଧ୍ୟ ସେଠି ଅବସ୍ଥିତ।
ମେରୁମନ୍ଦରମାତ୍ରୋଽପି ରାଶିଃ ପାପସ୍ଯ କର୍ମଣଃ
ମେରୁ କିମ୍ବା ମନ୍ଦର ପର୍ବତ ପରି ବଡ଼ ଅପରାଧର ଢେର ମଧ୍ୟ—
ଯା ଗତିର୍ଜ୍ଞାନତପସାଂ ଯା ଗତିର୍ଯଜ୍ଞଯାଜିନାମ୍
ଯେଉଁ ଗତି ଜ୍ଞାନ ଓ ତପସ୍ୟା କରୁଥିବା ଲୋକମାନେ, ଓ ଯଜ୍ଞ କରୁଥିବା ଲୋକମାନେ ପାଆନ୍ତି—
ଋଷିଦେଵାସୁରଗଣୈର୍ଜପହୋମପରାଯଣୈଃ 2.8.3.
ଋଷି, ଦେବତା ଓ ଅସୁରମାନେ ଯେଉଁମାନେ ଜପ ଓ ହୋମରେ ଲିନ ଅଛନ୍ତି—
ଷଷ୍ଟିଵର୍ଷସହସ୍ରାଣି କାଶୀଵାସେଷୁ ଯତ୍ଫଲମ୍
କାଶୀରେ ଛଅ ହଜାର ବର୍ଷ ରହିଲେ ଯେଉଁ ଫଳ ମିଳେ—
ଯା ଗତିର୍ଯୋଗଯୁକ୍ତାନାଂ ଵାରାଣସ୍ଯାଂ ତନୁତ୍ଯଜାମ୍
ଯେଉଁମାନେ ବାରାଣସୀରେ ଯୋଗ ଧ୍ୟାନରେ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ ଶରୀର ଛାଡ଼ନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର ଗତି—
ସ୍ଵର୍ଗଦ୍ଵାରେ ମୃତଃ କଶ୍ଚିନ୍ନରକଂ ନୈଵ ପଶ୍ଯତି
ସ୍ୱର୍ଗର ଦ୍ୱାରେ ଯିଏ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରେ, ସେ କେବେ ନରକ ଦେଖିନଥାଏ।
ଭୂଲୋକେ ଚାଂତରିକ୍ଷେ ଚ ଦିଵି ତୀର୍ଥାନି ଯାନି ଵୈ
ପୃଥିବୀରେ, ଆକାଶରେ ଓ ସ୍ୱର୍ଗରେ ଯେଉଁମାନେ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ଅଛି—
ଵିଷ୍ଣୁଭକ୍ତିଂ ସମାସାଦ୍ଯ ରମନ୍ତେ ତୁ ସୁନିଶ୍ଚିତାଃ
ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଭକ୍ତିକୁ ଲାଭ କରି, ସେମାନେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତି।
ଶକ୍ତିତଃ ସର୍ଵତୋ ଯୁକ୍ତ୍ଵା ଶକ୍ତିସ୍ତପସି ସଂସ୍ଥିତା
ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଶକ୍ତି ଲାଗାଇ, ତପସ୍ୟାରେ ଶକ୍ତି ନିଶ୍ଚିତ କରି—
ହନ୍ଯମାନୋଽପି ଯୋ ଵିଦ୍ଵାନ୍ଵସେଚ୍ଛସ୍ତ୍ରଶତୈରପି
ଯେଉଁ ପ୍ରଜ୍ଞାନ୍ବାନ ଲୋକ, ସେ ଶତଶଃ ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଆହତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ବଞ୍ଚିପାରନ୍ତି।