ତଦାପ୍ରଭୃତି ତତ୍ତୀର୍ଥଂ ଵିଖ୍ଯାତିଂ ପରମାଂ ଯଯୌ
ସେଇ ସମୟରୁ ଏହି ତୀର୍ଥ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ଖ୍ୟାତି ଲାଭ କଲା।
ପଞ୍ଚମ୍ଯାମପି ଶୁକ୍ଲାଯାଂ ଶ୍ରାଵଣସ୍ଯ ଵିଶେଷତଃ ସହସ୍ରଧାରାତୀର୍ଥେ ଚ ନରଃ ସ୍ଵର୍ଗମଵାପ୍ନୁଯାତ୍
ଶ୍ରାବଣ ମାସର ଶୁକ୍ଳ ପଞ୍ଚମୀ ତିଥିରେ ବି, ବିଶେଷକରି ସହସ୍ରଧାରା ତୀର୍ଥରେ, ଯେଉଁ ଲୋକ ସ୍ନାନ କରନ୍ତି ସେମାନେ ସ୍ୱର୍ଗ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି।
ଵିଧିଵଦିହ ହି ଧୀମାନ୍ସ୍ନାନଦାନାନି ତୀର୍ଥେ ନରଵର ଇହ ଶକ୍ତ୍ଯା ଯଃ କରୋତ୍ଯାଦରେଣ
ଏଠି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମନୁଷ୍ୟ, ଯିଏ ନିୟମ ଅନୁସାରେ, ଶକ୍ତିଅନୁସାରେ ଆଦର ସହିତ ଏଠି ସ୍ନାନ ଓ ଦାନ କରେ—
ପ୍ରୋଵାଚ ମଧୁରଂ ଵାକ୍ଯଂ କୃଷ୍ଣଦ୍ଵୈପାଯନୋ ମୁନିଃ
କୃଷ୍ଣଦ୍ୱୈପାୟନ ମୁନି ମଧୁର କଥା କହିଲେ।
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତ୍ଵତ୍ତୋ ମମ ମନଃ ପରମାନଂଦମାଯଯୌ
ତୁମ ପାଖରୁ ଶୁଣି ମୋ ମନେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରିଛି।
ଅନ୍ଯତ୍ତୀର୍ଥଵରଂ ବ୍ରୂହି ତତ୍ତ୍ଵେନ ମମ ଶୃଣ୍ଵତଃ
ମୁଁ ଶୁଣୁଛି, ଆଉ ଏକ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ତୀର୍ଥ ବିଷୟରେ ସତ୍ୟ କଥା କହ।
ଅଗସ୍ତ୍ଯ ଉଵାଚ ଶୃଣୁ ଵିପ୍ର ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ତୀର୍ଥମନ୍ଯଦନୁତ୍ତମମ୍
ଅଗସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ: ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଶୁଣ, ମୁଁ ତୁମକୁ ଆଉ ଏକ ଅତିଶୟ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ତୀର୍ଥ ବିଷୟରେ କହିବି।
ସ୍ଵର୍ଗଦ୍ଵାରସ୍ଯ ମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ଵିସ୍ତରାଦ୍ଵକ୍ତୁମୀଶ୍ଵରଃ
ସ୍ୱର୍ଗଦ୍ୱାରର ମହିମା ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ କେବଳ ପ୍ରଭୁଂ ଏହା କହିପାରନ୍ତି।
ସହସ୍ରଧାରାମାରଭ୍ଯ ପୂର୍ଵତଃ ସରଯୂଜଲେ
ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଥିବା ସରୟୂ ନଦୀର ଜଳରେ ହଜାର ଧାରା ଆରମ୍ଭ ହୋଇଛି।
ସ୍ଵର୍ଗଦ୍ଵାରସ୍ଯ ଵିସ୍ତାରଃ ପୁରାଣଜ୍ଞୈର୍ଵିଶାରଦୈଃ
ପୁରାତନ ଜ୍ଞାନରେ ପାରଙ୍ଗତ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକମାନେ ସ୍ୱର୍ଗ ଦ୍ୱାରର ବିସ୍ତୃତି ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛନ୍ତି।
ସତ୍ଯଂସତ୍ଯଂ ପୁନଃ ସତ୍ଯଂ ନାସତ୍ଯଂ ମମ ଭାଷିତମ୍
ସତ୍ୟ, ସତ୍ୟ, ପୁଣି ସତ୍ୟ—ମୋର କଥା କେବେ ମିଥ୍ୟା ହୁଏନି।
ହିତ୍ଵା ଦିଵ୍ଯାନି ଭୌମାନି ତୀର୍ଥାନି ସକଲାନ୍ଯପି
ଦିବ୍ୟ ଓ ପୃଥିବୀର ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନକୁ ଛାଡିଦେଇ,
ତସ୍ମାଦତ୍ର ପ୍ରକର୍ତଵ୍ଯଂ ପ୍ରାତଃ ସ୍ନାନଂ ଵିଶେଷତଃ 2.8.3.
ଏଠାରେ ବିଶେଷ କରି ପ୍ରଭାତ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ।
ତ୍ଯଜଂତି ପ୍ରାଣିନଃ ପ୍ରାଣାନ୍ସ୍ଵର୍ଗଦ୍ଵାରାଂତରେ ଦ୍ଵିଜ
ଦ୍ୱିଜ, ସ୍ୱର୍ଗ ଦ୍ୱାର ଭିତରେ ପ୍ରାଣୀମାନେ ତାଙ୍କର ପ୍ରାଣ ଛାଡିଦେଇଥାନ୍ତି।
ମୁକ୍ତିଦ୍ଵାରମିଦଂ ପଶ୍ଯ ସ୍ଵର୍ଗପ୍ରାପ୍ତିକରଂ ନୃଣାମ୍
ଏହି ମୁକ୍ତି ଦ୍ୱାରକୁ ଦେଖ, ଯାହା ମନୁଷ୍ୟଙ୍କୁ ସ୍ୱର୍ଗ ପ୍ରାପ୍ତି ଦେଇଥାଏ।
ସ୍ଵର୍ଗଦ୍ଵାରଂ ସୁଦୁଷ୍ପ୍ରାପ୍ଯଂ ଦେଵୈରପି ନ ସଂଶଯଃ
ସ୍ୱର୍ଗ ଦ୍ୱାର ପ୍ରାପ୍ତ କରିବା ଦେବତାମାନେ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠିନ—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ସ୍ଵର୍ଗଦ୍ଵାରେ ପରା ସିଦ୍ଧିଃ ସ୍ଵର୍ଗଦ୍ଵାରେ ପରା ଗତିଃ ଧ୍ଯାନମଧ୍ଯଯନଂ ସର୍ଵଂ ଦାନଂ ଭଵତି ଚାକ୍ଷଯମ୍
ସ୍ୱର୍ଗ ଦ୍ୱାରରେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସିଦ୍ଧି ମିଳେ, ସ୍ୱର୍ଗ ଦ୍ୱାରରେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଗତି ମିଳେ; ଏଠାରେ ଧ୍ୟାନ, ପାଠ ଓ ଦାନ ସବୁ ଅକ୍ଷୟ ହୁଏ।
ଜନ୍ମାଂତରସହସ୍ରେଣ ଯତ୍ପାପଂ ପୂର୍ଵସଂଚିତମ୍
ହଜାର ଜନ୍ମରେ ସଞ୍ଚିତ ହୋଇଥିବା ପୂର୍ବ ଅପରାଧ,
ବ୍ରାହ୍ମଣାଃ କ୍ଷତ୍ରିଯା ଵୈଶ୍ଯାଃ ଶୂଦ୍ରା ଵୈ ଵର୍ଣସଂକରାଃ।। କୃମିମ୍ଲେଚ୍ଛାଶ୍ଚ ଯେ ଚାନ୍ଯେ ସଂକୀର୍ଣାଃ ପାପଯୋନଯଃ
ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ, ବୈଶ୍ୟ, ଶୂଦ୍ର ଓ ମିଶ୍ର ଜାତି, କୀଟ, ବିଦେଶୀ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅଶୁଦ୍ଧ ଜନ୍ମର ଲୋକମାନେ,
କୀଟାଃ ପିପୀଲିକାଶ୍ଚୈଵ ଯେ ଚାନ୍ଯେ ମୃଗପକ୍ଷିଣଃ
ପୋକା, ପିପିଲିକା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସମସ୍ତ ପଶୁପକ୍ଷୀମାନେ,
କୌମୋଦକୀକରାଃ ସର୍ଵେ ପକ୍ଷିଣୋ ଗରୁଡଧ୍ଵଜାଃ
ସମସ୍ତ କମଳମାଳା ତିଆରି କରୁଥିବା ଲୋକମାନେ ଓ ଗରୁଡ଼ ଚିହ୍ନ ଧାରଣ କରୁଥିବା ପକ୍ଷୀମାନେ,
ଅକାମୋ ଵା ସକାମୋ ଵା ଅପି ତୀର୍ଥଗତୋପି ଵା
ଚାହିଦା ଥାଉ କି ନଥାଉ, କିମ୍ବା ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନକୁ ଯାଇଥିବା ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ,
ମୁନଯୋ ଦେଵତାଃ ସିଦ୍ଧାଃ ସାଧ୍ଯା ଯକ୍ଷା ମରୁଦ୍ଗଣାଃ 2.8.3.
ମୁନି, ଦେବତା, ସିଦ୍ଧ, ସାଧ୍ୟ, ଯକ୍ଷ ଓ ମରୁତ ଗଣମାନେ,
ମଧ୍ଯାହ୍ନେଽତ୍ର ପ୍ରକୁର୍ଵଂତି ସାନ୍ନିଧ୍ଯଂ ଦେଵତାଗଣାଃ
ଏଠାରେ ମଧ୍ୟାହ୍ନ ବେଳେ ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କର ସାନ୍ନିଧ୍ୟ ଦେଇଥାନ୍ତି।
କୁର୍ଵଂତ୍ଯନଶନଂ ଯେ ତୁ ସ୍ଵର୍ଗଦ୍ଵାରେ ଜିତେଂଦ୍ରିଯାଃ
ଯେମାନେ ସ୍ୱର୍ଗ ଦ୍ୱାରରେ ଉପବାସ କରନ୍ତି ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିଛନ୍ତି,
ଅନ୍ନଦାନରତା ତେ ଚ ରତ୍ନଦା ଭୂମିଦା ନରାଃ
ଯେମାନେ ଅନ୍ନଦାନରେ ରତ, ରତ୍ନ ଓ ଭୂମି ଦାନ କରୁଥିବା ଲୋକମାନେ,
ଯତ୍ର ସିଦ୍ଧା ମହାତ୍ମାନୋ ମୁନଯଃ ପିତରସ୍ତଥା
ଯେଉଁଠି ସିଦ୍ଧ ପୁରୁଷ, ମହାତ୍ମାମାନେ, ଋଷିମାନେ ଓ ପିତୃଗଣମାନେ ମଧ୍ୟ ବସିଛନ୍ତି।
ଚତୁର୍ଦ୍ଧା ଚ ତନୁଂ କୃତ୍ଵା ଦେଵଦେଵୋ ହରିଃ ସ୍ଵଯମ୍
ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କର ଦେବ, ସ୍ୱୟଂ ହରି ଚାରି ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିଲେ—
ବ୍ରହ୍ମଲୋକଂ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ଚତୁର୍ଵକ୍ତ୍ରଃ ସନାତନଃ
ସନାତନ ଚତୁର୍ମୁଖ ବ୍ରହ୍ମା, ବ୍ରହ୍ମାଲୋକକୁ ଛାଡ଼ିଦେଇ—
କୈଲାସନିଲଯାଵାସୀ ଶିଵସ୍ତତ୍ରୈଵ ସଂସ୍ଥିତଃ
କୈଳାସ ପର୍ବତରେ ଯିଏ ବସିଛନ୍ତି, ସେଇ ଶିବ ମଧ୍ୟ ସେଠି ଅବସ୍ଥିତ।