ଶୁଷ୍କାଣି ଚୈଵ ପର୍ଣାନି ନାଶିତାନି ତଯା ଯଦା ୨୧.
ଯେତେବେଳେ ସେ ଶୁଖିଲା ପତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ମଧ୍ୟ ଖାଇଦେଲେ,
ଵାଯୁପାନରତା ଜାତା ଅଂବୁପାନାଦନଂତରମ୍ ଏକାଂଗୁଷ୍ଠେନ ଚ ତଦା ଦଧାର ଚ ନିଜଂ ଵପୁଃ॥ ୨୧.
ପରେ ସେ ପାଣି ଛାଡ଼ି, କେବଳ ପବନ ଖାଇ ରହିଲେ; ଏବଂ ଏକଟି ଆଙ୍ଗୁଠିରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହୋଇ ନିଜ ଦେହକୁ ଧରିଥିଲେ।
ଏଵମୁଗ୍ରେଣ ତପସା ଶଂକରାରାଧନଂ ସତୀ ୨୧.
ଏଭଳି କଠିନ ତପସ୍ୟା କରି ସତୀ ଶଂକରଙ୍କୁ ପୂଜିଲେ।
ପରଂ ଭାଵଂ ସମାଶ୍ରିତ୍ଯ ଜଗନ୍ମଂଗଲମଂଗଲା ୨୧.
ସେ ଜଣେ ସମସ୍ତ ଜଗତର ମଙ୍ଗଳ ଓ ଅମଙ୍ଗଳର କାରଣ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଭାବକୁ ଆଶ୍ରୟ କରିଥିଲେ।
ଏଵଂ ଦିଵ୍ଯସହସ୍ରାଣି ଵର୍ଷାଣି ଚ ତତାପ ଵୈ ୨୧.
ଏଭଳି ଦେବତାଙ୍କର ହଜାର-ହଜାର ବର୍ଷ ଧରି ସେ ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ।
ସଭାର୍ଯଃ ସ ସୁତାମାପ୍ତ ଉଵାଚ ଚ ମହାସତୀମ୍ ୨୧.
ସେ ତାଙ୍କ ଜନନୀ ଓ କନ୍ୟା ସହିତ ଉପସ୍ଥିତ ହୋଇ, ମହାସତୀଙ୍କୁ କହିଲେ।
କ୍ଵ ରୁଦ୍ରୋ ଦୃଶ୍ଯତେ ବାଲେ ଵିରକ୍ତୋ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ ୨୧.
‘ଏ ଝିଅ, ରୁଦ୍ର କେଉଁଠି ଦେଖାଯିବେ? ସେ ନିରଲେପ, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।’
ଭଵିଷ୍ଯତି ନ ସଂଦେହଃ ସତ୍ଯଂ ପ୍ରତିଵଦାମି ତେ ୨୧.
‘ସେ ଆସିବେ ନାହିଁ, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ; ମୁଁ ସତ୍ୟ କହୁଛି।’
କିଂ ତେନ ତଵ ରୁଦ୍ରେଣ ଯେ ଦଗ୍ଧଃ ପୁରାଽନଘେ ୨୧.
‘ଏ ନିର୍ମଳା, ଯେଉଁମାନେ ପୂର୍ବରୁ ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦଗ୍ଧ ହୋଇଛନ୍ତି, ସେହି ରୁଦ୍ର ତୁମ ପାଇଁ କଣ କାମର?’
ଗଗନସ୍ଥୋ ଯଥା ଚଂଦ୍ରୋ ଗ୍ରହୀତୁଂ ନ ହି ଶକ୍ଯତେ ୨୧.
‘ଯେପରି ଆକାଶରେ ଚନ୍ଦ୍ରକୁ ଧରିହେବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ,’
ତଥୈଵ ମେନଯା ଚୋକ୍ତା ତଥା ସହ୍ଯାଦ୍ରିଣା ସତୀ ୨୧.
‘ସେପରି ମେନା ଓ ସହ୍ୟ ପର୍ବତ ମଧ୍ୟ ସତୀଙ୍କୁ ଏଭଳି କହିଥିଲେ।’
ଏଭିରୁକ୍ତା ତଦା ତନ୍ଵୀ ପାର୍ଵତୀ ତପସି ସ୍ଥିତା ୨୧.
ଏଭଳି କହାଯିବା ସତ୍ୱେ ମଧ୍ୟ, ସୁକୁମାରୀ ପାର୍ବତୀ ତପସ୍ୟାରେ ଅଟୁଟ ରହିଲେ।
ପୁରା ପ୍ରୋକ୍ତଂ ତ୍ଵଯା ତାତ ଅଂବ କିଂ ଵିସ୍ମୃତଂ ତ୍ଵଯା ୨୧.
‘ପିତା, ଆପଣ ପୂର୍ବରୁ ଏହି କଥା କହିଥିଲେ; ମା, ଆପଣ ଭୁଲିଗଲେ କି?’
ଵିରକ୍ତୋଽସୌ ମହାଦେଵୋ ମଦନୋ ଯେନ ଵୈ ହତଃ ୨୧.
‘ସେ ମହାଦେବ ନିରଲେପ, ଯିଏ କାମଦେବଙ୍କୁ ଦହିଦେଇଥିଲେ।’
ସର୍ଵେ ଯୂଯଂ ଚ ଗଚ୍ଛଂତୁ ନାତ୍ର କାର୍ଯା ଵିଚାରଣା ୨୧.
‘ତମେ ସମସ୍ତେ ଯାଅ, ଏଠାରେ ଆଉ କିଛି ଚିନ୍ତାବିଲାସ ଦରକାର ନାହିଁ।’
ତମାନଯାମି ଚାତ୍ରୈଵ ତପସା କେଵଲେନ ହି ୨୧.
‘ମୁଁ ତାଙ୍କୁ କେବଳ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ଏଠି ଆଣିଦେବି।’
ତଂ ଜାନୀଧ୍ଵଂ ମହାଭାଗାଃ ସତ୍ଯଂସତ୍ଯଂ ଵଦାମ୍ଯହମ୍॥ ୨୧.
‘ଏହି କଥା ଜାଣ, ହେ ମହାଭାଗ୍ୟବାନମାନେ; ମୁଁ ସତ୍ୟ, ସତ୍ୟ କହୁଛି।’
ସଂଭାଷମାଣା ଜନନୀଂ ତଦାନୀଂ ହିମାଲଯଂ ଚୈଵ ତଥା ଚ ମେନାମ୍ ଜଗ୍ମୁସ୍ତଦା ତେନ ପଥା ଚ ପର୍ଵତା ଯଥାଗତେନାପି ଵିଚକ୍ଷମାଣାଃ॥ ୨୧.
ଏଭଳି ମାଁ, ହିମାଳୟ ଓ ମେନାଙ୍କୁ କହି, ସେ ଅଟୁଟ ରହିଲେ; ତାପରେ ପର୍ବତମାନେ ଯେପଥେ ଆସିଥିଲେ, ସେଇପଥେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ଚାଲିଗଲେ।
ଗତେଷୁ ତେଷୁ ସର୍ଵେଷୁ ସଖୀଭିଃ ପରିଵାରିତା ୨୧.
ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଚାଲିଯିବା ପରେ, ସେ ତାଙ୍କର ସଖୀମାନେ ଦ୍ୱାରା ଘେରାଯାଇ ରହିଲେ।
ତପସା ତେନ ମହତା ତପ୍ତମାସୀଚ୍ଚରାଚରମ୍ ୨୧-
ସେଇ ବଡ଼ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଚରାଚର ଜଗତ ଜଳିଉଠିଲା।
ତ୍ଵଯା ସୃଷ୍ଟମିଦଂ ସର୍ଵଂ ଜଗଦ୍ଦେଵ ଚରାଚରମ୍ ୨୧.
ହେ ଦେବ, ଏହି ସମସ୍ତ ଚରାଚର ଜଗତ ତୁମେ ସୃଷ୍ଟି କରିଛ।
ଅସ୍ମାକଂ ରକ୍ଷଣେ ଶକ୍ତ ଇତ୍ଯାକର୍ଣ୍ଯ ଵଚସ୍ତଦା ୨୧.
ତୁମେ ଆମକୁ ରକ୍ଷା କରିପାରିବେ ବୋଲି ଶୁଣି, ସେ ସମୟରେ—
ଗିରିଜାତପସୋଦ୍ଭୂତଂ ଦାଵାଗ୍ନିଂ ପରମଂ ମହତ୍ ୨୧.
ଗିରିଜାଙ୍କର ତପସ୍ୟାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିବା ସେଇ ବଡ଼ ଦାହଜ୍ୱାଳା ଅଗ୍ନି,
ତତ୍ର ସୁପ୍ତଂ ସୁପ୍ଲଯଂକେ ଶେଷାଖ୍ଯେ ଚାତିଶୋଭନେ ୨୧.
ସେଠାରେ ଅତି ଶୋଭାମୟ ଶେଷ ନାମକ ଶଯ୍ୟାରେ ସେ ଶୁଇଥିଲେ।
ଦୂରସ୍ଥେନାପି ତାର୍କ୍ଷ୍ଯେଣ ନତକଂଧରଧାରିଣା ୨୧.
ଦୂରରେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ତାର୍କ୍ଷ୍ୟ ନାଟକଂଧର ଧାରଣ କରି ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ।
ନଵଶକ୍ତିଯୁତଂ ଵିଷ୍ଣୁଂ ପାର୍ପଦୈଃ ପରିଵାରିତମ୍ ୨୧.
ନବଶକ୍ତିରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବିଷ୍ଣୁ, ପରିଚାରକମାନେ ତାଙ୍କୁ ଘେରି ରହିଥିଲେ।
ସନାତନୋ ମହାଭାଗଃ ପ୍ରସୁପ୍ତୋ ଵିଜଯୋଽରିଜିତ୍ ୨୧.
ସନାତନ, ମହାଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ବିଜୟୀ ଓ ଅଜୟ, ସେ ଶୁଇଥିଲେ।
ସନତ୍କୁମାରଃ ସୁତପା ନାରଦଶ୍ଚୈଵ ତୁଂବୁରୁଃ ୨୧.
ସନତ୍କୁମାର, ସୁତପା, ନାରଦ ଓ ତୁମ୍ବୁରୁ ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ ଥିଲେ।
ସୁଦର୍ଶନଂ ତଥା ଚାପଂ ଶାର୍ଙ୍ଗଂ ଚ ପରମାଦ୍ଭୁତମ୍ ୨୧.
ସେଠାରେ ସୁଦର୍ଶନ ଚକ୍ର ଓ ଅତି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଶାର୍ଙ୍ଗ ଧନୁଷ ମଧ୍ୟ ଥିଲା।
ଵିଷ୍ଣୋଃ ସମୀପେ ପରମାମନୋ ଭୃଶଂ ସମେତ୍ଯ ସର୍ଵେ ସୁରଦାନଵାସ୍ତଦା ୨୧.
ସମସ୍ତ ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ନିକଟକୁ ଉତ୍କଟ ଭକ୍ତି ସହିତ ଏକତ୍ରିତ ହେଲେ।