ଧର୍ମାର୍ଥକାମାମୋକ୍ଷାଶ୍ଚ ଚତ୍ଵାରୋ ହ୍ଯେକରୂପତାମ୍ ୨୧.
ଧର୍ମ, ଅର୍ଥ, କାମ ଓ ମୋକ୍ଷ—ଏ ଚାରିଟି ଏକା ଅସ୍ତିତ୍ୱର ଅଂଶ।
କଥଂ ତ୍ଵଯା ହି ସଂଦଗ୍ଧଃ କାମୋ ହି ଦୁରତିକ୍ରମଃ ୨୧.
ତେବେ, ଆପଣ କିପରି ତାକୁ ଦହିଦେଲେ? କାମକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିବା ବହୁତ କଷ୍ଟ।
କାମେନ ହୀଯତେ ଵିଶ୍ଵଂ କାମେନ ପାଲ୍ଯତେ ୨୧.
କାମ ଦ୍ୱାରା ବିଶ୍ୱ କମିଯାଏ; କାମ ଦ୍ୱାରା ବିଶ୍ୱ ରକ୍ଷା ହୁଏ।
ଯସ୍ମାତ୍କ୍ରୋଧୋ ଭଵତ୍ଯୁଗ୍ରୋ ଯେନ ତ୍ଵଂ ଚ ଵଶୀକୃତଃ ୨୧.
କ୍ରୋଧ ଯେତେବେଳେ ଭୟଙ୍କର ହୁଏ, ତାହା ଦ୍ୱାରା ଆପଣ ମଧ୍ୟ ବଶୀଭୂତ ହୁଅନ୍ତି।
ତ୍ଵଯା ସଂପାଦିତୋ ଦେଵ ମଦନୋ ହି ମହାବଲଃ ୨୧.
ଦେବତା, ଆପଣ ଦ୍ୱାରା ମଦନ, ଯେଉଁଠାରେ ବହୁତ ଶକ୍ତି ଅଛି, ସଫଳ ହେଲେ।
ଋଷିଭିଶ୍ଚୈଵମୁକ୍ତୋଽପି ଦ୍ଵିଗୁଣଂ ରୂପମାସ୍ଥିତଃ ୨୧.
ଋଷିମାନେ ଏଭଳି କହିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ଦୁଇଗୁଣ ଆକାର ଧାରଣ କଲେ।
ମୁନିଭିଶ୍ଚାରଣୈଃ ସିଦ୍ଧୈର୍ଗଣୈଶ୍ଚାପି ସଦାଶିଵଃ ୨୧.
ମୁନି, ଚାରଣ, ସିଦ୍ଧ ଓ ଗଣମାନେ ସଦାଶିବଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କଲେ।
ମଦନଂ ଚ ତଥା ଦଗ୍ଧ୍ଵା ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ତଂ ପର୍ଵତଂ ରୁଷା ୨୧.
ମଦନକୁ ଏଭଳି ଦହିଦେଇ, ରୁଷାରେ ସେ ପର୍ବତକୁ ଛାଡିଦେଲେ।
ତିରୋଧାନଗତଂ ଦେଵୀ ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ଦଗ୍ଧଂ ଚ ମନ୍ମଥମ୍ ୨୧.
ଦେବୀ ଦେଖିଲେ ମଦନ ଦହିଗଲା ଓ ସେ ନିଜେ ଗୁପ୍ତ ହେଇଗଲେ।
ତଥୈଵ ଦଗ୍ଧଂ ମଦନଂ ଵିଲୋକ୍ଯ ରତ୍ଯା ଵିଲାପଂ ଚ ତଦା ମନସ୍ଵିନୀ ୨୧.
ମଦନ ଦହିଗଲା ବୋଲି ଦେଖି, ରତି ତାପରେ ଦୁଃଖ କଲେ; ସେ ମନରେ ଜ୍ଞାନୀ ଥିଲେ।
ଏଵଂ ଵିମୃଶ୍ଯ ସୁଚିରଂ ଗିରିଜା ତଦାନୀଂ ସଂମୋହମାପ ଚ ସତୀ ହି ତଥା ବଭାଷେ ୨୧.
ଏଭଳି ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଚିନ୍ତା କରି, ଗିରିଜା ଭ୍ରମରେ ପଡିଗଲେ; ଏବଂ ସତୀ ଏଭଳି କହିଲେ।
ମା ଵିଷାଦଂ କୁରୁ ସଖି ମଦନଂ ଜୀଵଯାମ୍ଯହମ୍ ୨୧.
ସଖୀ, ଦୁଃଖ କରିନି; ମୁଁ ମଦନକୁ ପୁନଃ ଜୀବନ ଦେବି।
ହରଂ ରୁଦ୍ରଂ ଵିରୁପାକ୍ଷଂ ଦେଵଦେଵଂ ଜଗଦ୍ଗୁରୁମ୍ ୨୧.
ହର, ରୁଦ୍ର, ବିରୂପାକ୍ଷ, ଦେବମାନଙ୍କ ଦେବ, ବିଶ୍ୱର ଗୁରୁ।
ଏଵମ ଶ୍ଵାସ୍ଯ ତାଂ ସାଧ୍ଵୀ ଗିରିଜାଂ ରତିରଂଜସା ୨୧.
ଏପରି ଭଳି ଗିରିଜାଙ୍କୁ ଶାନ୍ତନା ଦେଇ, ରତି ଭଲପାଇବାରେ ତାଙ୍କୁ ଆଶ୍ୱସ୍ତ କଲେ।
ମଦନୋ ଯତ୍ର ଦଗ୍ଧଶ୍ଚ ରୁଦ୍ରେଣ ପରମାତ୍ମନା ୨୧.
ଯେଉଁଠି ମଦନଙ୍କୁ ପରମାତ୍ମା ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦାହ କରାଯାଇଥିଲା।
ଉଵାଚ ଗତ୍ଵା ସହସା ଭାମିନୀଂ ରତିମଂତିକେ ୨୧.
ସେ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ ଭାବେ ଯାଇ, ରତିଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଭାମିନୀଙ୍କୁ କହିଲେ।
ତରୁଣୀ ରୂପସଂପନ୍ନା ସୌଭାଗ୍ଯେନ ପରେଣ ହି ଉଵାଚ ଵାକ୍ଯଂ ମଧୁରଂ କିଂଚିନ୍ନିଷ୍ଠୁରମେଵ ଚ॥ ୨୧.
ଯୁବତୀ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁନ୍ଦର ଓ ଭାଗ୍ୟଶାଳି ଥିବା, କିଛି ମିଠା କିଛି କଠୋର ଶବ୍ଦ କହିଲେ।
ନାରଦୋଽସି ମଯା ଜ୍ଞାତଃ କୁମାରସ୍ତ୍ଵଂ ନ ସଂଶଯଃ ୨୧.
ମୁଁ ଚିହ୍ନିଛି, ତୁମେ ନାରଦ; ତୁମେ କୁମାର, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ଯଥାଗତେନ ମାର୍ଗେଣ ଗଚ୍ଛ ତ୍ଵଂ ମା ଵିଲଂବିତମ୍ ୨୧.
ଯେପଥରେ ଆସିଥିଲ, ସେଇପଥରେ ଫେରିଯାଅ, ବିଳମ୍ବ କରିନହଁ।
ପରସ୍ତ୍ରୀକାମୁକାଃ କ୍ଷୁଦ୍ରା ଵିଟା ଵ୍ଯସନିନଶ୍ଚ ଯେ ୨୧.
ଅନ୍ୟର ଜନୀଙ୍କୁ ଚାହୁଁଥିବା, ଛୋଟ ମନର, ଅଶ୍ଳୀଳ ଓ ଅଭ୍ୟାସୀ ଲୋକମାନେ—
ଏଵଂ ନିର୍ଭର୍ତ୍ସିତୋ ରତ୍ଯା ନାରଦୋ ମୁନିସତ୍ତମଃ ୨୧.
ଏପରି ଭାବେ ରତିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିନ୍ଦିତ ହୋଇ, ମହାମୁନି ନାରଦ—
ଶଶଂସ ଦୈତ୍ଯରାଜାଯ ଦଗ୍ଧଂ ମଦନମେଵ ଚ ୨୧.
ଦୈତ୍ୟରାଜାଙ୍କୁ ମଦନ ଦାହ ହୋଇଥିବା ବିଷୟ ଜଣାଇଲେ।
ତାମାନଯ ମହାଭାଗ ଭାର୍ଯାଂ କୁରୁ ମହାବଲ ତାସାଂ ମଧ୍ଯେ ରୂପଵତୀ ରତିଃ ସା ମଦନପ୍ରିଯା॥ ୨୧.
ହେ ମହାଭାଗ୍ୟଶାଳି, ସେଉଁଠି ଯାଅ, ତାଙ୍କୁ ନେଇଆ, ତାଙ୍କୁ ତୁମର ଜନୀ କର। ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ରତି, ଯିଏ ମଦନଙ୍କ ପ୍ରିୟା ଓ ସୁନ୍ଦରୀ, ସବୁଠୁ ଅଧିକ ରୂପବତୀ।
ଏଵମାକର୍ଣ୍ଯ ଵଚନଂ ଦେଵର୍ଷେର୍ଭାଵିତାତ୍ମନଃ ୨୧.
ଦେବଋଷିଙ୍କ ପବିତ୍ର ମନର କଥା ଶୁଣି—
ତାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସୁ ଵିଶାଲାକ୍ଷୀଂ ରତିଂ ମଦନମୋହିନୀମ୍ ୨୧.
ସେ ବିଶାଳ ଚକ୍ଷୁ ଥିବା ଓ ମଦନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ମୋହିତ କରୁଥିବା ରତିଙ୍କୁ ଦେଖି—
ଏହି ତନ୍ଵି ମଯା ସାର୍ଦ୍ଧଂ ରାଜ୍ଯଂ ଭୋଗାନ୍ଯଥେଷ୍ଟତଃ ୨୧.
ହେ ସୁକୁମାରୀ, ମୋ ସହିତ ଆସ, ଯେପରି ଇଚ୍ଛା କର, ରାଜ୍ୟ ଓ ସମସ୍ତ ଭୋଗ ଉପଭୋଗ କର।
ଏଵମୁକ୍ତା ତଦା ତେନ ଶଂବରେଣ ମହାତ୍ମନା ୨୧.
ଏପରି ମହାତ୍ମା ଶମ୍ଭରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କହାଯାଇଲାବେଳେ—
ଵିଧଵାହଂ ମହାବାହୋ ନୈଵଂ ଭାଷିତୁମର୍ହସି ୨୧.
ହେ ବଳଶାଳି, ମୁଁ ବିଧବା; ଏପରି କଥା କହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଏତତ୍ତଦ୍ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଶଂବରଃ କାମମୋହିତଃ ୨୧.
ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଶମ୍ଭର କାମନାରେ ମୁଗ୍ଧ ହେଲେ—
ଵିମୃଶ୍ଯ ମନସା ସର୍ଵମଜେଯତ୍ଵଂ ଚ ତସ୍ଯ ଵୈ ୨୧.
ସେ ମନରେ ସବୁ ବିଚାର କରି, ତାଙ୍କ ଅଜୟତା ବିଷୟରେ ଭାବିଲେ।