ଉତ୍ସଵୋ ଵିପୁଲଃ ସଦ୍ଭିଃ ଶେଷପୂଜାପୁରଃସରମ୍
ସଦ୍ଗୁଣୀ ଲୋକମାନେ ପ୍ରଥମେ ଶେଷଙ୍କ ପୂଜା କରି, ବଡ଼ ଉତ୍ସବ ଆୟୋଜନ କଲେ।
ସନ୍ତୋଷ୍ଯ ଚ ଦ୍ଵିଜାନ୍ଭକ୍ତ୍ଯା ନାଗପୂଜାପୁରସ୍ସରମ୍
ଭକ୍ତିଭାବରେ ଦ୍ୱିଜମାନେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ ପରେ, ଆଦିରେ ନାଗଙ୍କ ପୂଜା କରାଯାଇଥିଲା।
ଵୈଶାଖମାସେ ଯେ ସ୍ନାନଂ କୁର୍ଵଂତ୍ଯତ୍ର ସମାହିତାଃ
ଏଠାରେ ଯେମାନେ ବୈଶାଖ ମାସରେ ଏକାଗ୍ର ମନେ ସ୍ନାନ କରନ୍ତି—
ତସ୍ମାଦତ୍ର ପ୍ରକର୍ତଵ୍ଯଂ ମାଧଵେ ଯତ୍ନତୋ ନରୈଃ ତୀର୍ଥେ କୃତେଽତ୍ର ମନୁଜୈଃ ସର୍ଵକାମଫଲପ୍ରଦଃ
ତେଣୁ ଏଠାରେ ମାଧବ ମାସରେ ଲୋକମାନେ ଯଥାଯଥ ଚେଷ୍ଟାରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ। ଏଠି ସ୍ନାନ କଲେ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛାର ଫଳ ମିଳେ।
ଵିଷ୍ଣୁମୁଦ୍ଦିଶ୍ଯ ଯୋ ଦଦ୍ଯାତ୍ସାଲଂକାରାଂ ପଯସ୍ଵିନୀମ୍
ଯେଉଁଠି କେହି ଭଲଭାବେ ସଜାଇଥିବା ଦୁଧାଳି ଗାଈକୁ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ନାମରେ ଦାନ କରନ୍ତି—
ତସ୍ଯ ଵାସୋ ଭଵେନ୍ନିତ୍ଯ ଵିଷ୍ଣୁଲୋକେ ସନାତନେ
ସେଉଁଠି ସେ ନିତ୍ୟ ସନାତନ ବିଷ୍ଣୁଲୋକରେ ବାସ କରିବେ।
ଅତ୍ର ପୂଜ୍ଯୌ ଵିଶେଷେଣ ନରୈଃ ଶ୍ରଦ୍ଧାସମନ୍ଵିତଃ
ଏଠି ଶ୍ରଦ୍ଧାସହିତ ଲୋକମାନେ ବିଶେଷ ଭାବେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ—
ଲକ୍ଷ୍ମୀନାରାଯଣପ୍ରୀତ୍ଯୈ ଲକ୍ଷ୍ମୀପ୍ରାତ୍ଯୈ ଵିଶେଷତଃ
ଲକ୍ଷ୍ମୀନାରାୟଣଙ୍କ ଆନନ୍ଦ ପାଇଁ, ଏବଂ ବିଶେଷକରି ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ପ୍ରାପ୍ତି ପାଇଁ।
ସର୍ଵାଣ୍ଯପି ଚ ସଂଗତ୍ଯ ସ୍ଥାସ୍ଯଂତ୍ଯତ୍ର ନ ସଂଶଯଃ ସର୍ଵତୀର୍ଥାଵଗାହସ୍ଯ ଭଵିଷ୍ଯତି ଫଲଂ ମହତ୍ ।। 2.8.2.
ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ଏଠି ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ ଅବସ୍ଥାନ କରିବେ—ଏଠି ସ୍ନାନ କଲେ ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥର ମହାଫଳ ମିଳିଥାଏ, ଏହି ବିଷୟରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ଶେଷଂ ସଂସ୍ଥାପ୍ଯ ତତ୍ତୀର୍ଥେ ଭୂଭାରହରଣକ୍ଷମମ୍
ଏହି ତୀର୍ଥରେ ଭୂଭାର ହରଣ କ୍ଷମ ଶେଷଙ୍କୁ ବିସ୍ଥାପିତ କରାଯାଇଥିଲା।
ତଦାପ୍ରଭୃତି ତତ୍ତୀର୍ଥଂ ଵିଖ୍ଯାତିଂ ପରମାଂ ଯଯୌ
ସେଇ ସମୟରୁ ଏହି ତୀର୍ଥ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ଖ୍ୟାତି ଲାଭ କଲା।
ପଞ୍ଚମ୍ଯାମପି ଶୁକ୍ଲାଯାଂ ଶ୍ରାଵଣସ୍ଯ ଵିଶେଷତଃ ସହସ୍ରଧାରାତୀର୍ଥେ ଚ ନରଃ ସ୍ଵର୍ଗମଵାପ୍ନୁଯାତ୍
ଶ୍ରାବଣ ମାସର ଶୁକ୍ଳ ପଞ୍ଚମୀ ତିଥିରେ ବି, ବିଶେଷକରି ସହସ୍ରଧାରା ତୀର୍ଥରେ, ଯେଉଁ ଲୋକ ସ୍ନାନ କରନ୍ତି ସେମାନେ ସ୍ୱର୍ଗ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି।
ଵିଧିଵଦିହ ହି ଧୀମାନ୍ସ୍ନାନଦାନାନି ତୀର୍ଥେ ନରଵର ଇହ ଶକ୍ତ୍ଯା ଯଃ କରୋତ୍ଯାଦରେଣ
ଏଠି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମନୁଷ୍ୟ, ଯିଏ ନିୟମ ଅନୁସାରେ, ଶକ୍ତିଅନୁସାରେ ଆଦର ସହିତ ଏଠି ସ୍ନାନ ଓ ଦାନ କରେ—
ପ୍ରୋଵାଚ ମଧୁରଂ ଵାକ୍ଯଂ କୃଷ୍ଣଦ୍ଵୈପାଯନୋ ମୁନିଃ
କୃଷ୍ଣଦ୍ୱୈପାୟନ ମୁନି ମଧୁର କଥା କହିଲେ।
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତ୍ଵତ୍ତୋ ମମ ମନଃ ପରମାନଂଦମାଯଯୌ
ତୁମ ପାଖରୁ ଶୁଣି ମୋ ମନେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରିଛି।
ଅନ୍ଯତ୍ତୀର୍ଥଵରଂ ବ୍ରୂହି ତତ୍ତ୍ଵେନ ମମ ଶୃଣ୍ଵତଃ
ମୁଁ ଶୁଣୁଛି, ଆଉ ଏକ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ତୀର୍ଥ ବିଷୟରେ ସତ୍ୟ କଥା କହ।
ଅଗସ୍ତ୍ଯ ଉଵାଚ ଶୃଣୁ ଵିପ୍ର ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ତୀର୍ଥମନ୍ଯଦନୁତ୍ତମମ୍
ଅଗସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ: ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଶୁଣ, ମୁଁ ତୁମକୁ ଆଉ ଏକ ଅତିଶୟ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ତୀର୍ଥ ବିଷୟରେ କହିବି।
ସ୍ଵର୍ଗଦ୍ଵାରସ୍ଯ ମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ଵିସ୍ତରାଦ୍ଵକ୍ତୁମୀଶ୍ଵରଃ
ସ୍ୱର୍ଗଦ୍ୱାରର ମହିମା ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ କେବଳ ପ୍ରଭୁଂ ଏହା କହିପାରନ୍ତି।
ସହସ୍ରଧାରାମାରଭ୍ଯ ପୂର୍ଵତଃ ସରଯୂଜଲେ
ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଥିବା ସରୟୂ ନଦୀର ଜଳରେ ହଜାର ଧାରା ଆରମ୍ଭ ହୋଇଛି।
ସ୍ଵର୍ଗଦ୍ଵାରସ୍ଯ ଵିସ୍ତାରଃ ପୁରାଣଜ୍ଞୈର୍ଵିଶାରଦୈଃ
ପୁରାତନ ଜ୍ଞାନରେ ପାରଙ୍ଗତ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକମାନେ ସ୍ୱର୍ଗ ଦ୍ୱାରର ବିସ୍ତୃତି ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛନ୍ତି।
ସତ୍ଯଂସତ୍ଯଂ ପୁନଃ ସତ୍ଯଂ ନାସତ୍ଯଂ ମମ ଭାଷିତମ୍
ସତ୍ୟ, ସତ୍ୟ, ପୁଣି ସତ୍ୟ—ମୋର କଥା କେବେ ମିଥ୍ୟା ହୁଏନି।
ହିତ୍ଵା ଦିଵ୍ଯାନି ଭୌମାନି ତୀର୍ଥାନି ସକଲାନ୍ଯପି
ଦିବ୍ୟ ଓ ପୃଥିବୀର ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନକୁ ଛାଡିଦେଇ,
ତସ୍ମାଦତ୍ର ପ୍ରକର୍ତଵ୍ଯଂ ପ୍ରାତଃ ସ୍ନାନଂ ଵିଶେଷତଃ 2.8.3.
ଏଠାରେ ବିଶେଷ କରି ପ୍ରଭାତ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ।
ତ୍ଯଜଂତି ପ୍ରାଣିନଃ ପ୍ରାଣାନ୍ସ୍ଵର୍ଗଦ୍ଵାରାଂତରେ ଦ୍ଵିଜ
ଦ୍ୱିଜ, ସ୍ୱର୍ଗ ଦ୍ୱାର ଭିତରେ ପ୍ରାଣୀମାନେ ତାଙ୍କର ପ୍ରାଣ ଛାଡିଦେଇଥାନ୍ତି।
ମୁକ୍ତିଦ୍ଵାରମିଦଂ ପଶ୍ଯ ସ୍ଵର୍ଗପ୍ରାପ୍ତିକରଂ ନୃଣାମ୍
ଏହି ମୁକ୍ତି ଦ୍ୱାରକୁ ଦେଖ, ଯାହା ମନୁଷ୍ୟଙ୍କୁ ସ୍ୱର୍ଗ ପ୍ରାପ୍ତି ଦେଇଥାଏ।
ସ୍ଵର୍ଗଦ୍ଵାରଂ ସୁଦୁଷ୍ପ୍ରାପ୍ଯଂ ଦେଵୈରପି ନ ସଂଶଯଃ
ସ୍ୱର୍ଗ ଦ୍ୱାର ପ୍ରାପ୍ତ କରିବା ଦେବତାମାନେ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠିନ—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ସ୍ଵର୍ଗଦ୍ଵାରେ ପରା ସିଦ୍ଧିଃ ସ୍ଵର୍ଗଦ୍ଵାରେ ପରା ଗତିଃ ଧ୍ଯାନମଧ୍ଯଯନଂ ସର୍ଵଂ ଦାନଂ ଭଵତି ଚାକ୍ଷଯମ୍
ସ୍ୱର୍ଗ ଦ୍ୱାରରେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସିଦ୍ଧି ମିଳେ, ସ୍ୱର୍ଗ ଦ୍ୱାରରେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଗତି ମିଳେ; ଏଠାରେ ଧ୍ୟାନ, ପାଠ ଓ ଦାନ ସବୁ ଅକ୍ଷୟ ହୁଏ।
ଜନ୍ମାଂତରସହସ୍ରେଣ ଯତ୍ପାପଂ ପୂର୍ଵସଂଚିତମ୍
ହଜାର ଜନ୍ମରେ ସଞ୍ଚିତ ହୋଇଥିବା ପୂର୍ବ ଅପରାଧ,
ବ୍ରାହ୍ମଣାଃ କ୍ଷତ୍ରିଯା ଵୈଶ୍ଯାଃ ଶୂଦ୍ରା ଵୈ ଵର୍ଣସଂକରାଃ।। କୃମିମ୍ଲେଚ୍ଛାଶ୍ଚ ଯେ ଚାନ୍ଯେ ସଂକୀର୍ଣାଃ ପାପଯୋନଯଃ
ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ, ବୈଶ୍ୟ, ଶୂଦ୍ର ଓ ମିଶ୍ର ଜାତି, କୀଟ, ବିଦେଶୀ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅଶୁଦ୍ଧ ଜନ୍ମର ଲୋକମାନେ,
କୀଟାଃ ପିପୀଲିକାଶ୍ଚୈଵ ଯେ ଚାନ୍ଯେ ମୃଗପକ୍ଷିଣଃ
ପୋକା, ପିପିଲିକା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସମସ୍ତ ପଶୁପକ୍ଷୀମାନେ,