ଦେଵଦେଵୋ ମହାଦେଵୋ ଵିଷ୍ଣୁରୂପୀ ମହେଶ୍ଵରଃ ୮.
ଦେବମାନଙ୍କର ଦେବ, ମହାଦେବ, ମହେଶ୍ୱର ହେଉଛନ୍ତି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ରୂପରେ।
ଅହଂ ହି ସର୍ଵଦେଵାନାଂ ପୁରୋଵର୍ତୀ ଭଵାମ୍ଯତଃ ଵୈକୁଂଠମାଗତା ଗୀର୍ଭିର୍ଵିଷ୍ଣୁଂ ସ୍ତୋତୁଂ ପ୍ରଚକ୍ରିରେ॥ ୮.
ମୁଁ ସମସ୍ତ ଦେବମାନଙ୍କ ଆଗରେ ଉଭା ହୋଇଛି; ଏହି କାରଣରୁ, ବୈକୁଣ୍ଠରୁ ଆସିଥିବା ଲୋକମାନେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଶବ୍ଦରେ ସ୍ତୁତି କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।
ନମୋ ଭଗଵତେ ତୁଭ୍ଯଂ ଦେଵଦେଵ ଜଗତ୍ପତେ ୮.
ହେ ଭଗବାନ, ଦେବମାନଙ୍କର ଦେବ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ସ୍ୱାମୀ, ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।
ଏତଲ୍ଲିଂଗଂ ତ୍ଵଯା ଵିଷ୍ଣୋ ଧୃତଂ ଵୈ ପିଣ୍ଡିରୂପିଣା ୮.
ହେ ବିଷ୍ଣୁ, ଏହି ଲିଙ୍ଗଟି ଆପଣ ଏକ ଦେହ ଆକାରରେ ଧାରଣ କରିଥିଲେ।
ତଥା କମଠରୂପେଣ ଧୃତୋ ଵୈ ମଂଦରାଚଲଃ ୮.
ଏଭଳି, କୁମିର ରୂପ ଧାରଣ କରି, ମନ୍ଦର ପାହାଡ଼କୁ ଉଠାଇଥିଲେ।
ହିରଣ୍ଯକଶିପୁର୍ଦୈତ୍ଯୋ ହତୋ ନୃହରିରୂପିଣା ୮.
ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ ଦାନବକୁ ଆପଣ ନୃସିଂହ ରୂପେ ମାରିଥିଲେ।
ଭୃଗୂଣାମନ୍ଵଯେ ଭୂତ୍ଵା କୃତଵୀର୍ଯାତ୍ମଜୋ ହତଃ ୮.
ଭୃଗୁଙ୍କ ବଂଶରେ ଜନ୍ମ ନେଇ, କୃତବୀର୍ୟଙ୍କ ପୁଅକୁ ମାରିଦେଲେ।
ରାଵମସ୍ଯ ଭଯାଦସ୍ମାତ୍ତ୍ରାତୁଂ ଭୂଯୋର୍ହସି ତ୍ଵରମ୍॥ ୮.
ରାବଣଙ୍କ ଭୟରୁ, ଆପଣ ଶୀଘ୍ର ଭୂମିକୁ ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ ଅବତରିବା ଉଚିତ।
ଏଵଂ ସଂପ୍ରାର୍ଥିତୋ ଦେଵୈର୍ଭଗଵାନ୍ଭୂତଭାଵନଃ ୮.
ଏଭଳି ଦେବମାନେ ଅନୁରୋଧ କଲେ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଭଗବାନ—
ହେ ଦେଵାଃ ଶ୍ରୂଯତାଂ ଵାକ୍ଯଂ ପ୍ରସ୍ତାଵସଦୃଶଂ ମହତ୍ ଅଵତାରାନ୍ପ୍ରକୁର୍ଵନ୍ତୁ ଵାନରୀଂ ତନୁମାଶ୍ରିତାଃ॥ ୮.
“ହେ ଦେବମାନେ, ଏହି ଉଚିତ ଅବସରର ଉପଯୁକ୍ତ କଥା ଶୁଣନ୍ତୁ; ସମସ୍ତେ ବାନର ଦେହ ଧାରଣ କରି ଅବତାର ନେଉନ୍ତୁ।”
ଅହଂ ହି ମାନୁଷୋ ଭୂତ୍ଵା ହ୍ଯଜ୍ଞାନେନ ସମାଵୃତଃ ବ୍ରହ୍ମଵିଦ୍ଯାସହାଯୋସ୍ମି ଭଵତାଂ କାର୍ଯସିଦ୍ଧଯେ॥ ୮.
“ମୁଁ ମାନବ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ଅଜ୍ଞାନରେ ଢାକି ରହିବି; ତୁମମାନଙ୍କ କାମ ସଫଳ କରିବା ପାଇଁ ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନର ସହାୟତା ମୋତେ ମିଳିବ।”
ଜନକସ୍ଯ ଗୃହେ ସାକ୍ଷାଦ୍ବ୍ରହ୍ମଵିଦ୍ଯା ଜନିଷ୍ଯତି ୮.
“ଜନକଙ୍କ ଘରେ, ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନ ସ୍ୱୟଂ ଜନ୍ମ ନେବ।”
ତପସା ମହତା ଯୁକ୍ତୋ ବ୍ରହ୍ମଵିଦ୍ଯାଂ ଯଦେଚ୍ଛତି ୮.
“ଯିଏ ମହାତପସ୍ଵୀ ହୋଇ, ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନ ଆଶା କରିଥାଏ—”
ଏଵଂ ସଂଭାଷ୍ଯ ଭଗଵାନ୍ଵିଷ୍ଣୁଃ ପରମମଙ୍ଗଲଃ ୮.
ଏଭଳି କହି, ଶ୍ରୀବିଷ୍ଣୁ, ସମସ୍ତ ମଙ୍ଗଳର ମୂଳ, —
ତଥା ବ୍ରହ୍ମାଂଶସଂଭୂତୋ ଜାମ୍ବଵାନ୍ନୃକ୍ଷକୁଞ୍ଜରଃ ୮.
ଏଭଳି, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଅଂଶରୁ ଜାମ୍ବବାନ୍, ଭଲୁକା ରାଜା, ଜନ୍ମ ନେଲେ।
ଯୋ ଵୈ ଚୈକାଦଶୋ ରୁଦ୍ରୋ ହନୂମାନ୍ସ ମହାକପିଃ ୮.
ଏବଂ ହନୁମାନ୍, ମହାବାନର, ସେହି ଏକାଦଶ ରୁଦ୍ର।
ମୈଂଦାଦଯୋଽଥ କପଯସ୍ତେ ସର୍ଵେ ସୁରସତ୍ତମାଃ ୮.
ତାପରେ ମୈନ୍ଦ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବାନରମାନେ—ଏହି ସମସ୍ତେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେବମାନେ।
ତଥୈଵ ଵିଷ୍ଣୁରୁତ୍ପନ୍ନଃ କୌଶଲ୍ଯାନଂଦଵର୍ଦ୍ଧନଃ ୮.
ଏଭଳି, ବିଷ୍ଣୁ କୌଶଲ୍ୟାଙ୍କ ଆନନ୍ଦ ବଢ଼େଇ, ଜନ୍ମ ନେଲେ।
ଶେଷୋପି ଭକ୍ତ୍ଯା ଵିଷ୍ଣୋଶ୍ଚ ତପସାଽଵାତରଦ୍ଭୁଵି॥ ୮.
ଶେଷ ମଧ୍ୟ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଭକ୍ତି ଓ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ଭୂମିରେ ଅବତରିଲେ।
ଦୋର୍ଦଣ୍ଡାଵପି ଵିଷ୍ଣୋଶ୍ଚ ଅଵତୀର୍ଣୌ ପ୍ରତାପିନୌ ୮.
ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦୁଇଟି ବାହୁ ମଧ୍ୟ ଅବତୀର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଥିଲେ।
ମିଥିଲାଧିପତେଃ କନ୍ଯା ଯା ଉକ୍ତା ବ୍ରହ୍ମଵାଦିଭିଃ ସୀତା ଜାତା ଲାଂଗଲସ୍ଯ ଇଯଂ ଭୂମିଵିକର୍ଷଣାତ୍॥ ୮.
ମିଥିଳାର ରାଜାଙ୍କ ଝିଅ, ଯାହାକୁ ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନୀମାନେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛନ୍ତି, ସେଇ ସୀତା ହଳର ଚିରା ଠାରୁ, ମାଟି ଚାଷ କରିବା ସମୟରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ।
ତସ୍ମାତ୍ସୀତେତି ଵିଖ୍ଯାତା ଵିଦ୍ଯା ସାନ୍ଵୀକ୍ଷିକୀ ତଦା ୮.
ଏହି କାରଣରୁ ସେ 'ସୀତା' ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ, ଏବଂ ସେଇ ଜ୍ଞାନକୁ ସେତେବେଳେ ଅନ୍ୱେଷଣ ବୋଲି କୁହାଯାଉଥିଲା।
ଜନକସ୍ଯ କୁଲେ ଜାତା ଵିଶ୍ରୁତା ଜନକାତ୍ମଜା ୮.
ସେ ଜନକଙ୍କ ପରିବାରରେ ଜନ୍ମ ନେଇ, 'ଜନକନନ୍ଦିନୀ' ଭାବରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ।
ସା ଦତ୍ତା ଜନକେନୈଵ ଵିଷ୍ଣଵେ ପରମାତ୍ମନେ॥ ୮.
ସେଇ ସୀତାଙ୍କୁ ଜନକ ନିଜେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଆତ୍ମାଙ୍କୁ, ବିବାହ କରାଇଦେଲେ।
ତଯାଥ ଵିଦ୍ଯଯା ସାର୍ଦ୍ଧଂ ଦେଵଦେଵୋ ଜଗତ୍ପତିଃ ୮.
ତାଙ୍କ ସହିତ, ସେଇ ଜ୍ଞାନ ସହିତ, ସମସ୍ତ ଦେବମାନ୍ୟଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟିର ନାଥ—
ରାଵଣଂ ଜେତୁକାମୋ ଵୈ ରାମୋ ରାଜୀଵଲୋଚନଃ ୮.
ପଦ୍ମନୟନ ରାମ, ରାବଣଙ୍କୁ ଜିତିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କଲେ—
ଶେଷାଵତାରୋଽପି ମହାଂସ୍ତପଃ ପରମଦୁଷ୍କରମ୍ ୮.
ଶେଷଙ୍କ ଅବତାର ମଧ୍ୟ ବଡ଼ ଦୁଷ୍କର ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ।
ଶତ୍ରୁଘ୍ନୋ ଭରତଶ୍ଚୈଵ ତେପତୁଃ ପରମଂ ତପଃ॥ ୮.
ଶତୃଘ୍ନ ଓ ଭରତ ମଧ୍ୟ ଉତ୍ତମ ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ।
ତତୋଽସୌ ତପସା ଯୁକ୍ତଃ ସାର୍ଦ୍ଧଂ ତୈର୍ଦେଵତାଗଣୈଃ ଵିଷ୍ଣୁନା ଘାତିତଃ ଶସ୍ତ୍ରୈଃ ଶିଵସାରୂପ୍ଯମାପ୍ତଵାନ୍॥ ୮.
ତାପରେ, ସେ ତପସ୍ୟାରେ ନିପୁଣ ହୋଇ, ସେମାନଙ୍କ ସହ ଦେବମାନ୍ୟଙ୍କ ସହିତ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଶସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ବଧ ହେଲେ ଏବଂ ଶିବଙ୍କ ସଦୃଶତା ଲାଭ କଲେ।
ସଗମଃ ସ ପୁନଃ ସଦ୍ଯୋ ବଂଧୁଭିଃ ସହ ସୁଵ୍ରତାଃ॥ ୮.
ସେ ସହଯାତୀମାନେ ସହିତ ପୁନି ତୁରନ୍ତ ଯାଇଲେ, ଦୃଢ଼ ପ୍ରତିଜ୍ଞାରେ ଅଟୁଟ ରହି।