ସ୍ଵୀଯେନ କର୍ମଣା ଦକ୍ଷୋ ହତୋ ବ୍ରହ୍ମନ୍ନ ସଂଶଯଃ॥ ୫.
ବ୍ରହ୍ମା, ଦକ୍ଷ ନିଜ କର୍ମରେ ନିହତ ହେଲେ, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ପରେଷାଂ କ୍ଲେଶଦଂ କର୍ମ ନ କାର୍ଯଂ ତତ୍କଦାଚନ ୫.
ଅନ୍ୟମାନେ ଯେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଦୁଃଖ ପାଆନ୍ତି, ସେପରି କାର୍ଯ୍ୟ କେବେ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ତଦା ରୁଦ୍ରୋ ବ୍ରହ୍ମଣା ସହିତଃ ସୁରୈଃ ୫.
ଏଭଳି କହି, ରୁଦ୍ର ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଦେବମାନେ ସହିତ ସେଇ ସମୟରେ—
ରୁଦ୍ରସ୍ତଦା ଦଦର୍ଶାଯ ଵୀରଭଦ୍ରେଣ ଯତ୍କୃତମ୍ ୫.
ତାପରେ ରୁଦ୍ର ଦେଖିଲେ, ବୀରଭଦ୍ର କ'ଣ କରିଛନ୍ତି।
ତଦାନ୍ଯ ଋଷଯଃ ସର୍ଵେ ପିତରଶ୍ଚ ତଥାଵିଧାଃ ୫.
ତାପରେ ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ଋଷିମାନେ ଓ ପିତୃମାନେ ମଧ୍ୟ—
ତ୍ରୋଟିତା ଲୁଂଚିତାଶ୍ଚୈଵ ମୃତାଃ କେଚିଦ୍ରଣାଜିରେ॥ ୫.
କେହି ଆହତ, କେହି ଚୁଲି କାଟା, କେହି ଯୁଦ୍ଧ ମାଇଦାନରେ ମୃତ।
ଶଂଭୁଂ ସମାଗତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵୀରଭଦ୍ରୋ ଗଣୈଃ ସହ ୫.
ଶମ୍ଭୁଙ୍କୁ ଆସୁଥିବା ଦେଖି, ବୀରଭଦ୍ର ତାଙ୍କ ଗଣମାନେ ସହିତ ସମ୍ମୁଖକୁ ଆସିଲେ।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପୁରଃ ସ୍ଥିତଂ ରୁଦ୍ରୋ ଵୀରଭଦ୍ରଂ ମହାବଲମ୍ ୫.
ବିଶାଳ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବୀରଭଦ୍ର ନିଜ ସାମ୍ନାରେ ଦେଖି, ରୁଦ୍ର—
ଦକ୍ଷମାନଯ ଶୀଘ୍ରଂ ଭୋ ଯେନେଦଂ କୃତମୀଦୃଶମ୍ ୫.
ଯିଏ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କଲା, ସେ ଦକ୍ଷକୁ ଶୀଘ୍ର ଏଠାକୁ ଆଣ।
ଏଵମୁକ୍ତଃ ଶଂକରେଣ ଵୀରଭଦ୍ରସ୍ତ୍ଵରାନ୍ଵିତଃ ୫.
ଶଙ୍କରଙ୍କ ଏପରି କଥା କହିବା ପରେ, ବୀରଭଦ୍ର ତ୍ୱରିତ ହେଲେ—
ତଦୋକ୍ତଃ ଶଂକରେଣୈଵ ଵୀରଭଦ୍ରୋ ମହାମନାଃ ୫.
ଶଙ୍କରଙ୍କ ଆଦେଶ ପାଇ, ମହାସଙ୍କଳ୍ପ ବୀରଭଦ୍ର—
ଦାସ୍ଯାମି ଜୀଵନଂ ଵୀର କୁଟିଲସ୍ଯାପି ଚାଧୁନା ୫.
ହେ ବୀର, ଏବେ ମୁଁ ଏହି କୁଟିଳକୁ ମଧ୍ୟ ଜୀବନ ଦେବି।
ମଯା ଶିରୋ ହୁତଂ ଚାଗ୍ନୌ ତଦାନୀମେଵ ଶଂକର ୫.
ହେ ଶଙ୍କର, ସେଇ ସମୟରେ ମୁଁ ମୋ ମୁଣ୍ଡକୁ ଅଗ୍ନିକୁ ଅର୍ପଣ କରିଥିଲି।
ଇତି ଜ୍ଞାତ୍ଵା ତତୋ ରୁଦ୍ରଃ କବଂଧୋପରି ଚାକ୍ଷିପତ୍ ୫.
ଏହା ଜାଣି ରୁଦ୍ର ତାହାକୁ ମୁଣ୍ଡହୀନ ଦେହରେ ରଖିଦେଲେ।
ସ ଦକ୍ଷୋ ଜୀଵିତଂ ଲେଭେ ପ୍ରସାଦାଚ୍ଛଂକରସ୍ଯ ଚ ତୁଷ୍ଟାଵ ପ୍ରଣତୋ ଭୂତ୍ଵା ଶଂକରଂ ଲୋକଶଂକରମ୍॥ ୫.
ଶଙ୍କରଙ୍କର କୃପାରେ ଦକ୍ଷ ଆଉଥରେ ଜୀବନ ପାଇଲେ; ନମ୍ର ହୋଇ ସେ ଲୋକମଙ୍ଗଳକାରୀ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ।
ନମାମି ଦେଵଂ ଵରଦଂ ଵରେଣ୍ଯଂ ନମାମି ଦେଵେଶ୍ଵରଂ ସନାତନମ୍ ୫.
ମୁଁ ଦେବତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରେ, ଯିଏ ଭଲ ଦେଇଥାନ୍ତି, ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ; ମୁଁ ସନାତନ ଦେବେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରେ।
ନମାମି ଵିଶ୍ଵେଶ୍ଵରଵିଶ୍ଵରୂପଂ ସନାତନଂ ବ୍ରହ୍ମ ନିଜାତ୍ମରୂପମ୍ ୫.
ମୁଁ ବିଶ୍ୱେଶ୍ୱର, ବିଶ୍ୱରୂପ, ସନାତନ, ନିଜ ଆତ୍ମାର ରୂପ ଥିବା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରେ।
ଦକ୍ଷେଣ ସଂସ୍ତୁତୋ ରୁଦ୍ରୋ ବଭାଷେ ପ୍ରହସନ୍ରହଃ॥ ୫.
ଦକ୍ଷଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସ୍ତୁତି ପାଇ ରୁଦ୍ର ହସି ଗୁପ୍ତଭାବେ କଥା କହିଲେ।
ଚତୁର୍ଵିଧା ଭଜଂତେ ମାଂ ଜନାଃ ସୁକୃତିନଃ ସଦା ୫.
ଚାରି ପ୍ରକାରର ଭଲ ଲୋକ ସଦା ମୋତେ ପୂଜନ୍ତି।
ତସ୍ମାନ୍ମେ ଜ୍ଞାନିନଃ ସର୍ଵେ ପ୍ରିଯାଃ ସ୍ଯୁର୍ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ ୫.
ତେଣୁ ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ମୋ ପାଇଁ ପ୍ରିୟ—ଏଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
କେଵଲଂ କର୍ମଣା ତ୍ଵଂ ହି ସଂସାରାତ୍ତର୍ତୁମିଚ୍ଛସି॥ ୫.
ତୁମେ କେବଳ କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ସଂସାର ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହେବାକୁ ଚାହୁଁଛ।
ନ ଵେଦୈଶ୍ଚ ନ ଦାନୈଶ୍ଚ ନ ଯଜ୍ଞୈସ୍ତପସା କ୍ଵଚିତ୍ ୫.
ବେଦ, ଦାନ, ଯଜ୍ଞ କିମ୍ବା ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା କେବେ ମଧ୍ୟ ଏହା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ।
ତସ୍ମାଜ୍ଜ୍ଞାନପରୋ ଭୂତ୍ଵା କୁରୁ କର୍ମ୍ମ ସମାହିତଃ ୫.
ତେଣୁ ଜ୍ଞାନରେ ନିଷ୍ଠା ରଖି, ଏକାଗ୍ରତା ସହ କର୍ମ କର।
ଉପଦିଷ୍ଟସ୍ତଦା ତେନ ଶଂଭୁନା ପରମେଷ୍ଠିନା ୫.
ତାପରେ ପରମେଶ୍ୱର ଶମ୍ଭୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଉପଦେଶ ପାଇଲେ,
ବ୍ରହ୍ମଣାପି ତଥା ସର୍ଵେ ଭୃଗ୍ଵାଦ୍ଯାଶ୍ଚ ମହର୍ଷଯଃ ୫.
ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଭୃଗୁ ଆଦି ସମସ୍ତ ମହାର୍ଷିମାନେ ମଧ୍ୟ ଏଭଳି ଉପଦେଶ ଦେଲେ।
ଗତଃ ପିତାମହୋ ବ୍ରହ୍ମା ତତଶ୍ଚ ସଦନଂ ସ୍ଵକମ୍॥ ୫.
ତାପରେ ପିତାମହ ବ୍ରହ୍ମା ତାଙ୍କର ନିଜ ଗୃହକୁ ଫେରିଗଲେ।
ଦକ୍ଷୋପି ଚ ସ୍ଵଯଂ ଵାକ୍ଯାତ୍ପରଂ ବୋଧମୁପାଗତଃ। ଶିଵଧ୍ଯାନପରୋ ଭୂତ୍ଵା ତପସ୍ତେପେ ମହାମନାଃ॥ ୫.
ଦକ୍ଷ ମଧ୍ୟ ଏହି ଉପଦେଶ ଦ୍ୱାରା ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଜ୍ଞାନ ଲାଭ କଲେ; ଶିବଙ୍କ ଧ୍ୟାନରେ ଲୀନ ହୋଇ, ମହାମନା ତପସ୍ୟା କଲେ।
ତସ୍ମାତ୍ସର୍ଵପ୍ରଯତ୍ନେନ ସଂକ୍ଷେଵ୍ଯୋ ଭଗଵାଞ୍ଛିଵଃ॥ ୫.
ତେଣୁ ସମସ୍ତ ପ୍ରୟାସରେ ଭଗବାନ ଶିବଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ସଂମାର୍ଜନଂ ଚ କୁର୍ଵଂତି ନରା ଯେ ଚ ଶିଵାଂଗଣେ ୫.
ଯେମାନେ ଶିବଙ୍କ ଆଙ୍ଗନକୁ ସଫା କରନ୍ତି—
ଯେ ଶିଵସ୍ଯ ପ୍ରଯଚ୍ଛତି ଦର୍ପ୍ପଣଂ ସୁମହାପ୍ରଭମ୍ ୫.
ଯେମାନେ ଶିବଙ୍କୁ ଦୀପ୍ତିମାନ ଦର୍ପଣ ଦେଇଥାନ୍ତି—