ସର୍ଵତ୍ର ସର୍ଵେ ହି ସୁରାସୁରା ଭୃଶଂ ନମଂତି ମାଂ ଵିପ୍ରଵରାଃ ସମୁତ୍ସୁକାଃ ଶ୍ମଶାନଵାସୀ ନିରପତ୍ରପୋ ହ୍ଯଯଂ କଥଂ ପ୍ରଣାମଂ ନ କରୋତି ମେଽଧୁନା॥ ୧.
ସମସ୍ତ ସ୍ଥାନରେ ସମସ୍ତ ଦେବତା, ଦାନବ ଓ ଉତ୍ସୁକ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ମୋତେ ଗଭୀର ପ୍ରଣାମ କରନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ଏହି ଶ୍ମଶାନବାସୀ ଲଜ୍ଜାହୀନ ବ୍ୟକ୍ତି ଏବେ ମୋତେ ପ୍ରଣାମ କରୁନାହାନ୍ତି—ଏହା କିପରି?
ପାଖଂଡିନୋ ଦୁର୍ଜନାଃ ପାପଶୀଲା ଵିପ୍ରଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଚୋଦ୍ଧତା ଉନ୍ମଦାଶ୍ଚ ୧.
ପାଖଣ୍ଡୀ, ଦୁଷ୍ଟ ଏବଂ ପାପୀ ଚରିତ୍ରର ଲୋକମାନେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ ଅଭିମାନୀ ଓ ପାଗଳ ହୋଇଯାନ୍ତି।
ଇତ୍ଯେଵମୁକ୍ତ୍ଵା ସ ମହାତପାସ୍ତଦା ରୁଷାନ୍ଵିତୋ ରୁଦ୍ରମିଦଂ ବଭାଷେ॥ ୧.
ଏପରି କହି ସେ ମହାତପସ୍ବୀ ଦକ୍ଷ କ୍ରୋଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ଏହିପରି କଥା କହିଲେ।
ଶ୍ରୃଣ୍ଵଂତ୍ଵମୀ ଵିପ୍ରତମା ଇଦାନୀଂ ଵଚୋ ହି ମେ କର୍ତୁମିହାର୍ହଥୈତତ୍ ୧.
ଏହି ସମୟରେ ଏହି ସମସ୍ତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ମୋର କଥା ଶୁଣନ୍ତୁ; ତୁମେ ଏଠାରେ ଏହା କରିବାକୁ ଉଚିତ।
ନଂଦୀ ନିଶମ୍ଯ ତଦ୍ଵାକ୍ଯଂ ଶୈଲାଦୋ ହି ରୁଷାନ୍ଵିତଃ ୧.
ଶୈଳାଦଙ୍କ ପୁତ୍ର ନନ୍ଦୀ ସେଇ କଥା ଶୁଣି କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ।
ଯଜ୍ଞବାହ୍ଯୋ ହି ମେ ସ୍ଵାମୀ ମହେଶୋଽଯଂ କୃତଃ କଥମ୍ ୧.
ମୋର ପ୍ରଭୁ ମହେଶ୍ୱର କିପରି ଯଜ୍ଞରୁ ବାହାର କରାଯାଇଛନ୍ତି?
ଯଜ୍ଞୋ ଦାନଂ ତପଶ୍ଚୈଵ ତୀର୍ଥାନି ଵିଵିଧାନି ଚ ୧.
ଯଜ୍ଞ, ଦାନ, ତପସ୍ୟା ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନଗୁଡ଼ିକ—
ଵୃଥା ତେ ବ୍ରହ୍ମଚାପଲ୍ଯାଚ୍ଛପ୍ତୋଽଯଂ ଦକ୍ଷ ଦୁର୍ମତେ ଶପ୍ତୋଽଯଂ ସ କଥଂ ପାପ ରୁଦ୍ରୋଽଯଂ ବ୍ରାହ୍ମଣାଧମ॥ ୧.
ତୁମ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଅଭିମାନରେ ବ୍ୟର୍ଥରେ ଏହି ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ଶାପ ଦେଲୁ, ଦୁଷ୍ଟ ମନ ଦକ୍ଷ; ଏହି ରୁଦ୍ର କିପରି ପାପୀ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ନିମ୍ନ ଭାବରେ ଶାପିତ ହେଲେ?
ଏଵଂ ନିର୍ଭାର୍ତ୍ସିତସ୍ତେନ ନଂଦିନା ହି ପ୍ରଜାପତିଃ ୧.
ଏପରି ନନ୍ଦୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତୀବ୍ର ଭାବେ ତାଡ଼ିତ ହେଲେ ପ୍ରଜାପତି ଦକ୍ଷ—
ଯୂଯଂ ସର୍ଵେ ରୁଦ୍ରଵରା ଵେଦବାହ୍ଯାଶ୍ଚ ଵୈ ଭୃଶମ୍ ୧.
ତୁମେମାନେ ସମସ୍ତେ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଭକ୍ତ ଭାବେ ବେଦରୁ ବହୁତ ଦୂରେ ଅଛ।
ପାଷଂଡଵାଦସଂଯୁକ୍ତାଃ ଶିଷ୍ଟଽଽଚାରବହିଷ୍କୃତାଃ ୧.
ତୁମେମାନେ ପାଖଣ୍ଡ ମତରେ ଲିପ୍ତ ଏବଂ ଶିଷ୍ଟ ଆଚରଣରୁ ବାହାରିତ।
ଇତି ଶପ୍ତାସ୍ତଦା ତେନ ଦକ୍ଷେଣ ଶିଵକିଂକରାଃ ୧.
ଏହିପରି ଭାବେ ସେ ସମୟରେ ଦକ୍ଷଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଶିବଙ୍କ ସେବକମାନେ ଶାପିତ ହେଲେ।
ଶପ୍ତା ଵଯଂ ତ୍ଵଯା ଵିପ୍ର ସାଧଵଃ ଶିଵକିଂକରାଃ ୧.
ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଆମେ ଶିବଙ୍କ ଭକ୍ତ ଓ ନିଷ୍ଠାବାନ୍ ସେବକମାନେ, ତୁମେ ଆମକୁ ଶାପ ଦେଇଛ।
ଵେଦଵାଦରତା ଯୂଯଂ ନାନ୍ଯଦସ୍ତୀତିଵାଦିନଃ ୧.
ତୁମେ ବେଦ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ଆସ୍ଥା ରଖ, ଅନ୍ୟ କିଛି ନାହିଁ ବୋଲି ବିଶ୍ୱାସ କର।
ଵୈଦିକଂ ଚ ପୁରସ୍କୃତ୍ଯ ବ୍ରାହ୍ମଣାଃ ଶୂଦ୍ରଯାଜକାଃ ୧.
ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ବେଦ ଆଦର କରି, ଶୂଦ୍ରମାନଙ୍କ ପାଇଁ ପୂଜାରୀ ହେବେ।
ଦକ୍ଷ କେଚିଦ୍ଭଵିଷ୍ଯନ୍ତି ବ୍ରାହ୍ମଣା ବ୍ରହ୍ମରାକ୍ଷସାଃ ଲୋମଶ ଉଵାଚ ୧.
ଦକ୍ଷ, କିଛି ବ୍ରାହ୍ମଣ ବ୍ରହ୍ମରାକ୍ଷସ ହେବେ—ବ୍ରାହ୍ମଣ ମଧ୍ୟରେ ଦୁଷ୍ଟ ଆତ୍ମା।
ଅଥାକର୍ଣ୍ଯେଶ୍ଵରୋ ଵାକ୍ଯଂ ନଂଦିନଃ ପ୍ରହସନ୍ନିଵ ୧.
ତାପରେ, ନନ୍ଦିଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଈଶ୍ୱର ହସିଲେ, ମନେ ହେଲା ମଜା ପାଇଲେ।
କୋପଂ ନାର୍ହସି ଵୈ କର୍ତୁଂ ବ୍ରାହ୍ମଣାନ୍ପ୍ରତି ଵୈ ସଦା ୧.
ତୁମେ କେବେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଉପରେ କ୍ରୋଧ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଵେଦୋ ମଂତ୍ରମଯଃ ସାକ୍ଷାତ୍ତଥା ସୂକ୍ତମଯୋ ଭୃଶମ୍ ୧.
ବେଦ ସତ୍ୟରେ ମନ୍ତ୍ରରେ ଗଠିତ ଏବଂ ସୁକ୍ତରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ।
ତସ୍ମାନ୍ନାତ୍ମଵିଦୋ ନିନ୍ଦ୍ଯା ଆତ୍ମୈଵାହଂ ନ ଚେତରଃ ୧.
ଏହିପରି, ଯେମାନେ ଆତ୍ମାକୁ ଜାଣନ୍ତି, ସେମାନେ ନିନ୍ଦା ଯୋଗ୍ୟ ନୁହନ୍ତି; ମୁଁ ଆତ୍ମା, ଅନ୍ୟ କିଛି ନୁହେଁ।
ପ୍ରପଂଚରଚନାଂ ହିତ୍ଵା ବୁଦ୍ଧୋ ଭଵ ମହାମତେ ୧.
ଏହି ସଂସାର ତ୍ୟାଗ କରି, ଜ୍ଞାନୀ ହେବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କର।
ଏଵଂ ପ୍ରବୋଧିତସ୍ତେନ ଶଂଭୁନା ପରମେଷ୍ଠିନା ଶିଵେନ ସହ ସଂଗମ୍ଯ ପରମାନଂଦସଂପ୍ଲୁତଃ॥ ୧.
ଏପରି ଭାବେ ପରମେଶ୍ୱର ଶମ୍ଭୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଜାଗୃତ ହୋଇ, ସେ ଶିବଙ୍କ ସହ ଏକତ୍ର ହେଲେ ଏବଂ ପରମ ଆନନ୍ଦରେ ଭିଜିଗଲେ।
ଦକ୍ଷୋପି ହି ରୁଷାଽଽଵିଷ୍ଟଋଷିଭିଃ ପରିଵାରିତଃ ୧.
ଦକ୍ଷ ମଧ୍ୟ କ୍ରୋଧରେ ଆବେଶିତ ହୋଇ, ଋଷିମାନେ ଚାରିପାଖରେ ଥିଲେ।
ଶ୍ରଦ୍ଧାଂ ଵିହାଯ ପରମାଂ ଶିଵପୂଜକାନାଂ ନିଂଦାପରଃ ସ ହି ବଭୂଵ ନରାଧମଶ୍ଚ ୧.
ସେ ପରମ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଛାଡି, ଶିବଭକ୍ତମାନଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କରିବାରେ ଲାଗିଗଲେ ଏବଂ ସବୁଠାରୁ ନିମ୍ନ ମଣିଷ ହେଲେ।
ଏକଦା ତୁ ତଦା ତେନ ଯଜ୍ଞଃ ପ୍ରାରଂଭିତୋ ମହାନ୍ ୨.
ତାପରେ, ସେ ଏକ ବଡ଼ ଯଜ୍ଞ ଆରମ୍ଭ କଲେ।
ଋଷଯୋ ଵିଵିଧାସ୍ତତ୍ର ଵଶିଷ୍ଠାଦ୍ଯାଃ ସମାଗତାଃ ୨.
ସେଠାରେ ବିଭିନ୍ନ ଋଷି, ଭଳି ଭଳି ବଶିଷ୍ଠ ଆଦି ଆସିଥିଲେ।
ଦଧୀଚୋ ଭଗଵାନ୍ଵ୍ଯାସୋ ଭରଦ୍ଵାଜୋଽଥ ଗୌତମଃ ୨.
ଭଗବାନ୍ ଦଧୀଚି, ବ୍ୟାସ, ଭରଦ୍ୱାଜ ଏବଂ ଗୌତମ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ।
ତଥା ସର୍ଵେ ସୁରଗଣା ଲୋକପାଲସ୍ତଥାଽପରେ ଵିଦ୍ଯାଧରାଶ୍ଚ ଗଂଧର୍ଵାଃ କିଂନରାପ୍ସରସାଂ ଗଣାଃ॥ ୨.
ଏଭଳି ସମସ୍ତ ଦେବମାନେ, ଲୋକପାଳମାନେ, ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବିଦ୍ୟାଧର, ଗନ୍ଧର୍ବ, କିନ୍ନର ଓ ଅପ୍ସରାମାନଙ୍କ ଦଳ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ।
ସପ୍ତଲୋକାତ୍ସମାନୀତୋ ବ୍ରହ୍ମା ଲୋକପିତାମହଃ ୨.
ସପ୍ତ ଲୋକରୁ ବ୍ରହ୍ମା, ସମସ୍ତ ଜଗତଙ୍କ ପିତାମହ, ଆଣାଯାଇଥିଲେ।
ଦେଵେନ୍ଦ୍ରୋ ହି ସମାନୀତ ଇଂଦ୍ରାଣ୍ଯା ସହ ସୁପ୍ରଭଃ ୨.
ଦେବେନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କର ଶ୍ରୀମତୀ ଇନ୍ଦ୍ରାଣୀ ସହିତ ଆଣାଯାଇଥିଲେ।