ସ ଚ ଚକ୍ରଂ ସମାଗଚ୍ଛଦ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସସ୍ମାର ଶଂକରମ୍ କଂଠମାସାଦ୍ଯଵୀରସ୍ଯ ସମ୍ଯଗ୍ଜାତଂ ସୁଦର୍ଶନମ୍
ତାପରେ ଚକ୍ର ଆସୁଥିବା ଦେଖି, ସେ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କଲେ; ଭଲଭାବରେ ଗଠିତ ସୁଦର୍ଶନ ତାଙ୍କ ଗଳାରେ ପ୍ରକଟ ହେଲା।
ତେନ ଚକ୍ରେଣ ଶୁଶୁଭେ ନିତରାଂ ସ ଗଣେଶ୍ଵରଃ
ସେ ଚକ୍ର ଦ୍ୱାରା ଗଣେଶ୍ୱର ଅତି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଦେଖାଯାଇଲେ।
ତତଃ ସୁଦର୍ଶନଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତତ୍କଂଠାଭରଣଂ ହରିଃ
ତାପରେ, ସୁଦର୍ଶନକୁ ଗଳାର ଭୂଷଣ ଭାବେ ଦେଖି, ହରି—
ସନଂଦକଂ କରଂ ତସ୍ଯ ପ୍ରୋଦ୍ଯତଂ ମଧୁଵିଦ୍ଵିଷଃ
—ମଧୁର ଶତ୍ରୁ, ସନନ୍ଦକ ଅସ୍ତ୍ର ଧରି ତାଙ୍କ ହାତ ଉଠାଇଲେ।
ଅଭ୍ଯଧାଵଚ୍ଚ ଵେଗେନ ଗୃହୀତ୍ଵା ଶୂଲମୁଜ୍ଜ୍ଵଲମ୍
ସେ ତେଜରେ ଆଗକୁ ଧାଇଲେ, ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଶୂଳ ଧରି।
ଵାରିତୋ ଗଣରାଜଃ ସ ମା କାର୍ଷୀଃ ସାହସଂ ତ୍ଵିତି
ଗଣରାଜାକୁ ଅଟକାଯାଇଲା: 'ଏହି ଅତି ସାହସିକ କାମ କରିନି।'
ପ୍ରାପ୍ଯ ଦକ୍ଷଂ ଵିନଦ୍ଯୋଚ୍ଚୈର୍ଧିକ୍ତ୍ଵାମୀଶ୍ଵରନିଂଦକମ୍ ସ କଥଂ ସେଶ୍ଵରଂ କର୍ମ ନ କୁର୍ଯାଦ୍ଦକ୍ଷତାଂଦଧତ୍
ଡକ୍ଷଙ୍କୁ ପହଞ୍ଚି, ସେ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ ଦହାଡ଼ିଲେ: 'ତୁମେ ଭଗବାନଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କରୁଛ; ଡକ୍ଷ ନାମ ଧାରଣ କରି, କିପରି ଜଣେ ଦକ୍ଷ ଲୋକ ଭଗବାନଙ୍କ ବିରୋଧରେ କାମ କରିପାରେ?'
ଯେନାସ୍ଯେନ ପଵିତ୍ରେଣ ଭଵତା ନିଂଦିତଃ ଶିଵଃ
ତୁମର ପବିତ୍ର ମୁଁହ ଦ୍ୱାରା, ଶିବଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କରିଛ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ତସ୍ଯ ଦକ୍ଷସ୍ଯ ହରପାରୁଷ୍ଯଭାଷିଣଃ ।। 4.2.89.
ଏଭଳି କହି, ଡକ୍ଷଙ୍କୁ, ଯିଏ ହରଙ୍କୁ କଠୋର ଶବ୍ଦ କହିଥିଲେ—
ତତସ୍ତ୍ଵଦିତିମୁଖ୍ଯାନାଂ ମିଲିତାନାଂ ମହୋତ୍ସଵେ
ତାପରେ, ତୁମେ ଓ ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବୋତ୍ତମମାନେ ମିଶି, ମହାଉତ୍ସବ ଆରମ୍ଭ ହେଲା।
ଵେଣୀଦଂଡାଶ୍ଚ କାସାଂଚିତ୍ତେନଚ୍ଛିନ୍ନା ମହାରୁଷା
କିଛି ଲୋକଙ୍କର ବାଣ୍ଡି ଚୁଲ ଓ ଦଣ୍ଡ ବଡ଼ ରାଗରେ କାଟି ଦିଆଯାଇଥିଲା।
ନାସାପୁଟାଂସ୍ତଥାନ୍ଯାସାଂ ପାଟଯାମାସ ପାର୍ଷଦଃ
ପାର୍ଷଦ ଅନ୍ୟ ଲୋକଙ୍କର ନାକର ତୁଣ୍ଡ ଫାଟି ଦେଇଥିଲେ।
ଯେ ଯେ ନିନିଂଦୁର୍ଦେଵେଶଂ ଯେ ଯେ ଚ ଶୁଶ୍ରୁଵୁସ୍ତଦା
ଯେଉଁମାନେ ଦେବତାଙ୍କର ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଅପମାନ କରିଥିଲେ, ଏବଂ ଯେଉଁମାନେ ସେ ସମୟରେ ଶୁଣିଥିଲେ,
କେଚିଦୁଲ୍ଲଂବିତା ଯୂପେ ପାଶଯିତ୍ଵା ଦୃଢଂ ଗଲେ
କିଛି ଲୋକଙ୍କୁ ଗଳାରେ ଭଲଭାବେ ବାନ୍ଧି ଯଜ୍ଞ ଦଣ୍ଡରେ ଟାଙ୍ଗି ଦିଆଯାଇଥିଲା।
ଦ୍ଵିଜରାଜଶ୍ଚ ଧର୍ମଶ୍ଚ ଭୃଗୁମାରୀଚିମୁଖ୍ଯକାଃ
ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କର ରାଜା, ଧର୍ମ ଓ ଭୃଗୁ ମାରୀଚି ଆଦି ମୁଖ୍ୟ ଲୋକମାନେ,
ଏତେ ଜାମାତରସ୍ତସ୍ଯ ଯତୋ ଦକ୍ଷସ୍ଯ ଦୁର୍ଧିଯଃ
ଏହିମାନେ ଡକ୍ଷର ଜାମାତା, କାରଣ ଡକ୍ଷଙ୍କର ଚିନ୍ତା ଖରାପ ଥିଲା।
ତାନି କୁଂଡାନି ତେ ଯୂପାସ୍ତେ ସ୍ତଂଭାଃ ସ ଚ ମଂଡପଃ
ସେହି ଅଗ୍ନି କୁଣ୍ଡ, ଯଜ୍ଞ ଦଣ୍ଡ, ତା ଥମ୍ଭ ଓ ମଣ୍ଡପ ଥିଲା।
ତେ ଚ ଵୈ ଯଜ୍ଞସଂଭାରାସ୍ତେ ତେ ଯଜ୍ଞପ୍ରଵର୍ତକାଃ
ସେମାନେ ଯଜ୍ଞର ସାମଗ୍ରୀ ଓ ଯଜ୍ଞ ଆରମ୍ଭ କରିଥିବା ଲୋକମାନେ ଥିଲେ।
ସ୍ତୋକେନୈଵ ହି କାଲେନ ଯଥର୍ଧିଃ ପରଵଂଚନାତ୍ 4.2.89.
କିଛି ସମୟ ମଧ୍ୟରେ, ଭାଗ୍ୟର ନିୟମ ଅନୁସାରେ, ଚତୁର୍ତ୍ତା ଦ୍ୱାରା ସବୁ ନଷ୍ଟ ହୋଇଗଲା।
ଵିଧୀରିତମିତି ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସ୍ମିତ୍ଵା ଦେଵୋ ମହେଶ୍ଵରଃ 4.2.89.
ଏହା ହୋଇଯିବା କଥା ଶୁଣି, ମହାଦେବ ମହେଶ୍ୱର ହସିଲେ।
କାଶ୍ଯାଂ ଲିଂଗପ୍ରତିଷ୍ଠାଯୈଃ କୃତାଽତ୍ର ସୁକୃତାତ୍ମଭିଃ 4.2.89.
କାଶୀରେ ଲିଙ୍ଗ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ପାଇଁ, ନିଷ୍ଠାବାନ ଲୋକମାନେ ଏଠାରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ।
ସ୍ତୁତ୍ଵା ନାନାଵିଧୈଃ ସ୍ତୋତ୍ରୈଃ ପ୍ରସନ୍ନଂ ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ଶଂକରମ୍ 4.2.89.
ନାନା ପ୍ରକାର ଷ୍ଟୋତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ଷ୍ଟୁତି କରି, ତାଙ୍କୁ ଖୁସି ଦେଖି,
ଶ୍ରୁତ୍ଵାଖ୍ଯାନମିଦଂ ପୁଣ୍ଯଂ ଦକ୍ଷେଶ୍ଵରସମୁଦ୍ଭଵମ୍
ଡକ୍ଷେଶ୍ୱରଙ୍କ ଉତ୍ପତ୍ତି ବିଷୟରେ ଏହି ପବିତ୍ର କଥା ଶୁଣି,
ଯସ୍ଯ ସ୍ମରଣମାତ୍ରେଣ ମହାପାତକସଂକ୍ଷଯଃ
ତାଙ୍କୁ କେବଳ ସ୍ମରଣ କରିଲେ, ବଡ଼ ପାପ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ।
ଅସ୍ଯ ଵାରାହକଲ୍ପସ୍ଯ ପ୍ରଵେଶେ ମୁନିପୁଂଗଵୈଃ
ଏହି ବାରାହ କଳ୍ପର ଆରମ୍ଭରେ, ମୁନିମାନେ ପ୍ରଧାନ ଥିଲେ।
ମାର୍କଂଡେଯ ଉଵାଚ ଶୃଣୁଧ୍ଵଂ ମୁନଯଃ ସର୍ଵେ ସଂତି ନଦ୍ଯଃ ପରଃଶତମ୍
ମାର୍କଣ୍ଡେୟ କହିଲେ: 'ମୁନିମାନେ, ଶୁଣ, ଏଠାରେ ଶତ ଶତ ନଦୀ ଅଛି।'
ସର୍ଵାଭ୍ଯୋପି ନଦୀଭ୍ଯଶ୍ଚ ଶ୍ରେଷ୍ଠାଃ ସର୍ଵାଃ ସମୁଦ୍ରଗାଃ
ସମସ୍ତ ନଦୀ ମଧ୍ୟରେ, ସମୁଦ୍ରକୁ ବହିଯାଉଥିବା ନଦୀମାନେ ସବୁଠୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ।
ଗଂଗା ଚ ଯମୁନାଚାଥ ନର୍ମଦା ଚ ସରସ୍ଵତୀ
ଗଙ୍ଗା, ଯମୁନା, ନର୍ମଦା ଓ ସରସ୍ୱତୀ—
ଋଗ୍ଵେଦମୂର୍ତିର୍ଗଂଗା ସ୍ଯାଦ୍ଯମୁନା ଚ ଯଜୁର୍ଧ୍ରୁଵମ୍
ଗଙ୍ଗା ହେଉଛନ୍ତି ଋଗ୍ବେଦର ଅବତାର, ଯମୁନା ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ଯଜୁର୍ବେଦର ଅବତାର।
ଗଂଗା ସର୍ଵସରିଦ୍ଯୋନିଃ ସମୁଦ୍ରସ୍ଯାପି ପୂରଣୀ
ଗଙ୍ଗା ସମସ୍ତ ନଦୀର ଉତ୍ସ ଓ ସମୁଦ୍ରକୁ ଭରିଦେଇଥିବା।