ଵିଶ୍ଵକର୍ମାପ୍ଯଲଂକାରାନ୍କୁରୁତେଭ୍ଯାଗତର୍ତ୍ଵିଜାମ୍
ବିଶ୍ୱକର୍ମା ନିଜେ ଆସୁଥିବା ଋତ୍ବିଜ୍ମାନେ ପାଇଁ ଗହଣା ପ୍ରସ୍ତୁତ କରୁଛନ୍ତି।
ସ୍ଵଯଂଲକ୍ଷ୍ମୀରଲଂକୁର୍ଯାଦ୍ଯାଵୈ ଚାତ୍ର ସୁଵାସିନୀଃ
ଲକ୍ଷ୍ମୀ ନିଜେ ଏଠି ଥିବା ସୁମଧୁର ଜନନୀମାନେକୁ ଶୃଙ୍ଗାର କରୁଛନ୍ତି।
ସର୍ଵେ ସୁଖାଯ ମେ ଦକ୍ଷ ଵୀକ୍ଷମାଣସ୍ଯ ସର୍ଵତଃ
ଦକ୍ଷ, ମୁଁ ସମସ୍ତ କଥା ଦେଖୁଛି, ସମସ୍ତେ ମୋର ସୁଖ ପାଇଁ ଅଛନ୍ତି।
ଜୀଵହୀନୋ ଯଥା ଦେହୋ ଭୂଷିତୋପି ନ ଶୋଭତେ
ଯେପରି ଜୀବ ନଥିବା ଦେହ ଶୃଙ୍ଗାରିତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ରୂପ ଦେଖାଏ ନାହିଁ।
ଇତ୍ଥଂ ଦଧୀଚିଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଦକ୍ଷଃ ପ୍ରଜାପତିଃ
ଦଧୀଚିଙ୍କର କଥା ଶୁଣି ଦକ୍ଷ ପ୍ରଜାପତି ମନେ ଅତି ଖୁସି ହେଲେ।
ପୂର୍ଵସ୍ତୁତ୍ଯାତି ସଂହୃଷ୍ଟୋ ଦୃଷ୍ଟୋ ଯୋସୌ ଦଧୀଚିନା
ପୂର୍ବରୁ ଦଧୀଚି ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରିଥିଲେ ବୋଲି ସେ ବେଶି ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ।
ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚାଥ ତଂ ଵିପ୍ରଂ ଵେପମାନାଂଗଯଷ୍ଟିକଃ 4.2.87.
ତାପରେ ତାଙ୍କର ଅଙ୍ଗ ଥର୍ଥର କମ୍ପିଲା ବେଳେ ସେ ସେଇ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଦୀକ୍ଷାମହମହୋ ପ୍ରାପ୍ତଃ କର୍ତୁଂ ନାଯାତି କିଂଚନ
ହାଁ, ମୁଁ ଏବେ ଦୀକ୍ଷା ଲାଭ କରିଛି, କିଛି ବାକି ନାହିଁ।
ଭଵାନ୍କେନ ସମାହୂତୋ ଯଦତ୍ରାଗାନ୍ମହାଜଡଃ
ତୁମକୁ କିଏ ଏଠାକୁ ଡାକିଛି, ହେ ବଡ଼ ମୂଢ଼, ତୁମେ କେମିତି ଏଠାକୁ ଆସିଲା?
ସର୍ଵମଂଗଲମାଂଗଲ୍ଯୋ ଯତ୍ର ଶ୍ରୀମାନଯଂ ହରିଃ
ଯେଉଁଠି ସମସ୍ତ ଶୁଭର ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରୀମାନ୍ ହରି ଉପସ୍ଥିତ, ସେଠି ସବୁଠାରୁ ଶୁଭ ଅଛି।
ଯତ୍ର ଵଜ୍ରଧରଃ ଶକ୍ରଃ ଶତଯଜ୍ଞୈକଦୀକ୍ଷିତଃ
ଯେଉଁଠି ବଜ୍ରଧାରୀ ଇନ୍ଦ୍ର ଶତ ଯଜ୍ଞରେ ଦୀକ୍ଷିତ ହୋଇଛନ୍ତି,
ତଂ ତ୍ଵଂଚୋପମିମୀଷେମୁଂ ଶ୍ମଶାନେନ ମହାମଖମ୍
ତୁମେ କି ଏହି ମହାଯଜ୍ଞକୁ ଶ୍ମଶାନ ସହିତ ତୁଳନା କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛ?
ଶ୍ରୀଦୋସ୍ତି ଯତ୍ର ଶ୍ରୀଦାତା ସାକ୍ଷାଦ୍ଯତ୍ରାଶୁଶୁକ୍ଷଣିଃ
ଯେଉଁଠି ଶ୍ରୀ ଅଛି, ଯେଉଁଠି ଶ୍ରୀ ଦେଇଥିବା ଉପସ୍ଥିତ, ଯେଉଁଠି ତ୍ୱରିତ ବିନାଶକାରୀ ଅଛନ୍ତି,
ଦେଵାଚାର୍ଯଃ ସ୍ଵଯଂ ଯତ୍ର କ୍ରତୋରାଚାର୍ଯତାଗତଃ
ଯେଉଁଠି ଦେବଗୁରୁ ସ୍ୱୟଂ ଯଜ୍ଞର ପୁରୋହିତ ହୋଇ ଆସିଛନ୍ତି,
ଯତ୍ରାର୍ତ୍ଵିଜ୍ଯଂ ଭଜଂତେଽମୀ ଵସିଷ୍ଠପ୍ରମୁଖର୍ଷଯଃ
ଯେଉଁଠି ବସିଷ୍ଠ ଆଦି ଋଷିମାନେ ରିତ୍ୱିଜ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଲିପ୍ତ ଅଛନ୍ତି,
ନିଶମ୍ଯେତି ମୁନିଃ ପ୍ରାହ ଦଧୀଚିର୍ଜ୍ଞାନିନାଂ ଵରଃ
ଏହା ଶୁଣି ଜ୍ଞାନୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମୁନି ଦଧୀଚି କହିଲେ।
ତଥାପି ଶାଂଭଵୀ ଶକ୍ତିର୍ଵେଦେ ଵିଷ୍ଣୁଃ ପ୍ରପଠ୍ଯତେ 4.2.87.
ତଥାପି ବେଦରେ ଶିବଙ୍କ ଶକ୍ତିର କଥା କୁହାଯାଏ, ଏବଂ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ନାମ ଉଚ୍ଚାରିତ ହୁଏ।
ଦୀକ୍ଷିତୋ ଯୋଶ୍ଵମେଧାନାଂ ଶତସ୍ଯ କୁଲିଶାଯୁଧଃ
ଯିଏ ବଜ୍ର ଧାରଣ କରି ଶତାଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞରେ ଦୀକ୍ଷିତ ହୋଇଛନ୍ତି,
ପୁନରାରାଧ୍ଯ ଭୂତେଶଂ ପ୍ରାପୈକାମମରାଵତୀମ୍
ସେ ପୁଣିଥରେ ଭୂତନାଥଙ୍କୁ ପୂଜି ଏକମାତ୍ର ଦେବତାମାନଙ୍କ ନଗରକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ।
ବଲଂ ତସ୍ଯାଖିଲୈର୍ଜ୍ଞାତଂ ଶ୍ଵେତଂ ପାଶଯତଃ ପୁରା
ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି ସମସ୍ତେ ଜାଣିଥିଲେ, ଯେତେବେଳେ ସେ ପୂର୍ବେ ଧଳାକୁ ପାଶରେ ବାନ୍ଧିଥିଲେ।
ପାର୍ଷ୍ଣିଗ୍ରାହ୍ଯଭଵଦ୍ରୁଦ୍ରୋ ଦେଵାଚାର୍ଯସ୍ଯ ଵୈ ତଦା
ସେ ସମୟରେ ପାଦ ତଳେ ଧରାଯିବା ରୁଦ୍ର ଦେବମାନଙ୍କର ପୁରୋହିତ ହେଲେ।
ତଂ ଵିଦଂତି ଵସିଷ୍ଠାଦ୍ଯାସ୍ତଵାର୍ତ୍ଵିଜ୍ଯଂ ଭଜଂତି ଯେ
ବସିଷ୍ଠ ଆଦି ଯେଉଁମାନେ ରିତ୍ୱିଜ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ଜାଣନ୍ତି।
ପ୍ରାଵର୍ତଂତର୍ଷଯୋନ୍ଯେପି ଗୌରଵାତ୍ତଵ ତେ କ୍ରତୌ
ତୁମ ପ୍ରତି ଆଦର ଦେଖି, ଅନ୍ୟ ଋଷିମାନେ ମଧ୍ୟ ତୁମର ଯଜ୍ଞ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ।
ତଦା କ୍ରତୁଫଲାଧୀଶଂ ଵିଶ୍ଵେଶଂ ତ୍ଵଂ ସମାହ୍ଵଯ
ସେ ସମୟରେ, ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞର ନାଥ, ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱର ମାଲିକଙ୍କୁ ତୁମେ ଆହ୍ୱାନ କର।
ସତି ତସ୍ମ୍ନିମହାଦେଵେ ଵିଶ୍ଵକର୍ମୈକସାକ୍ଷିଣି
ସେ ମହାଦେବ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ, ଯିଏ ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟିର ଏକମାତ୍ର ସାକ୍ଷୀ।
ଯଥା ଜଡାନି ବୀଜାନି ନ ଫଲଂତି ସ୍ଵଯଂ ତଥା
ଯେପରି ନିଷ୍କ୍ରିୟ ବୀଜ ନିଜେ ନିଜେ ଫଳ ଦେଉନାହିଁ, ସେପରି—
ଅର୍ଥହୀନା ଯଥା ଵାଣୀ ଧର୍ମହୀନା ଯଥା ତନୁଃ ।। 4.2.87.
ଯେପରି ଅର୍ଥ ନଥିବା କଥା କିମ୍ବା ଧର୍ମ ନଥିବା ଦେହ, ସେପରି—
ଗଂଗାହୀନା ଯଥା ଦେଶାଃ ପୁତ୍ରହୀନା ଯଥା ଗୃହାଃ
ଯେପରି ଗଙ୍ଗା ନଥିବା ଦେଶ କିମ୍ବା ପୁଅ ନଥିବା ଘର, ସେପରି—
ମଂତ୍ରିହୀନଂ ଯଥା ରାଜ୍ଯଂ ଶ୍ରୁତିହୀନା ଯଥା ଦ୍ଵିଜାଃ
ଯେପରି ମନ୍ତ୍ରୀ ନଥିବା ରାଜ୍ୟ କିମ୍ବା ବେଦ ନଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସେପରି—
ଦର୍ଭହୀନା ଯଥା ସଂଧ୍ଯା ତିଲହୀନଂ ଚ ତର୍ପଣମ୍
ଯେପରି ଦର୍ଭା ନଥିବା ସନ୍ଧ୍ୟା କିମ୍ବା ତିଳ ନଥିବା ତର୍ପଣ, ସେପରି—