ଅଥ ତେଷୂପଵିଷ୍ଟେଷୁ ଶଂଭୁନା ଵିଷ୍ଟରଶ୍ରଵାଃ
ତାହାପରେ ସମସ୍ତେ ବସି ଯିବା ପରେ, ବିଶିଷ୍ଟ ବାକ୍ପଟୁ ଶମ୍ଭୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।
ଶ୍ରୀଵତ୍ସଲାଂଛନ ହରେ ଦୈତ୍ଯଵଂଶଦଵାନଲ
ଶ୍ରୀବତ୍ସ ଚିହ୍ନ ଥିବା ହରି, ଦେତ୍ୟବଂଶର ଦାହକ ଅଗ୍ନି, ତାଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କଲେ।
ଦିତିଜାନ୍ଦନୁଜାନ୍ଦୁଷ୍ଟାନ୍କଚ୍ଚିଚ୍ଛାସି ରଣାଂଗଣେ
ଦିତି ଓ ଦନୁର ଦୁଷ୍ଟ ପୁଅମାନେଙ୍କୁ ନଶ୍ଟ କରୁଥିବା, ତୁମେ କି ଯୁଦ୍ଧ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଦୃଢ ଭାବରେ ଦଢିଛ?
ବାଧଯା ରହିତା ଗାଵଃ କଚ୍ଚିତ୍ସଂତି ମହୀତଲେ
ପୃଥିବୀରେ ଗାଁମାନେ କି କଷ୍ଟରୁ ମୁକ୍ତ ଓ ସୁରକ୍ଷିତ ଅଛନ୍ତି?
ଵିଧିଯଜ୍ଞାଃ ପ୍ରଵର୍ତଂତେ ପୃଥିଵ୍ଯାଂ ବହୁଦକ୍ଷିଣାଃ
ପୃଥିବୀରେ କି ବହୁ ଦକ୍ଷିଣା ସହିତ ବିଧିମତ ଯଜ୍ଞ ହେଉଛି?
ନିଷ୍ପ୍ରତ୍ଯୂହଂ ପଠଂତ୍ଯେଵ ସାଂଗାନ୍ଵେଦାନ୍ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ
ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ କି ବିନା ବାଧାରେ ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗ ସହିତ ବେଦ ପାଠ କରୁଛନ୍ତି?
ସ୍ଵେଷୁ ସ୍ଵେଷୁ ଚ ଧର୍ମେଷୁ କଚ୍ଚିଦ୍ଵର୍ଣାଶ୍ରମାସ୍ତଥା
ବର୍ଣ୍ଣ ଓ ଆଶ୍ରମମାନେ କି ନିଜ ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟରେ ଅବସ୍ଥିତ?
ଧୂର୍ଜଟିଃ ପରିପୃଛ୍ଯେତି ହୃଷ୍ଟଂ ଵୈକୁଂଠନାଯକମ୍। ବ୍ରହ୍ମାଣଂ ଚାପି ପପ୍ରଚ୍ଛ ବ୍ରାହ୍ମଂ ତେଜଃ ସମେଧତେ ।। 4.2.87.
ଧୂର୍ଜଟି ଆନନ୍ଦରେ ବୈକୁଠ ନାୟକଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, ଏବଂ ବ୍ରାହ୍ମଣୀୟ ତେଜ ଦୀପ୍ତି ଥିବା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ।
ସତ୍ଯମସ୍ଖଲିତଂ କଚ୍ଚିଦସ୍ତି ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯମଂଡପେ
ତ୍ରିଲୋକର ସଭାରେ କି ସତ୍ୟ ଓ ନିଷ୍କଳଙ୍କତା ଅଟୁଟ ଅଛି?
ଇଂଦ୍ରାଦଯଃ ସୁରାଃ କଚ୍ଚିତ୍ସ୍ଵେଷୁ ସ୍ଵେଷୁ ପୁରେଷ୍ଵହୋ
ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବମାନେ କି ନିଜ ନିଜ ସହରରେ ସୁରକ୍ଷିତ ଅଛନ୍ତି?
ପ୍ରତ୍ଯେକଂ ପରିପୃଚ୍ଛଯେଶଃ ସର୍ଵାନିତ୍ଥଂ କୃତାଦରାନ୍
ପ୍ରଭୁ ସମ୍ମାନ ସହିତ ପ୍ରତ୍ୟେକଙ୍କୁ ଏଭଳି ପ୍ରଶ୍ନ କରିଥିଲେ।
ଵିସସର୍ଜାଥ ତାନ୍ସର୍ଵାନ୍ଦେଵଃ ସୌଧଂ ସମାଵିଶତ୍
ତାପରେ ଦେବତା ସମସ୍ତଙ୍କୁ ବିଦାୟ କରି ନିଜ ଦୁର୍ଗରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ମଧ୍ଯେ ମାର୍ଗଂ ସ ଚିଂତୋଭୂଦ୍ଦକ୍ଷଃ ସତ୍ଯାଃ ପିତା ତଦା
ମାର୍ଗ ମଧ୍ୟରେ, ସତ୍ୟବାନ ପିତା ଦକ୍ଷ ଗଭୀର ଚିନ୍ତାରେ ଡୁବିଗଲେ।
ଅତୀଵ କ୍ଷୁବ୍ଧଚିତ୍ତୋଭୂନ୍ମଂଦରାଘାତତୋଽବ୍ଧିଵତ୍
ତାଙ୍କ ମନ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉତ୍ତେଜିତ ହେଲା, ମନ୍ଦର ପାହାଡ଼ ଦ୍ୱାରା ସମୁଦ୍ର ମଥିତ ହେବା ପରି।
ଅତୀଵଗର୍ଵିତୋ ଜାତଃ ସତୀ ମେ ପ୍ରାପ୍ଯ କନ୍ଯକାମ୍
ମୋର କନ୍ୟା ସତୀକୁ କନ୍ୟା ଭାବରେ ପାଇଁ, ସେ ବହୁତ ଅଭିମାନୀ ହେଲେ।
କିଂ ଵଂଶ୍ଯସ୍ତ୍ଵେଷ କିଂ ଗୋତ୍ରଃ କିଂ ଦେଶୀଯଃ କିମାତ୍ମକଃ
ତାଙ୍କର ବଂଶ କଣ, ଗୋତ୍ର କଣ, ଦେଶ କଣ, ସ୍ବଭାବ କଣ?
ନ ପ୍ରାଯଶସ୍ତପସ୍ଵ୍ଯେଷ କ୍ଵ ତପଃ କ୍ଵାସ୍ତ୍ରଧାରଣମ୍
ସେ କ୍ଷୁଦ୍ର ତପସ୍ବୀ—ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟା କେଉଁଠି, ଅସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କେଉଁଠି?
ଅସୌ ନ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ସ୍ଯାତ୍କୃତପାଣିଗ୍ରହ ସ୍ଥିତିଃ 4.2.87.
ସେ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ନୁହେଁ; ସେ ପୂର୍ବରୁ ବିବାହ କରିଛନ୍ତି।
ନ ବ୍ରାହ୍ମଣୋଭଵତ୍ଯେଷ ଯତୋ ଵେଦୋ ନ ଵେତ୍ତ୍ଯମୁମ୍
ଏହିଜଣେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ନୁହଁନ୍ତି, କାରଣ ସେ ବେଦକୁ ଜାଣିନାହାନ୍ତି।
କ୍ଷତାତ୍ସଂତ୍ରାଣନାତ୍କ୍ଷତ୍ରଂ ତତ୍କ୍ଵାସ୍ମିନ୍ପ୍ରଲଯପ୍ରିଯେ
ଆଘାତ ପାଇଥିବାମାନେ ଯେଉଁଠାରେ ସୁରକ୍ଷିତ ହୁଅନ୍ତି, ସେଠାରୁ କ୍ଷତ୍ର ଶବ୍ଦର ଉତ୍ପତ୍ତି। ଏଠାରେ, ପ୍ରିୟେ, ସେ ସୁରକ୍ଷା କେଉଁଠି ଅଛି?
ଶୂଦ୍ରୋପି ନ ଭଵେତ୍ପ୍ରାଯୋ ନାଗଯଜ୍ଞୋପଵୀତଵାନ୍
ଏହିଜଣେ ସାଧାରଣ ଶୂଦ୍ର ମଧ୍ୟ ନୁହଁନ୍ତି, କାରଣ ସେ ନାଗମାନେ ପିନ୍ଧୁଥିବା ଉପବୀତ ପିନ୍ଧିଛନ୍ତି।
ସର୍ଵଃ ପ୍ରକୃତ୍ଯା ଜ୍ଞାଯେତ ସ୍ଥାଣୁଃ ପ୍ରକୃତିଵର୍ଜିତଃ
ପ୍ରତ୍ୟେକ ଲୋକଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ସ୍ୱଭାବ ଦ୍ୱାରା ଚିହ୍ନିବା ଯାଉଚି; କେବଳ ଅଚଳ ଥିବା ଜଣେ ସ୍ୱଭାବହୀନ।
ଯୋଷାପି ନ ଭଵେଦେଷ ଯତୋସୌ ଶ୍ମଶ୍ରୁଲାନନଃ
ଏହିଜଣେ ଜଣେ ଜଣା ମହିଳା ମଧ୍ୟ ନୁହଁନ୍ତି, କାରଣ ତାଙ୍କ ମୁହଁରେ ଗୋଟିଏ ଦାଢ଼ି ଓ ଗୋଫ ଅଛି।
ବାଲୋପି ନ ଭଵତ୍ଯେଷ ଯତୋଽଯଂ ବହୁଵାର୍ଷିକଃ
ଏହିଜଣେ ଶିଶୁ ମଧ୍ୟ ନୁହଁନ୍ତି, କାରଣ ସେ ବହୁ ବର୍ଷର।
ଅତୋ ଯୁଵତ୍ଵଂ ସଂଭାଵ୍ଯଂ ନାତ୍ର ନୂନଂ ଚିରଂତନେ
ତେଣୁ ଏଠାରେ ଯୁବକତ୍ୱ ଅନୁମାନ କରାଯିବ; ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ସେ ପ୍ରାଚୀନ ନୁହଁନ୍ତି।
ବ୍ରହ୍ମାଦୀନ୍ସଂହରେତ୍ପ୍ରାଂତେ ତଥାପି ଚ ନ ପାତକୀ
ଯଦିଓ ସେ ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ନାଶ କରିଦେଉଛନ୍ତି, ତଥାପି ସେ ପାପୀ ନୁହଁନ୍ତି।
ଅହୋ ଧାର୍ଷ୍ଟ୍ଯଂ ମହଦ୍ଦୃଷ୍ଟଂ ଜଟିଲସ୍ଯାଦ୍ଯ ଚାଦ୍ଭୁତମ୍ 4.2.87.
ହାଁ! ଆଜି ଏହି ଜଟାଧାରୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କେତେ ବଡ଼ ସାହସ ଓ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଦେଖିଲି।
ଏଵଂଭୂତା ଭଵଂତ୍ଯେଵ ମାତାପିତୃଵିଵର୍ଜିତାଃ
ମାତା-ପିତା ହୀନ ଲୋକମାନେ ଏଭଳି ହୋଇଥାନ୍ତି।
ସ୍ଵଚ୍ଛଂଦଚାରିଣୋଽନାଥାଃ ସର୍ଵତ୍ର ସ୍ଵାଭିମାନିନଃ
ସେମାନେ ସ୍ୱେଚ୍ଛାରେ ଘୁରୁଛନ୍ତି, କୌଣସି ରକ୍ଷକ ନାହାନ୍ତି, ସବୁଠାରେ ଗର୍ବିତ।
ଜାମାତୄଣାଂ ସ୍ଵଭାଵୋଯଂ ପ୍ରାଯଶୋ ଗର୍ଵଭାଜନମ୍
ଜାମାତାମାନଙ୍କର ସ୍ୱଭାବ ଏହିପରି; ସାଧାରଣତଃ ସେମାନେ ଗର୍ବର ପାତ୍ର।