ତତସ୍ତ୍ରିଲୋକୀ ଵିଖ୍ଯାତଂ ତ୍ରିଲୋକ୍ଯୁଦ୍ଧରଣକ୍ଷମମ୍
ତାପରେ ତ୍ରିଲୋକୀ ତୀର୍ଥ ଅଛି, ଯାହା ତିନି ଲୋକକୁ ଉଦ୍ଧାର କରିବାରେ ସମର୍ଥ ଏବଂ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।
ଚକ୍ରପୁଷ୍କରିଣୀତୀର୍ଥଂ ତଦାଦୌ ଵିଷ୍ଣୁନା କୃତମ୍
ଚକ୍ରପୁଷ୍କରିଣୀ ତୀର୍ଥ ଏଠାରେ ପ୍ରଥମେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିଲା।
ସ୍ଵର୍ଗୌକସସ୍ତ୍ରିସଂଧ୍ଯଂ ଵୈ ଜପଂତି ମଣିକର୍ଣିକାମ୍
ସ୍ୱର୍ଗରେ ବସୁଥିବା ଦେବତାମାନେ ମଣିକର୍ଣ୍ଣିକାରେ ତିନି ସନ୍ଧ୍ୟାର ଜପ କରନ୍ତି।
ଯୈଃ ଶ୍ରୁତା ଯୈଃ ସ୍ମୃତା ଵୀର ଯୈର୍ଦୃଷ୍ଟା ମଣିକର୍ଣିକା
ହେ ବୀର, ଯେଉଁମାନେ ମଣିକର୍ଣ୍ଣିକାକୁ ଶୁଣିଛନ୍ତି, ସ୍ମରଣ କରିଛନ୍ତି କିମ୍ବା ଦେଖିଛନ୍ତି—
ତ୍ରିଲୋକେ ଯେ ଜପଂତୀହ ମାନଵା ମଣିକର୍ଣିକାମ୍
ତିନି ଲୋକରେ ଯେଉଁ ମାନବମାନେ ମଣିକର୍ଣ୍ଣିକାରେ ଜପ କରନ୍ତି—
ଇଷ୍ଟଂ ତେନ ମହାଯଜ୍ଞୈଃ ସହସ୍ରଶତଦକ୍ଷିଣୈଃ 4.2.84.
ସେମାନେ ଅନେକ ଶତ ହଜାର ଦକ୍ଷିଣା ସହିତ ମହାଯଜ୍ଞ କରିଛନ୍ତି।
ମହାଦାନାନି ଦତ୍ତାନି ତେନ ଵୈ ପୁଣ୍ଯକର୍ମଣା
ସେମାନଙ୍କର ପୁଣ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ବଡ଼ ବଡ଼ ଦାନ ଦିଆଯାଇଛି।
ମଣିକର୍ଣ୍ଯଂବୁଭିର୍ଯେନ ତର୍ପିତାଃ ପ୍ରପିତାମହାଃ
ଯେଉଁମାନେ ମଣିକର୍ଣ୍ଣିକାର ଜଳରେ ପୂର୍ବଜମାନେ ପ୍ରସନ୍ନ କରିଛନ୍ତି—
ମଣିକର୍ଣୀଜଲଂ ଯେନ ସଂପୀତଂ ଶୁଦ୍ଧବୁଦ୍ଧିନା
ଯେଉଁମାନେ ଶୁଦ୍ଧ ମନରେ ମଣିକର୍ଣ୍ଣିକାର ଜଳ ପିଇଛନ୍ତି—
ତେ ସ୍ନାତାଃ ସର୍ଵତୀର୍ଥେଷୁ ମହାପର୍ଵସୁଭୂରିଶଃ
ସେମାନେ ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥରେ, ବଡ଼ ପର୍ବ ଦିନରେ ସ୍ନାନ କରିଛନ୍ତି, ହେ ଭୂରିଶ।
ତୈଃ ସୁରାଃ ପୂଜିତାଃ ସର୍ଵେ ବ୍ରହ୍ମଵିଷ୍ଣୁମୁଖା ମଖୈଃ
ସେମାନେ ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ଯଜ୍ଞରେ ପୂଜା କରିଛନ୍ତି।
ଅହଂ ତେନୋମଯା ସାର୍ଧଂ ଦୀକ୍ଷାଂ ସଂପ୍ରାପ୍ଯ ଶାଂଭଵୀମ୍
ମୁଁ ଉମାଙ୍କ ସହିତ ସେମାନଙ୍କ ସଙ୍ଗରେ ଶାମ୍ଭବ ଦୀକ୍ଷା ଲାଭ କରିଛି।
ତପାଂସି ତେନ ତପ୍ତାନି ଶୀର୍ଣପର୍ଣାଦିନା ଚିରମ୍
ସେ ବହୁଦିନ ଧରି କଠିନ ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ, ଶୁଖିଲା ପତ୍ର ଓ ଏହା ପରି ଜିନିଷ ଖାଇ ଜୀବନ ଯାପନ କରିଥିଲେ।
ଦତ୍ତ୍ଵା ଦାନାନି ଭୂରୀଣି ମଖାନିଷ୍ଟ୍ଵା ତୁ ଭୂରିଶଃ
ସେ ବହୁତ ଦାନ ଦେଇଥିଲେ ଏବଂ ବଡ଼ ପରିମାଣରେ ଅନେକ ଯଜ୍ଞ କରିଥିଲେ।
ଵିପୁଲେତ୍ର ମହୀପୃଷ୍ଠେ ପଂଚକ୍ରୋଶ୍ଯାଂ ମନୋହରା
ବିଶାଳ ପୃଥିବୀର ଉପରେ, ପାଞ୍ଚ କ୍ରୋଶ ଯାଏଁ ଲାଗିଥିବା ମନୋହର ଏକ ଅଞ୍ଚଳରେ।
ଦାନାନାଂ ଚ ଵ୍ରତାନାଂ ଚ କ୍ରତୂନାଂ ତପସାମପି 4.2.84.
ଦାନ, ବ୍ରତ, ଯଜ୍ଞ ଓ ତପସ୍ୟା — ଏହି ସବୁର ମଧ୍ୟରୁ।
ଏତେଷାମପି ତୀର୍ଥାନାଂ ଚତୁର୍ଣାମପି ସତ୍ତମ 4.2.84.
ଏହି ଚାରିଟି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନର ମଧ୍ୟରୁ ମଧ୍ୟ, ହେ ସ୍ରେଷ୍ଠ।
ଇତି ଵୀରେଶ୍ଵରାଖ୍ଯାନଂ ତୀର୍ଥାଖ୍ଯାନପ୍ରସଂଗତଃ
ଏଭଳି ଭାବେ ବୀରେଶ୍ୱର ଉପାଖ୍ୟାନ, ତୀର୍ଥ ବିବରଣୀ ସହିତ ଶେଷ ହେଲା।
ପ୍ରାଦୁର୍ଭାଵଂ ନିଶମ୍ଯୈଷାଂ ଲିଂଗାନାଂ ମୁକ୍ତିଦାଯିନାମ୍
ମୁକ୍ତି ଦେଇଥିବା ଲିଙ୍ଗଗୁଡିକର ପ୍ରକଟ ହେବା ବିଷୟ ଶୁଣିବା ପରେ।
ନିତରାଂ ପରିତୃପ୍ତୋସ୍ମି ସୁଧାଂ ପୀତ୍ଵେଵ ନିର୍ଜରଃ
ମୁଁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ତୃପ୍ତ, ମନେ ହେଉଛି ଅମୃତ ପିଇ ଅମର ହୋଇଛି।
ଆନଂଦମେଵଜନଯେଦପି ପାପଜୁଷାମିହ
ଏହା ଏଠାରେ ପାପ କରୁଥିବା ଜଣେକୁ ମଧ୍ୟ ଆନନ୍ଦ ଦେଇପାରିବ।
ଜୀଵନ୍ମୁକ୍ତଇଵାସଂ ହି କ୍ଷେତ୍ରତତ୍ତ୍ଵଶ୍ରୁତେରହମ୍ ଯାନ୍ଯୁକ୍ତାନି ସମାଚକ୍ଷ୍ଵ ତତ୍ପ୍ରଭାଵମଶେଷତଃ
ପବିତ୍ର କ୍ଷେତ୍ରର ସତ୍ୟ ଶୁଣି ମୁଁ ଜୀବନ ଥିବାବେଳେ ମୁକ୍ତି ଲାଭ କରିଛି; ଯାହା କହାଯାଇଛି ସେଗୁଡିକୁ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ମହିମା କୁହ।
ଯୋ ଦକ୍ଷୋ ଗର୍ହଯାମାସ ମଧ୍ଯେ ଦେଵସଭଂ ଵିଭୁମ୍
ଯିଏ ଦକ୍ଷ, ସେ ଦେବମଣ୍ଡଳର ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଅପମାନ କରିଥିଲେ।
ଇତି ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଶିଖିରଥଃ କୁଂଭଯୋନେରୁଦୀରିତମ୍
ଏଭଳି ଭାବରେ କୁମାର, ଘଡ଼ିରୁ ଜନ୍ମ ହୋଇଥିବା, କହିଥିବା କଥା ଶୁଣି।
ଆକର୍ଣଯ ମୁନେ ଵଚ୍ମି କଥାଂ କଲ୍ମଷହାରିଣୀମ୍
ଶୁଣ, ମୁଁ ଏକ ଦୁଷ୍ଟି ହରାଇବା କଥା କହିବି।
ଛାଗଵକ୍ତ୍ରୋ ଵିରୂପାସ୍ଯୋ ଦଧୀଚି ପରିଧିକ୍କୃତଃ
ଦଧୀଚିଙ୍କର ମୁହଁ ଛାଗର ଭଳି ଥିଲା ଏବଂ ଦେହ ଅସାଧାରଣ ଥିଲା, ସେ ଚାରିପାଖରେ ଘେରାଯାଇଥିଲେ।
ଏକଦା ଦେଵଦେଵସ୍ଯ ସେଵାର୍ଥଂ ଶଶିମୌଲିନଃ
ଏକ ଦିନ, ଚନ୍ଦ୍ର ଧରିଥିବା ଦେବଦେବଙ୍କୁ ସେବା କରିବା ପାଇଁ।
ଇଂଦ୍ରାଦଯୋ ଲୋକପାଲା ଵିଶ୍ଵେଦେଵା ମରୁଦ୍ଗଣାଃ 4.2.87.
ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଲୋକପାଳ, ବିଶ୍ୱଦେବ ଏବଂ ମାରୁତ ଗଣ।
ଋଷଯୋଽପ୍ସରସୋଯକ୍ଷା ଗଂଧର୍ଵାଃ ସିଦ୍ଧଚାରଣାଃ
ଋଷି, ଅପ୍ସରା, ଯକ୍ଷ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ସିଦ୍ଧ ଓ ଚାରଣମାନେ।
ସ୍ତୁତଶ୍ଚ ନାନା ସ୍ତୁତିଭିଃ ଶଂଭୁନାପି କୃତାଦରାଃ
ସେ ବିଭିନ୍ନ ସ୍ତୁତିରେ ସ୍ତୁତିତ ହେଲେ, ଏବଂ ଶମ୍ଭୁ ମଧ୍ୟ ସମ୍ମାନ କରିଥିଲେ।