ତତୋ ଵୈ କଲିତୀର୍ଥଂ ଚ କଲଶେଶ୍ଵରସନ୍ନିଧୌ
ତାପରେ କଳି ତୀର୍ଥ ଅଛି, କଳଶେଶ୍ୱରଙ୍କ ନିକଟରେ।
ଚଂଦ୍ରତୀର୍ଥଂ ଚ ତତ୍ରୈଵ ଚଂଦ୍ରେଶ୍ଵରସମୀପତଃ
ସେଠି ଚନ୍ଦ୍ର ତୀର୍ଥ ଅଛି, ଚନ୍ଦ୍ରେଶ୍ୱରଙ୍କ ପାଖରେ।
ତଦଗ୍ରେ ଵୀରତୀର୍ଥଂ ଚ ଵୀରେଶ୍ଵର ସମୀପତଃ
ସାମ୍ନାରେ ବୀର ତୀର୍ଥ ଅଛି, ବୀରେଶ୍ୱରଙ୍କ ପାଖରେ।
ଵିଘ୍ନେଶତୀର୍ଥଂ ଚ ତତଃ ସର୍ଵଵିଘ୍ନଵିଘାତକୃତ୍
ତାପରେ ବିଘ୍ନେଶ ତୀର୍ଥ ଅଛି, ଯାହା ସମସ୍ତ ବିଘ୍ନ ଦୂର କରେ।
ହରିଶ୍ଚଂଦ୍ରସ୍ଯ ରାଜର୍ଷସ୍ତତସ୍ତୀର୍ଥମନୁତ୍ତମମ୍
ତାପରେ ରାଜା ଋଷି ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତୀର୍ଥ ଅଛି।
ହରିଶ୍ଚଂଦ୍ରସ୍ଯ ତୀର୍ଥେ ତୁ ଯଚ୍ଛ୍ରେଯଃ ସମୁପାର୍ଜିତମ୍ 4.2.84.
ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କର ତୀର୍ଥରେ ଯେଉଁ ଶ୍ରେୟସ୍ ଲାଭ ହୁଏ—
ତତଃ ପର୍ଵତତୀର୍ଥଂ ଚ ପର୍ଵତେଶ ସମୀପତଃ
ତାପରେ ପର୍ବତ ତୀର୍ଥ ଅଛି, ପର୍ବତେଶ୍ଵରଙ୍କ ନିକଟରେ।
କଂବଲାଶ୍ଵତରଂ ତୀର୍ଥଂ ତତ୍ର ସର୍ଵଵିଷାପହମ୍
ସେଠାରେ କମ୍ବଳାଶ୍ୱତର ତୀର୍ଥ ଅଛି, ଯାହା ସମସ୍ତ ବିଷ ଦୂର କରେ।
ତତଃ ସାରସ୍ଵତଂ ତୀର୍ଥଂ ସର୍ଵଵିଦ୍ଯୋପପାଦକମ୍
ତାପରେ ସାରସ୍ବତ ତୀର୍ଥ ଅଛି, ଯାହା ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନ ଦେଇଥାଏ।
ଉମାତୀର୍ଥଂ ତୁ ତତ୍ରୈଵ ସର୍ଵଶକ୍ତିସମନ୍ଵିତମ୍
ସେଠି ଉମା ତୀର୍ଥ ମଧ୍ୟ ଅଛି, ଯାହା ସମସ୍ତ ଶକ୍ତିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ।
ତତସ୍ତ୍ରିଲୋକୀ ଵିଖ୍ଯାତଂ ତ୍ରିଲୋକ୍ଯୁଦ୍ଧରଣକ୍ଷମମ୍
ତାପରେ ତ୍ରିଲୋକୀ ତୀର୍ଥ ଅଛି, ଯାହା ତିନି ଲୋକକୁ ଉଦ୍ଧାର କରିବାରେ ସମର୍ଥ ଏବଂ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।
ଚକ୍ରପୁଷ୍କରିଣୀତୀର୍ଥଂ ତଦାଦୌ ଵିଷ୍ଣୁନା କୃତମ୍
ଚକ୍ରପୁଷ୍କରିଣୀ ତୀର୍ଥ ଏଠାରେ ପ୍ରଥମେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିଲା।
ସ୍ଵର୍ଗୌକସସ୍ତ୍ରିସଂଧ୍ଯଂ ଵୈ ଜପଂତି ମଣିକର୍ଣିକାମ୍
ସ୍ୱର୍ଗରେ ବସୁଥିବା ଦେବତାମାନେ ମଣିକର୍ଣ୍ଣିକାରେ ତିନି ସନ୍ଧ୍ୟାର ଜପ କରନ୍ତି।
ଯୈଃ ଶ୍ରୁତା ଯୈଃ ସ୍ମୃତା ଵୀର ଯୈର୍ଦୃଷ୍ଟା ମଣିକର୍ଣିକା
ହେ ବୀର, ଯେଉଁମାନେ ମଣିକର୍ଣ୍ଣିକାକୁ ଶୁଣିଛନ୍ତି, ସ୍ମରଣ କରିଛନ୍ତି କିମ୍ବା ଦେଖିଛନ୍ତି—
ତ୍ରିଲୋକେ ଯେ ଜପଂତୀହ ମାନଵା ମଣିକର୍ଣିକାମ୍
ତିନି ଲୋକରେ ଯେଉଁ ମାନବମାନେ ମଣିକର୍ଣ୍ଣିକାରେ ଜପ କରନ୍ତି—
ଇଷ୍ଟଂ ତେନ ମହାଯଜ୍ଞୈଃ ସହସ୍ରଶତଦକ୍ଷିଣୈଃ 4.2.84.
ସେମାନେ ଅନେକ ଶତ ହଜାର ଦକ୍ଷିଣା ସହିତ ମହାଯଜ୍ଞ କରିଛନ୍ତି।
ମହାଦାନାନି ଦତ୍ତାନି ତେନ ଵୈ ପୁଣ୍ଯକର୍ମଣା
ସେମାନଙ୍କର ପୁଣ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ବଡ଼ ବଡ଼ ଦାନ ଦିଆଯାଇଛି।
ମଣିକର୍ଣ୍ଯଂବୁଭିର୍ଯେନ ତର୍ପିତାଃ ପ୍ରପିତାମହାଃ
ଯେଉଁମାନେ ମଣିକର୍ଣ୍ଣିକାର ଜଳରେ ପୂର୍ବଜମାନେ ପ୍ରସନ୍ନ କରିଛନ୍ତି—
ମଣିକର୍ଣୀଜଲଂ ଯେନ ସଂପୀତଂ ଶୁଦ୍ଧବୁଦ୍ଧିନା
ଯେଉଁମାନେ ଶୁଦ୍ଧ ମନରେ ମଣିକର୍ଣ୍ଣିକାର ଜଳ ପିଇଛନ୍ତି—
ତେ ସ୍ନାତାଃ ସର୍ଵତୀର୍ଥେଷୁ ମହାପର୍ଵସୁଭୂରିଶଃ
ସେମାନେ ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥରେ, ବଡ଼ ପର୍ବ ଦିନରେ ସ୍ନାନ କରିଛନ୍ତି, ହେ ଭୂରିଶ।
ତୈଃ ସୁରାଃ ପୂଜିତାଃ ସର୍ଵେ ବ୍ରହ୍ମଵିଷ୍ଣୁମୁଖା ମଖୈଃ
ସେମାନେ ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ଯଜ୍ଞରେ ପୂଜା କରିଛନ୍ତି।
ଅହଂ ତେନୋମଯା ସାର୍ଧଂ ଦୀକ୍ଷାଂ ସଂପ୍ରାପ୍ଯ ଶାଂଭଵୀମ୍
ମୁଁ ଉମାଙ୍କ ସହିତ ସେମାନଙ୍କ ସଙ୍ଗରେ ଶାମ୍ଭବ ଦୀକ୍ଷା ଲାଭ କରିଛି।
ତପାଂସି ତେନ ତପ୍ତାନି ଶୀର୍ଣପର୍ଣାଦିନା ଚିରମ୍
ସେ ବହୁଦିନ ଧରି କଠିନ ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ, ଶୁଖିଲା ପତ୍ର ଓ ଏହା ପରି ଜିନିଷ ଖାଇ ଜୀବନ ଯାପନ କରିଥିଲେ।
ଦତ୍ତ୍ଵା ଦାନାନି ଭୂରୀଣି ମଖାନିଷ୍ଟ୍ଵା ତୁ ଭୂରିଶଃ
ସେ ବହୁତ ଦାନ ଦେଇଥିଲେ ଏବଂ ବଡ଼ ପରିମାଣରେ ଅନେକ ଯଜ୍ଞ କରିଥିଲେ।
ଵିପୁଲେତ୍ର ମହୀପୃଷ୍ଠେ ପଂଚକ୍ରୋଶ୍ଯାଂ ମନୋହରା
ବିଶାଳ ପୃଥିବୀର ଉପରେ, ପାଞ୍ଚ କ୍ରୋଶ ଯାଏଁ ଲାଗିଥିବା ମନୋହର ଏକ ଅଞ୍ଚଳରେ।
ଦାନାନାଂ ଚ ଵ୍ରତାନାଂ ଚ କ୍ରତୂନାଂ ତପସାମପି 4.2.84.
ଦାନ, ବ୍ରତ, ଯଜ୍ଞ ଓ ତପସ୍ୟା — ଏହି ସବୁର ମଧ୍ୟରୁ।
ଏତେଷାମପି ତୀର୍ଥାନାଂ ଚତୁର୍ଣାମପି ସତ୍ତମ 4.2.84.
ଏହି ଚାରିଟି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନର ମଧ୍ୟରୁ ମଧ୍ୟ, ହେ ସ୍ରେଷ୍ଠ।
ଇତି ଵୀରେଶ୍ଵରାଖ୍ଯାନଂ ତୀର୍ଥାଖ୍ଯାନପ୍ରସଂଗତଃ
ଏଭଳି ଭାବେ ବୀରେଶ୍ୱର ଉପାଖ୍ୟାନ, ତୀର୍ଥ ବିବରଣୀ ସହିତ ଶେଷ ହେଲା।
ପ୍ରାଦୁର୍ଭାଵଂ ନିଶମ୍ଯୈଷାଂ ଲିଂଗାନାଂ ମୁକ୍ତିଦାଯିନାମ୍
ମୁକ୍ତି ଦେଇଥିବା ଲିଙ୍ଗଗୁଡିକର ପ୍ରକଟ ହେବା ବିଷୟ ଶୁଣିବା ପରେ।
ନିତରାଂ ପରିତୃପ୍ତୋସ୍ମି ସୁଧାଂ ପୀତ୍ଵେଵ ନିର୍ଜରଃ
ମୁଁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ତୃପ୍ତ, ମନେ ହେଉଛି ଅମୃତ ପିଇ ଅମର ହୋଇଛି।