ପରଦାରେଷୁସଂତୁଷ୍ଟଃ ସ୍ଵଦାରେଷୁ ପରାଙ୍ମୁଖଃ
ସେ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ଜନନୀମାନେ ସହିତ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ନିଜ ଜନନୀମାନେ ପ୍ରତି ଅନାସକ୍ତ ଥିଲେ।
ହାରିଣୌ ସର୍ଵପାପାନାଂ ସର୍ଵଵାଂଛିତଦାଯିନୌ
ସେମାନେ ସମସ୍ତ ପାପକୁ ଦୂର କରନ୍ତି, ଓ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛିତ ଦେଇଥାନ୍ତି।
ସ୍ଵପ୍ରଜାସ୍ଵେକ ଉଦିତୋ ଧୂମକେତୁରିଵାପରଃ
ତାଙ୍କର ପ୍ରଜାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସେ ଏକା ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୋଇଥିଲେ, ଅନ୍ୟଜଣ ଧୂମକେତୁ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।
ସ କଦାଚିନ୍ମୃଗଯୁଭିଃ ପାପର୍ଧି ଵ୍ଯସନାତୁରଃ
ଏକଥର, ଦୁଷ୍କର୍ମ ଓ ଶିକାରର ଆସକ୍ତିରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହୋଇ, ସେ ଶିକାରୀମାନେ ସହିତ ବାହାରିଲେ।
ଏକାକୀ ଦୈଵଯୋଗେନ ଦୁର୍ଦମଃ ସୋଽଵନୀପତିଃ । ଧନ୍ଵୀ ତୁରଂଗମାରୁଢୋଽଵିଶଦାନଂଦକାନନମ୍
ଏହିପରି ଭାଗ୍ୟବଶତଃ ଦୁର୍ଦ୍ଦମ ନାମକ ସେ ରାଜା ଏକା ଧନୁଷ ଧରି ଘୋଡ଼ାରେ ଚଢ଼ି ଘନ ଜଙ୍ଗଲକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ସ ଵିଲୋକ୍ଯାଥ ସର୍ଵତ୍ର ପାଦପା ନଵକେଶିନଃ 4.2.81.
ସେଠାରେ ସେ ସମସ୍ତଠାରେ ନୂଆ କିଶଳୟ ଥିବା ଗଛମାନେକୁ ଦେଖିଲେ।
ସୁଗଂଧେନ ସୁଶୀତେନ ସୁମଦେନ ସୁଵାଯୁନା
ସୁଗନ୍ଧ, ଶୀତଳତା, ମଧୁର ମଦମାତା ଓ ସୁମଧୁର ପବନରେ,
କେଵଲଂ ମୃଗଯା ଜାତସ୍ତତ୍ଖେଦୋ ନ ଵ୍ଯପାଵ୍ରଜତ୍
ସେ କେବଳ ଶିକାର କରୁଥିଲେ, ଏହି କ୍ଲାନ୍ତି କେବେ ଯାଇନଥିଲା।
ଅଥାଵରୁହ୍ଯ ତୁରଗାତ୍ସ ଭୂପାଲୋତିଵିସ୍ମିତଃ
ତାପରେ, ଘୋଡ଼ାରୁ ଅବତରି, ସେ ରାଜା ବହୁତ ଆଶ୍ଚର୍ୟଚକିତ ହେଲେ।
ଧନ୍ଯୋସ୍ମ୍ଯହଂ ପ୍ରସନ୍ନୋସ୍ମି ଧନ୍ଯେ ମେଦ୍ଯ ଵିଲୋଚନେ
ମୁଁ ଧନ୍ୟ, ମୁଁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ, ହେ ଧନ୍ୟା, ମଧୁର ଦୃଷ୍ଟିବଳା!
ପୁନର୍ନିନିଂଦ ଚାତ୍ମାନଂ ଧର୍ମପୀଠ ପ୍ରଭାଵତଃ
ଧର୍ମର ଶକ୍ତିରୁ ପୁନିଥରେ ସେ ନିଜକୁ ନିନ୍ଦା କଲେ।
ଜଂତୂଦ୍ଵେଗକରଂ ମୂଢଂ ପ୍ରଜାପୀଡନପଂଡିତମ୍
ମୁଁ ମୂଢ଼, ପ୍ରାଣୀମାନେ ଦୁଃଖ ପାଉଥିବା, ପ୍ରଜାମାନେ ଯେଉଁଠାରେ ପୀଡ଼ିତ—
ଅଦ୍ଯଯାଵନ୍ମମ ଗତଂ ଵୃଥାଜନ୍ମାଲ୍ପମେଧସ
ଆଜି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ମୋର ଜନ୍ମ ବ୍ୟର୍ଥ ହୋଇଛି, ମୁଁ ଅଳ୍ପ ବୁଦ୍ଧିବାନ।
ଏଵଂ ବହୁ ଵିନିଂଦ୍ଯ ସ୍ଵଂ ନତ୍ଵା ଧର୍ମେଶ୍ଵରଂ ଵିଭୁମ୍
ଏଭଳି ନିଜକୁ ବହୁତ ନିନ୍ଦା କରି, ସେ ଧର୍ମର ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଶିର ନମାଇଲେ।
ତତୋମାତ୍ଯାନ୍ସମାହୂଯ କ୍ରମାଯାତାଂଶ୍ଚିରଂତନାନ୍ 4.2.81.
ତାପରେ ସେ ପୁରୁଣା ଶ୍ରେଣୀରେ ଆସିଥିବା ମନ୍ତ୍ରୀମାନେଙ୍କୁ ଡାକିଲେ।
ବ୍ରାହ୍ମଣାଂଶ୍ଚନମସ୍କୃତ୍ଯ ତେଭ୍ଯୋ ଵୃତ୍ତୀଃ ପ୍ରଦାଯ ଚ
ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ସେମାନେଙ୍କୁ ଜୀବିକା ଦେଲେ।
ପରିଦଂଡ୍ଯ ଚ ଦଂଡାର୍ହାନ୍ସାଧୂଂଶ୍ଚ ପରିତୋଷ୍ଯ ଚ
ଯେଉଁମାନେ ଦଣ୍ଡ ଯୋଗ୍ୟ, ସେମାନେଙ୍କୁ ଦଣ୍ଡିତ କଲେ, ନିଷ୍ଠାବାନଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କଲେ ଓ
ସମାଗଚ୍ଛଦଥୈକାକୀ କାଶୀଂ ଶ୍ରେଯୋଵିକାସିନୀମ୍
ତାପରେ ସେ ଏକାକି କାଶୀକୁ ଚାଲିଗଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ଧର୍ମ ବିକାଶ ପାଏ।
ଧର୍ମେଶଦର୍ଶନାନ୍ନିତ୍ଯଂ ତଥାଭୂତଃ ସ ଦୁର୍ଦମଃ
ଧର୍ମେଶ୍ୱରଙ୍କ ଦର୍ଶନରୁ ସେ ସଦା ଏଭଳି ଅବିରତ ରହିଲେ।
ଇତ୍ଥଂ ଧର୍ମେଶ ମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ମଯା ସ୍ଵଲ୍ପଂ ନିରୂପିତମ୍
ଏଭଳି ମୁଁ ଧର୍ମେଶ୍ୱରଙ୍କର ମହିମା କିଛି ଅଳ୍ପ ଭାଗ କହିଲି।
ଇଦଂ ଧର୍ମେଶ୍ଵରାଖ୍ଯାନଂ ଯଃ ଶ୍ରୋଷ୍ଯତି ନରୋତ୍ତମଃ
ଏହି ଧର୍ମେଶ୍ୱରଙ୍କ କଥା ଯିଏ ଶୁଣିବେ, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମନୁଷ୍ୟ,
ଶ୍ରାଦ୍ଧକାଲେ ଵିଶେଷେଣ ଧର୍ମେଶାଖ୍ଯାନମୁତ୍ତମମ୍
ବିଶେଷକରି ପିତୃକାର୍ଯ୍ୟ ସମୟରେ, ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧର୍ମେଶ୍ୱର କଥା,
ଧର୍ମାଖ୍ଯାନମିଦଂ ଶୃଣ୍ଵନ୍ନପି ଦୂରସ୍ଥିତଃ ସୁଧୀଃ
ଏହି ଧର୍ମ କଥା ଦୂରେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଯଦି ବୁଦ୍ଧିମାନ, ଶୁଣିଲେ,
ରାଜ୍ଞ୍ଯୁଵାଚ ଅଵଧେହି ଧରାନାଥ କଥଯାମି ଯଥାତଥମ୍
ରାଜା କହିଲେ: ଶୁଣ, ହେ ପୃଥିବୀନାଥ, ମୁଁ ଯଥାଯଥ୍ୟ ଭାବେ ସବୁ କଥା କହିବି।
ପୁରା ପୁରଃ ଶ୍ରୀଦପତ୍ନ୍ଯାଃ ଶ୍ରୀମୁଖ୍ଯା ବ୍ରହ୍ମସୂନୁନା
ପୁରୁଣା ଦିନରେ, ଧନର ଦେବତାଙ୍କର ମହିମାମୟ ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ, ସବୁଠାରୁ ସୁନ୍ଦରା ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠା, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ପୁଅ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ।
ଚୀର୍ଣଂ ଚାଥ ତଯା ଦେଵ୍ଯା ପୁତ୍ରୋଭୂନ୍ନଲକୂବରଃ
ତାପରେ, ସେ ଦେବୀ ଦ୍ୱାରା ଉପବାସ ଓ ତପସ୍ୟା କରାଯିବା ପରେ, ନଳକୁବେର ତାଙ୍କର ପୁଅ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଲେ।
ଵିଧିନାପ୍ଯତ୍ର ସଂପୂଜ୍ଯା ଗୌରୀ ସର୍ଵଵିଧାନଵିତ୍
ଏଠାରେ ମଧ୍ୟ, ସମସ୍ତ ବିଧି ବିଧାନ ଜାଣିଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଗୌରୀଙ୍କୁ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ମାର୍ଗଶୀର୍ଷ ତୃତୀଯାଯାଂ ଶୁକ୍ଲାଯାଂ କଲଶୋପରି
ମାର୍ଗଶୀର୍ଷ ମାସର ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷର ତୃତୀୟା ତିଥିରେ, ଏକ କଳଶ ଉପରେ—
ଅଵିଚ୍ଛିନ୍ନଂ ନଵୀନଂ ଚ ରଜନୀରାଗରଂଜିତମ୍
ଅଭିଜ୍ଞାତ ଓ ନୂତନ, ରାତିରେ ଖିଲିଥିବା ସୁଗନ୍ଧ ଫୁଲରେ ରଙ୍ଗିତ, ଅଭିନ୍ନ ଥିବା—
ତସ୍ଯୋପରି ଶୁଭଂ ପଦ୍ମଂ ରଵିରଶ୍ମିଵିକାସିତମ୍
ସେହି କଳଶ ଉପରେ, ସୂର୍ଯ୍ୟର କିରଣରେ ଖିଲିଥିବା ଏକ ଶୁଭ୍ର ପଦ୍ମ ରଖିବା ଉଚିତ।