ରକ୍ଷଂତି ସତତଂ କ୍ଷେତ୍ରଂ ଯତ୍ର ପାଶାସିପାଣଯଃ
ଯେଉଁଠାରେ ପାଶ ଓ ତଳୱାର ଧାରଣ କରିଥିବାମାନେ ଅଛନ୍ତି, ସେଠାରେ ସେମାନେ ସଦା କ୍ଷେତ୍ରକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି।
ପ୍ରାଗ୍ଦ୍ଵାରମଟ୍ଟହାସଶ୍ଚ ଗଣକୋଟିପରୀଵୃତଃ 4.2.74.
ପୂର୍ବ ଦ୍ୱାରରେ ମଟ୍ଟହାସ ଅନେକ ଗଣମାନେ ଘେରି ରହିଛନ୍ତି।
ତଥୈଵ ଭୂତଧାତ୍ରୀଶଃ କ୍ଷେତ୍ରଦକ୍ଷିଣରକ୍ଷକଃ
ଏହିପରି ଭୂତଧାତ୍ରୀଶ୍ୱର କ୍ଷେତ୍ରର ଦକ୍ଷିଣ ପାର୍ଶ୍ୱର ରକ୍ଷା କରନ୍ତି।
ଉଦଗ୍ଦ୍ଵାରଂ ତଥା ରକ୍ଷେଦ୍ଘଂଟାକର୍ଣୋ ମହାଗଣଃ
ଉତ୍ତର ଦ୍ୱାରକୁ ମଧ୍ୟ ଘଣ୍ଟାକର୍ଣ୍ଣ ବଡ଼ ଗଣ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି।
ରକ୍ଷଃ କାଷ୍ଠାଂ ଶଂକୁକର୍ଣୋ ଦୃମିଚଂଡୋ ମରୁଦ୍ଦିଶମ୍
ପଶ୍ଚିମ ପାର୍ଶ୍ୱକୁ ଶଂକୁକର୍ଣ୍ଣ ଓ ଦୃମିଚଣ୍ଡ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି, ସେଠାରୁ ପବନ ଆସେ।
କାଲାକ୍ଷୋରଣ ଭଦ୍ରସ୍ତୁ କୌଲେଯଃ କାଲକଂପନଃ
କାଳାକ୍ଷୋରଣ, ଶୁଭ କୌଳେୟ ଓ କାଳକମ୍ପନ।
ଵୀରଭଦ୍ରୋ ନଭଶ୍ଚୈଵ କର୍ଦମାଲିପ୍ତଵିଗ୍ରହଃ
ବୀରଭଦ୍ର ଓ ନଭ, କାଦୁ ଲଗାଇଥିବା ଦେହ।
ଵିଶାଲାକ୍ଷୋ ମହାଭୀମଃ କୁଂଡୋଦରମହୋଦରୌ
ବିଶାଳ ଆଖି ଥିବା, ବଡ଼ ଭୟଙ୍କର, କୁଣ୍ଡୋଦର ଓ ମହୋଦର।
ନଂଦିସେନଶ୍ଚ ପଂଚାଲଃ ଖରପାଦକରଂଟକଃ
ନନ୍ଦିସେନ, ପଞ୍ଚାଳ, ଖରପାଦ ଓ କରଣ୍ଟକ—
ତସ୍ମିନ୍କ୍ଷେତ୍ରେ ମହାପୁଣ୍ଯେ ଲିଂଗମୋଂକାରସଂଜ୍ଞକମ୍
ସେଇ ପବିତ୍ର କ୍ଷେତ୍ରରେ ଓଂକାର ନାମକ ଏକ ଲିଙ୍ଗ ଅଛି।
କପିଲଶ୍ଚୈଵ ସାଵର୍ଣିଃ ଶ୍ରୀକଂଠଃ ପିଗଲୋଂଶୁମାନ୍
କପିଳ, ସାବର୍ଣ୍ଣି, ଶ୍ରୀକଣ୍ଠ, ପିଗଳ ଓ ଅଂଶୁମାନ—
ଏକଦା ତସ୍ଯ ଲିଂଗସ୍ଯ କୃତ୍ଵା ପଂଚାପିପୂଜନମ୍ 4.2.74.
ସେମାନେ ଏକଥର ଏହି ଲିଙ୍ଗକୁ ପାଞ୍ଚ ପ୍ରକାର ଦ୍ରବ୍ୟ ଦେଇ ପୂଜା କଲେ।
ଅନ୍ଯଚ୍ଚ ତେ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ତତ୍ର ଯଦ୍ଵୃତ୍ତମଦ୍ଭୁତମ୍
ମୁନି, ଏଠାରେ ଘଟିଥିବା ଅଦ୍ଭୁତ ଘଟଣା ଆଉ ଏକ କଥା ମୁଁ କହିବି।
ଏକା ଭେକୀ ମୁନେ ତତ୍ର ଚରଂତୀ ଲିଂଗ ସନ୍ନିଧୌ
ମୁନି, ସେଠାରେ ଏକ ବେଙ୍ଗ ଲିଙ୍ଗ ନିକଟରେ ଘୁରୁଥିଲା।
ସା ତତ୍ର ମୃତ୍ଯୁଂ ନ ପ୍ରାପ ଶିଵନିର୍ମାଲ୍ଯଭକ୍ଷଣାତ୍
ସେ ବେଙ୍ଗ ଶିବଙ୍କ ପୂଜା ଶେଷ ଦ୍ରବ୍ୟ ଖାଇଥିବାରୁ ସେଠାରେ ମୃତ୍ୟୁ ହେଲା ନାହିଁ।
ଵରଂ ଵିଷମପିପ୍ରାଶ୍ଯଂ ଶିଵସ୍ଵଂ ନୈଵ ଭକ୍ଷଯେତ୍
ଶିବଙ୍କର ଜିନିଷ ଖାଉଥିବାଠାରୁ ବିଷ ପିଇବା ଭଲ।
ଶିଵସ୍ଯ ପରିପୁଷ୍ଟାଂଗାଃ ସ୍ପର୍ଶନୀଯା ନ ସାଧୁଭିଃ
ଶିବଙ୍କ ପୂଜା ଦ୍ରବ୍ୟ ଲାଗିଥିବା ଲୋକମାନେ ସାଧୁମାନେ ଛୁଉନ୍ତି ନାହିଁ।
କଶ୍ଚିତ୍କାକଃ ସମାଲୋକ୍ଯ ମଂଡୂକୀଂ ତାମିତସ୍ତତଃ
ଏକ କାଉ, ସେ ବେଙ୍ଗକୁ ଦେଖି, ଏଠୁ ସେଠାଁ ଚାଲିଗଲା।
306a ଵର୍ଷାଭ୍ଵୀ ତେନ ସା କ୍ଷିପ୍ତା କାକେନ କ୍ଷେତ୍ରବାହ୍ଯତଃ
ସେ କାଉ ବେଙ୍ଗକୁ ଧରି କ୍ଷେତ୍ରର ବାହାରେ ଫିଙ୍ଗିଦେଲା।
ପ୍ରଦକ୍ଷିଣୀକରଣତୋ ଲିଂଗସ୍ଯସ୍ପର୍ଶନାଦପି
ଲିଙ୍ଗକୁ ପରିକ୍ରମା କରିବା ଓ ଛୁଉଥିବା ଦ୍ୱାରା,
ଶୁଭାଵଯଵସଂସ୍ଥାନା ଶୁଭଲକ୍ଷଣଲକ୍ଷିତା
ସେ ବେଙ୍ଗ ଶୁଭ ଅଙ୍ଗ ଓ ଶୁଭ ଚିହ୍ନ ସହିତ ସୁନ୍ଦର ଦେହ ପାଇଲା।
ସମ୍ଯଗ୍ଗୀତରହସ୍ଯଜ୍ଞା ନିତରାଂ ମଧୁରସ୍ଵରା 4.2.74.
ସେ ସଠିକ୍ ଭାବେ ଗୀତର ଗୁପ୍ତତା ଜାଣିଲା, ତାଙ୍କର ସ୍ୱର ବହୁତ ମଧୁର ହେଲା।
ତାନା ଏକୋନପଂଚାଶ ତାଲା ଏକୋତ୍ତରଂଶତମ୍
ସେ ଉନପଞ୍ଚାଶି ଧୁନି ଓ ଏକଶେ ଏକ ତାଳ ଶିଖିଲା।
306b ଷଡ୍ଵିଂଶଦ୍ରାଗରାଗିଣ୍ଯ ଇତି ରାଗି ମୁଦାଵହାଃ
ସେ ଛବିଶି ରାଗରେ ନିଷ୍ଠା ରଖିଲା, ଏହି ସମସ୍ତ ରାଗ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥିଲା।
ଯାଵଂତ ଏଵ ତାଲାଃ ସ୍ଯୁ ରାଗାସ୍ତାଵଂତ ଏଵ ହି
ଯେତେ ତାଳ ଅଛି, ସେତେ ରାଗ ମଧ୍ୟ ଅଛି।
ମାଧଵୀ ମଧୁରାଲାପା ସଦୋଂକାରଂ ସମର୍ଚଯେତ୍
ମାଧବୀ, ମଧୁର କଥା କହୁଥିଲେ, ସେ ସଦା ଓଂକାର ଧ୍ୱନି ସହିତ ପୂଜା କରୁଥିଲେ।
ପ୍ରାଗ୍ଜନ୍ମଵାସନାଯୋଗାଦୋଂକାରଂ ବହ୍ଵମଂସ୍ତ ଵୈ
ପୂର୍ବଜନ୍ମର ଆଭିକ୍ ଚିହ୍ନର ପ୍ରଭାବରେ, ସେ ଓଁ ଶବ୍ଦକୁ ବହୁତ ଆଦର କରୁଥିଲେ।
ଦମନସ୍ଥୈର୍ଯମଗମଦ୍ଯୋଗେନେଵ ମହାତ୍ମନଃ
ସ୍ଵନିୟନ୍ତ୍ରଣ ଓ ଦୃଢତାର ଅଭ୍ୟାସରେ, ସେ ମହାତ୍ମା ଭାବକୁ ଅର୍ଜନ କରିଥିଲେ।
ଅତଂଦ୍ରିତମନା ଆସୀତ୍ସା ତଲ୍ଲିଂଗ ନିରୀକ୍ଷଣେ
ସେ ଏମିତି ଅଟୁଟ ମନରେ, ଏହି ଚିହ୍ନକୁ ଦେଖିଥିଲେ।
ତାଵତ୍କାଲସ୍ତଯା ସାଧ୍ଵ୍ଯା ମହାନ୍ଵିଘ୍ନୋଽନୁମୀଯତେ ଲିଂଗାନଵେକ୍ଷଣାତ୍ତତ୍ର ପ୍ରାଯଶ୍ଚିତ୍ତଂ କଥଂ ଭଵେତ
ଏହି ସାଧ୍ବୀ ଯେତେବେଳେ ଏହି ଚିହ୍ନକୁ ଦେଖିବାରୁ ବଞ୍ଚିଥିଲେ, ବଡ଼ ବାଧା ଦେଖାଯାଇଥିଲା; ଏଠି କିପରି ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ହେବ?