ତସ୍ମୈ କାର୍ପଟିକାଯାଥ ସ ଦତ୍ତ୍ଵା ପାରିତୋଷିକମ୍
ସେ କାର୍ପଟିକାକୁ ଏକ ଉପହାର ଦେଲେ—
ଉଵାଚେତି ମନସ୍ଯେଵ ଵିସ୍ମଯୋତ୍ଫୁଲ୍ଲଲୋଚନଃ 4.2.66.
ମନରେ ଭାବି, ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ଚକିତ ଚକ୍ଷୁ ହେଇ, ସେ କହିଲେ—
ଯସ୍ଯ ଦେଶୋ ନ ଵିଦିତୋ ଯସ୍ତୁ ଵୃତ୍ତିପରାଙ୍ମୁଖଃ 4.2.66.
ଯାହାର ଦେଶ ଅଜଣା, ଯିଏ ଜୀବିକା ଅନ୍ତର୍ମୁଖୀ—
ସୁପର୍ଵଣି ସୁପାତ୍ରାଯ ସୁତାଥ ଶ୍ରଦ୍ଧଯାଧିକମ୍ 4.2.66.
ଶୁଭ ଦିନରେ, ଯୋଗ୍ୟ ବ୍ୟକ୍ତିକୁ, ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ଅଧିକ ଦେବା—
ପ୍ରଣମ୍ଯ ଦଂଡଵଦ୍ଭୂମୌ କୃତାଂଜଲିପୁଟୌ ଗଣୌ 4.2.66.
ଭୂମିରେ ଦଣ୍ଡବତ୍ ପ୍ରଣାମ କରି, ହାତ ଜୋଡି ଗଣମାନେଙ୍କୁ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହ କୁରିଲେ—
ଉମା ଶ୍ରୁତ୍ଯେତି ସଂହୃଷ୍ଟା କଦଂବକୁସୁମଶ୍ରିଯମ୍ 4.2.66.
ଏହା ଶୁଣି, ଉମା ଖୁସି ହେଲେ, କଦମ୍ବ ଫୁଲ ଭଳି ଚମକି ଉଠିଲେ।
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଶୈଲେଶ ମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ଶ୍ରଦ୍ଧଯା ପରଯା ନରଃ
ଯେଉଁ ଲୋକ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ପାହାଡ଼ର ମହାତ୍ମ୍ୟ ଶୁଣିଥାଏ—
ଅନ୍ଯଚ୍ଚ ଶୃଣୁ ଵିପ୍ରେଂଦ୍ର ଵୃତ୍ତାତଂ ତତ୍ର ସଂଭଵମ୍
ଏବେ ଆଉ ଶୁଣ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ରେଷ୍ଠ, ଏଠାରେ ଯାହା ଘଟିଥିଲା ତାହାର କଥା।
ଇତ୍ଥଂ କଥାଂ ପ୍ରକୁର୍ଵାଣେ ରତ୍ନଶେସ୍ଯ ମହେଶ୍ଵରେ
ଏଭଳି କଥା ରତ୍ନଶେଷ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ କହୁଥିବାବେଳେ—
ମହିଷାସୁରପୁତ୍ରୋସୌ ସମାଯାତି ଗଜାସୁରଃ
ମହିଷାସୁରଙ୍କ ପୁଅ, ଗଜାସୁର, ଆସୁଛି—
ଯତ୍ରଯତ୍ର ଧରାଯାଂ ସ ଚରଣଂ ପ୍ରମିଣୋତି ହି
ପୃଥିବୀରେ ଯେଉଁଠି ସେ ପା ଦେଇଥାଏ—
ଊରୁଵେଗେନ ତରଵଃ ପତଂତି ଶିଖରୈଃ ସହ
ତାଙ୍କ ଉରୁର ଶକ୍ତିରେ ଗଛମାନେ ତାଙ୍କ ଶିଖର ସହିତ ଭାଙ୍ଗି ପଡ଼ିଯାଏ।
ଯସ୍ଯ ମୌଲିଜସଂଘର୍ଷାଦ୍ଘ(?)ନାଵ୍ଯୋମ ତ୍ଯଜଂତ୍ଯପି
ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡର ଘସାଘସିରେ ଘନ ଆକାଶ ମଧ୍ୟ କମ୍ପିଉଠେ।
ଯସ୍ଯ ନିଃଶ୍ଵାସସଂଭାରୈରୁତ୍ତରଂଗା ମହାବ୍ଧଯଃ
ତାଙ୍କ ଶ୍ୱାସର ତାକତରେ ବଡ଼ ସାଗରମାନେ ତରଙ୍ଗରେ ଉଠିଯାଏ।
ଯୋଜନାନାଂ ସହସ୍ରାଣି ନଵଯସ୍ଯ ସମୁଚ୍ଛ୍ରଯଃ
ତାଙ୍କ ଉଚ୍ଚତା ନଉ ହଜାର ଯୋଜନ।
ଯନ୍ନେତ୍ରଯୋଃ ପିଂଗଲିମା ତଥା ତରଲିମା ପୁନଃ
ତାଙ୍କ ଦୁଇ ଚକ୍ଷୁରେ ପିଙ୍ଗଳ ରଙ୍ଗ ଓ ଫୁରୁଫୁରା ଆଲୋକ ରହିଛି।
ଯାଂଯାଂ ଦିଶଂ ସମଭ୍ଯେତି ସୋଯଂ ଦୁଃସହ ଦାନଵଃ 4.2.68.
ଏହି ଭୟଙ୍କର ଦାନବ ଯେଉଁ ଦିଗକୁ ଯାଏ, ସେଠାରେ ସବୁଠି ଭୟ ଛାଇଯାଏ।
ବ୍ରହ୍ମଲବ୍ଧଵରଶ୍ଚାଯଂ ତୃଣୀକୃତଜଗତ୍ତ୍ରଯଃ
ଏହି ଦାନବ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କଠାରୁ ଆଶୀର୍ବାଦ ପାଇଛି, ଏବଂ ସେ ତିନି ଲୋକକୁ କିଛି ମାନେ ନାହିଁ।
ତତସ୍ତ୍ରିଶୂଲହେତିସ୍ତମାଯାଂତଂ ଦୈତ୍ଯପୁଂଗଵମ୍
ତାପରେ ତ୍ରିଶୂଳ ହାତରେ ଧରି, ସେ ଆସୁଥିବା ଦାନବମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗଜାସୁରଙ୍କୁ ଆଘାତ କଲେ।
ପ୍ରୋତସ୍ତେନ ତ୍ରିଶୂଲେନ ସ ଚ ଦୈତ୍ଯୋ ଗଜାସୁରଃ
ସେଇ ତ୍ରିଶୂଳରେ ବିଦ୍ଧ ହୋଇ, ଦାନବ ଗଜାସୁର ପଡ଼ିଗଲେ।
ତଵ ହସ୍ତେ ମମ ଵଧଃ ଶ୍ରେଯାନେଵ ପୁରାଂତକ
ହେ ପୁରନାଶକ, ଆପଣଙ୍କ ହାତରେ ମୋର ମୃତ୍ୟୁ ହେବା ମୋ ପାଇଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
କିଂଚିଦ୍ଵିଜ୍ଞପ୍ତୁମିଚ୍ଛାମି ଅଵଧେହି ମମେରିତମ୍
ମୁଁ କିଛି କହିବାକୁ ଚାହେଁ, ଦୟାକରି ମୋ କଥା ଶୁଣନ୍ତୁ।
ତ୍ଵମେକୋ ଜଗତାଂ ଵଂଦ୍ଯୋ ଵିଶ୍ଵସ୍ଯୋପରି ସଂସ୍ଥିତଃ
ସମସ୍ତ ଜଗତ ଆପଣଙ୍କୁ ପୂଜେ, ଆପଣ ସମସ୍ତ ଭୁବନ ଉପରେ ବିରାଜିତ।
ଧନ୍ଯୋସ୍ମ୍ଯନୁଗୃହୀତୋସ୍ମି ତ୍ଵତ୍ତ୍ରିଶୂଲାଗ୍ରସଂସ୍ଥିତଃ
ମୁଁ ଧନ୍ୟ, ମୁଁ କୃପାପାତ୍ର, ଆପଣଙ୍କ ତ୍ରିଶୂଳ ଶିରାରେ ଦଢ଼ିଛି।
ଇତି ତସ୍ଯ ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଦେଵଦେଵଃ କୃପାନିଧିଃ
ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଦେବମାନ୍ୟ ଦେବ, ଦୟାର ଭଣ୍ଡାର,
ସ୍ଵାନୁକୂଲ ଵରଂ ବ୍ରୂହି ଦଦାମି ସୁମତେଽସୁର
ହେ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ଅସୁର, ତୁମେ ଯେଉଁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଚାହଁ, ମୁଁ ଦେବି।
ଇତ୍ଯାକର୍ଣ୍ଯ ସ ଦୈତ୍ଯେଂଦ୍ରଃ ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚ ମହେଶ୍ଵରମ୍ ଗଜାସୁର ଉଵାଚ ଯଦି ପ୍ରସନ୍ନୋ ଦିଗ୍ଵାସସ୍ତଦା ନିତ୍ଯଂ ଵସାନ ମେ ।। 4.2.68.
ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଦାନବମାନ୍ୟ ଗଜାସୁର ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ କହିଲେ: ଯଦି ଆପଣ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ, ହେ ଦିଗଂବର, ତେବେ ସଦା ମୋ ଭିତରେ ବସିବେ।
ଇମାଂ କୃତ୍ତିଂ ଵିରୂପାକ୍ଷ ତ୍ଵତ୍ତ୍ରିଶୂଲାଗ୍ନିପାଵିତାମ୍
ହେ ବିରୂପାକ୍ଷ, ଆପଣଙ୍କ ତ୍ରିଶୂଳ ଅଗ୍ନିରେ ପବିତ୍ର ହୋଇଥିବା ଏହି ମୋ ଚର୍ମ,
ଇଷ୍ଟଗଂଧିଃ ସଦୈଵାସ୍ତୁ ସଦୈଵାସ୍ତ୍ଵତିକୋମଲା
ସଦା ମଧୁର ସୁଗନ୍ଧ ଓ ଅତ୍ୟନ୍ତ କୋମଳ ରହୁ।
ମହାତପୋଽନଲଜ୍ଵାଲାଃ ପ୍ରାପ୍ଯାପି ସୁଚିରଂ ଵିଭୋ
ହେ ପ୍ରଭୁ, ଆପଣଙ୍କ ମହାତପସ୍ୟାର ଅଗ୍ନିରେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଜଳିଲେ ମଧ୍ୟ,