କାଶୀପ୍ରଵୃତ୍ତିଂ ନୋ ଜାନେ ଦିଵୋଦାସନୃପସ୍ଯ ଚ
କାଶୀର ଘଟଣା କିମ୍ବା ଦିବୋଦାସ ରାଜାଙ୍କର ଅବସ୍ଥା ମୁଁ ଜାଣେନି।
ଶଂକୁକର୍ଣମହାକାଲୌ କାଲସ୍ଯାପି ପ୍ରକଂପନୌ
ଶଙ୍କୁକର୍ଣ୍ଣ ଓ ମହାକାଳ—ଏମାନେ ସମୟକୁ ମଧ୍ୟ କମ୍ପିତ କରିଦିଅନ୍ତି—
କୃତପ୍ରତିଜ୍ଞୌ ତୋ(?) ତୂର୍ଣଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ଵାରାଣସୀଂ ପୁରୀମ୍
ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରି, ସେମାନେ ତୁରନ୍ତ ବାରାଣସୀ ସହରକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।
ଯଥୈଂଦ୍ରଜାଲିକୀଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମାଯାମିହ ଵିଚକ୍ଷଣଃ
ଯେପରି ଜଣେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକ ଜାଦୁକରଙ୍କ ମାୟା ଦେଖିବା ପରେ—
ଅହୋ ମୋହସ୍ଯ ମାହାତ୍ମ୍ଯମହୋ ଭାଗ୍ଯଵିପର୍ଯଯଃ
ହାଁ, ମୋହର ମହିମା କେତେ! ହାଁ, ଭାଗ୍ୟର ଉଲ୍ଟା ହେବା କେତେ ଅଦ୍ଭୁତ!
ତତ୍ଯଜେ ଯୈରିଯଂ କାଶୀ ମହାଶୀର୍ଵାଦଭୂଭିକା
ଯେଉଁମାନେ ଏହି କାଶୀ, ମହାଆଶୀର୍ବାଦର ସ୍ଥଳୀ, ଛାଡ଼ିଦେଲେ—
ଯତ୍ର ସର୍ଵାଵଭୃଥତଃ ସ୍ନାନମାତ୍ରଂ ଵିଶିଷ୍ଯତେ 4.2.53.
ଯେଉଁଠାରେ ସମସ୍ତ ପୂର୍ଣ୍ଣ ସ୍ନାନ ପରେ କେବଳ ଏକ ସ୍ନାନ କରିବା ମଧ୍ୟ ସବୁଠାରୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ମନାଯାଏ।
ଯତ୍ରୈକପୁଷ୍ପଦାନେନ ଶିଵଲିଂଗସ୍ଯ ମୂର୍ଧନି
ଯେଉଁଠାରେ ଶିବଲିଙ୍ଗର ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ କେବଳ ଏକ ଫୁଲ ଦେଇ ଅର୍ପଣ କରାଯାଏ,
ଯତ୍ର ଦଂଡପ୍ରଣାମେନ ଅପ୍ଯେକେନ ଶିଵାଗ୍ରତଃ
ଯେଉଁଠାରେ ଶିବଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ କେବଳ ଏକଥର ଦଣ୍ଡବତ୍ ପ୍ରଣାମ କଲେ,
ଯତ୍ରୈକଦ୍ଵିଜମାତ୍ରଂ ତୁ ଭୋଜଯିତ୍ଵା ଯଥେଚ୍ଛଯା
ଯେଉଁଠାରେ ଇଚ୍ଛାମତେ କେବଳ ଏକ ଦ୍ୱିଜକୁ ଭୋଜନ କରାଯାଏ,
ଏକାଂ ଗାଂ ଯତ୍ର ଦତ୍ତ୍ଵା ଵୈ ଵିଧିଵଦ୍ବ୍ରାହ୍ମଣାଯ ଵୈ
ଯେଉଁଠାରେ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ କେବଳ ଏକ ଗାଈ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦାନ ଦିଆଯାଏ,
ଏକଲିଂଗଂ ପ୍ରତିଷ୍ଠାପ୍ଯ ଯତ୍ର ସଂସ୍ଥାପିତଂ ଭଵେତ୍
ଯେଉଁଠାରେ କେବଳ ଏକ ଲିଙ୍ଗ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କଲେ, ସେଠି ଏହା ସ୍ଥାପିତ ମନାଯାଏ।
ପରିନିଶ୍ଚିତ୍ଯ ତାଵିତ୍ଥଂ ଲିଂଗେ ସଂସ୍ଥାପ୍ଯ ପୁଣ୍ଯଦେ
ଏପରି ନିଶ୍ଚିତ କରି, ସେଠି ଏହି ପୁଣ୍ୟଦାୟକ ଲିଙ୍ଗ ସ୍ଥାପନ କରିବା ଉଚିତ।
ଶଂକୁକର୍ଣେଶ୍ଵରଂ ଲିଂଗଂ ଶଂକୁକର୍ଣ ଗ ଣାର୍ଚିତମ୍
ଶଙ୍କୁକର୍ଣ୍ଣ ଏବଂ ତାଙ୍କ ଗଣମାନେ ଯେଉଁ ଲିଙ୍ଗକୁ ପୂଜା କରିଥିଲେ, ସେହି ଲିଙ୍ଗ ହେଉଛି ଶଙ୍କୁକର୍ଣ୍ଣେଶ୍ୱର।
ଵିଶ୍ଵେଶାଦ୍ଵାଯୁଦିଗ୍ଭାଗେ ଶଂକୁକର୍ଣେଶ୍ଵରଂ ନରଃ
ବିଶ୍ୱେଶ୍ୱରଙ୍କ ଦିଗରେ, ବାୟୁ ଦିଗରେ ଥିବା ଶଙ୍କୁକର୍ଣ୍ଣେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ମଣିଷମାନେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ମହାକାଲେଶ୍ଵରଂ ଲିଂଗଂ ମହାକାଲଗଣାର୍ଚିତମ୍
ମହାକାଳଙ୍କ ଗଣମାନେ ଯେଉଁ ଲିଙ୍ଗକୁ ପୂଜା କରିଥିଲେ, ସେହି ଲିଙ୍ଗ ହେଉଛି ମହାକାଳେଶ୍ୱର।
ଜ୍ଞାତ୍ଵା ସର୍ଵଜ୍ଞନାଥୋଥ ପ୍ରାହୈପୀଦପରୌ ଗଣୌ ।। 4.2.53.
ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନର ନାଥ ଏହି କଥା ବୁଝି, ସେଇ ଦୁଇ ଗଣଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଘଂଟାକର୍ଣ ତ୍ଵମାଗଚ୍ଛ ମହୋଦର ମହାମତେ
"ଘଣ୍ଟାକର୍ଣ୍ଣ, ଏଠାକୁ ଆସ; ମହୋଦର, ବଡ଼ ମନ୍ତ୍ରୀ!"
ଇତ୍ଯଗସ୍ତେ ଗଣୌ ତୌ ତୁ ଗତ୍ଵା କାଶୀଂ ମହାପୁରୀମ୍
ଏଭଳି ଅଗସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ, ଏବଂ ସେଇ ଦୁଇ ଗଣ କାଶୀ ମହାନଗରକୁ ଗଲେ।
ଘଂଟାକର୍ଣେଶ୍ଵରଂ ଲିଂଗଂ ଘଂଟାକର୍ଣ ଗଣୋତ୍ତମଃ
ଉତ୍ତମ ଗଣ ଘଣ୍ଟାକର୍ଣ୍ଣ ସେଠି ଘଣ୍ଟାକର୍ଣ୍ଣେଶ୍ୱର ଲିଙ୍ଗ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କଲେ।
କୁଂଡଂ ତତ୍ରୈଵ ସଂସ୍ଥାପ୍ଯ ଲିଂଗସ୍ନପନକର୍ମଣେ
ସେଠି ଏକ କୁଆଁ ସ୍ଥାପନ କରାଗଲା, ଯାହା ଲିଙ୍ଗ ସ୍ନାନ ପାଇଁ ଉପଯୋଗୀ।
ମହୋଦରୋପି ତତ୍ପ୍ରାଚ୍ଯାଂ ଶିଵଧ୍ଯାନପରାଯଣଃ
ମହୋଦର, ଶିବଧ୍ୟାନରେ ଲିନ ଥିବା, ସେଠାରୁ ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଥିଲେ।
ମହୋଦରେଶ୍ଵରଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵାରାଣସ୍ଯାଂ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମ
ବରାଣସୀରେ ମହୋଦରେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଦେଖି, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜ,
ଘଂଟାକର୍ଣ ହ୍ରଦେ ସ୍ନାତ୍ଵା ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵ୍ଯାସେଶ୍ଵରଂ ଵିଭୁମ୍
ଘଣ୍ଟାକର୍ଣ୍ଣ କୁଆଁରେ ସ୍ନାନ କରି, ବିଭୂତିମୟ ବ୍ୟାସେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।
ଘଂଟାକର୍ଣେ ମହାତୀର୍ଥେ ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ କୃତ୍ଵା ଵିଧାନତଃ
ଘଣ୍ଟାକର୍ଣ୍ଣର ମହାତୀର୍ଥରେ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିଲେ,
ନିମଜ୍ଜ୍ଯାଦ୍ଯାପି ତତ୍କୁଂଡେ କ୍ଷଣ ଯୋଵହିତୋ ଭଵେତ୍
ଏହି କୁଣ୍ଡରେ ଏଉଁ ଦିନ ଯେଉଁଠି ଜଣେ ଲୋକ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ପାଇଁ ମନୋଯୋଗରେ ନିମଜ୍ଜନ କରେ,
ଵଦଂତି ପିତରଃ କାଶ୍ଯାଂ ଘଂଟାକର୍ଣେମଲେଜଲେ 4.2.53.
କାଶୀରେ ପିତୃମାନେ କହନ୍ତି, ଘଣ୍ଟାକର୍ଣ୍ଣର ପବିତ୍ର ଜଳରେ—
ଯଦ୍ଵଂଶ୍ଯା ମୁନଯଃ କାଶ୍ଯାଂ ଘଂଟାକର୍ଣେ ମହାହ୍ରଦେ
କାଶୀରେ ଯେଉଁ ବଂଶଜ ଓ ଋଷିମାନେ ଅଛନ୍ତି, ଘଣ୍ଟାକର୍ଣ୍ଣର ମହାସରୋବରରେ—
ଵିସିସ୍ମାଯ ସ୍ମରଦ୍ଵେଷ୍ଟା ମୌଲିମାଂଦୋଲଯନ୍ମୁହୁଃ
କାମ ଓ ଦ୍ୱେଷ ନାଶକ ଭଗବାନ୍ ବିସ୍ମିତ ହେଲେ, ବାରମ୍ବାର ତାଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ ହଲାଇଲେ।
ଉଵାଚ ଚ ମନସ୍ଯେଵ ହରଃ ସ୍ମିତ୍ଵା ପୁନଃପୁନଃ
ଏବଂ ହର, ପୁନିପୁନି ହସି, ମନରେ କଥା କହିଲେ।