ମାଘକୃଷ୍ଣଚତୁର୍ଦଶ୍ଯାଂ ତତ୍ର ସ୍ନାନଂ ଵିଶେଷତଃ
ମାଘ ମାସର କୃଷ୍ଣ ପକ୍ଷର ଚତୁର୍ଦଶୀ ତିଥିରେ ଏଠାରେ ସ୍ନାନ କରିବା ବିଶେଷ ପୁଣ୍ୟଦାୟକ।
ଅନ୍ଯଦା(?) ତୁ କୃତେ ସ୍ନାନେ ସର୍ଵପାପକ୍ଷଯୋ ଭଵେତ୍
ଅନ୍ୟ ସମୟରେ ମଧ୍ୟ, ଏଠାରେ ସ୍ନାନ କଲେ ସମସ୍ତ ପାପ ନଶ୍ଟ ହୁଏ।
ପାପମୋଚନତୀର୍ଥେ ତୁ ପୂର୍ଵଂ ତୁ ସରଯୂଜଲେ
ପୂର୍ବେ, ପାପ ମୁଚାଇବା ତୀର୍ଥରେ, ସରୟୂ ନଦୀର ଜଳରେ,
ସହସ୍ରଧାରାସଂଜ୍ଞଂ ତୁ ସର୍ଵକିଲ୍ବିଷନାଶନମ୍ ପ୍ରାଣାନୁତ୍ସୃଜ୍ଯ ଯୋଗେନ ଯଯୌ ଶେଷାତ୍ମତାଂ ପୁରା
ସହସ୍ରଧାରା ନାମକ ଏକ ତୀର୍ଥ, ସମସ୍ତ ପାପ ନାଶ କରେ। ଯୋଗଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ପ୍ରାଣ ତ୍ୟାଗ କରି, ସେ ପୂର୍ବରୁ ଶେଷ ରୂପ ଲାଭ କରିଥିଲେ।
ସାର୍ଦ୍ଧଂହସ୍ତତ୍ରଯେଣୈଵ ପ୍ରମାଣଂ ଧନୁଷୋ ଵିଦୁଃ
ଏହାର ମାପ, ଧନୁଷ ମାନେ, ଢେଢ଼ାଇ ହସ୍ତ ରହିଛି।
କୃଷ୍ଣଦ୍ଵୈପାଯନୋ ଵ୍ଯାସଃ ପୁନଃ ପପ୍ରଚ୍ଛ କୌତୁକାତ୍
କୃଷ୍ଣଦ୍ୱୈପାୟନ ବ୍ୟାସ, ଆଗ୍ରହରେ ପୁଣିଥରେ ପଚାରିଲେ।
ଶୃଣ୍ଵଂସ୍ତୀର୍ଥସ୍ଯ ମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ନ ତୃପ୍ଯତି ମନୋ ମମ
ଏହି ତୀର୍ଥର ମହିମା ଶୁଣି, ମୋର ମନ ପୂର୍ଣ୍ଣ ସନ୍ତୁଷ୍ଟି ହୁଏନାହିଁ।
ସହସ୍ରଧାରାତୀର୍ଥସ୍ଯ ସମୁତ୍ପତ୍ତିଂ ମହୋଦଯାତ୍
ସହସ୍ରଧାରା ତୀର୍ଥର ଉତ୍ପତ୍ତି କେମିତି ହେଲା, ମହାଉଦୟ ଠାରୁ ମୋତେ କୁହ।
ପୁରା ରାମୋ ରଘୁପତିର୍ଦେଵକାର୍ଯଂ ଵିଧାଯ ଵୈ 2.8.2.
ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ, ରଘୁବଂଶର ମହାନ ରାମ, ଦେବତାଙ୍କ କାମ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିଥିଲେ।
ମଯା ତ୍ଯାଜ୍ଯୋ ଭଵେତ୍କ୍ଷିପ୍ରମିତ୍ଥଂ ଚକ୍ରେ ସ ସଂଵିଦମ୍
ସେ ଏପରି ନିଶ୍ଚୟ କଲେ: 'ମୁଁ ଏହାକୁ ଶୀଘ୍ର ଛାଡିଦେବି।'
ତସ୍ମିନ୍ମଂତ୍ରଯମାଣେ ହି ଦ୍ଵାରେ ତିଷ୍ଠତି ଲକ୍ଷ୍ମଣେ
ସେ ଏପରି ଚିନ୍ତା କରୁଥିବା ବେଳେ, ଦ୍ୱାରରେ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଥିଲେ।
ଆଗତ୍ଯ ଲକ୍ଷ୍ମଣଂ ଶୀଘ୍ରଂ ପ୍ରୀତ୍ଯୋଵାଚ କ୍ଷୁଧାଽଽକୁଲଃ
ସେ ଶୀଘ୍ର ଆସି, ଭୋକରେ ବ୍ୟାକୁଳ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ସ୍ନେହରେ କହିଲେ।
କାର୍ଯାର୍ଥିନମିଦଂ ଵାକ୍ଯଂ ନାନ୍ଯଥା କର୍ତୁମର୍ହସି
ଯେଉଁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପାଇଁ ଏହି କଥା କହାଯାଇଛି, ତାହାକୁ ଅନ୍ୟ ଭାବେ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ମୁନିଂ ନିଵେଦଯାମାସ ରାମାଗ୍ରେ ଦର୍ଶନାର୍ଥିନମ୍
ସେ ମୁନିଙ୍କୁ ଜଣାଇଲେ ଯେ, ରାମଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଦର୍ଶନ ପାଇବାକୁ କେହି ଅପେକ୍ଷା କରୁଛନ୍ତି।
ରାମୋଽପି କାଲମାମଂତ୍ର୍ଯ ପ୍ରସ୍ଥାପ୍ଯ ଚ ବହିର୍ଯଯୌ
ରାମ ଉଚିତ ସମୟ ଦେଖି, ତାଙ୍କୁ ପଠାଇ, ବାହାରକୁ ଗଲେ।
ଦୁର୍ଵାସସଂ ମୁନିଵରଂ ପ୍ରସ୍ଥାପ୍ଯ ସ୍ଵଯମାଦରାତ୍
ସେ ନିଜେ ଆଦର ସହିତ ମହାମୁନି ଦୁର୍ବାସାଙ୍କୁ ପଠାଇଲେ।
ଲକ୍ଷ୍ମଣୋଽପି ତଦା ଵୀରଃ କୁର୍ଵନ୍ନଵିତଥଂ ଵଚଃ
ତାପରେ ବୀର ଲକ୍ଷ୍ମଣ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଯଥାଯଥିକ ଭାବରେ ପୂରଣ କଲେ।
ତତ୍ର ଗତ୍ଵାଥ ଚ ସ୍ନାତ୍ଵା ଧ୍ଯାନମାସ୍ଥାଯ ସତ୍ଵରମ୍
ସେଠାକୁ ଯାଇ, ସ୍ନାନ କରି, ତୁରନ୍ତ ଧ୍ୟାନରେ ବସିଗଲେ।
ତତଃ ପ୍ରାଦୁରଭୂତ୍ତତ୍ର ସହସ୍ରଫଣମଣ୍ଡିତଃ ସୁରଲୋକାତ୍ସୁରେନ୍ଦ୍ରୋଽପି ସମାଗାଦମରୈଃ ସହ ।। 2.8.2.
ତାପରେ ହଜାର ଫଣା ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ଇନ୍ଦ୍ର ଦେବତାମାନଙ୍କ ସହିତ ସ୍ୱର୍ଗରୁ ଆସି ପ୍ରକଟ ହେଲେ।
ତତଃ ଶେଷାତ୍ମତାଂ ଯାତଂ ଲକ୍ଷ୍ମଣଂ ସତ୍ଯସଂଗରମ୍
ତାପରେ ସତ୍ୟରେ ଅଟୁଟ ଥିବା ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଶେଷ ରୂପ ଧାରଣ କଲେ।
ଇନ୍ଦ୍ର ଉଵାଚ ଲକ୍ଷ୍ମଣୋତ୍ତିଷ୍ଠ ଶୀଘ୍ରଂ ତ୍ଵମାରୋହ ସ୍ଵପଦଂ ସ୍ଵକମ୍
ଇନ୍ଦ୍ର କହିଲେ: 'ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ତୁମେ ଶୀଘ୍ର ଉଠି, ନିଜ ଲୋକକୁ ଯାଅ।'
ଵୈଷ୍ଣଵଂ ପରମଂ ସ୍ଥାନଂ ପ୍ରାପ୍ନୁହି ତ୍ଵଂ ସନାତନମ୍
ତୁମେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଏବଂ ଚିରନ୍ତନ ବୈଷ୍ଣବ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କର।
ସହସ୍ରଧା କ୍ଷିତିଂ ଭିତ୍ତ୍ଵା ସହସ୍ରଫଣମଣ୍ଡଲୈଃ
ହଜାର ଫଣା ଦ୍ୱାରା ଭୂମିକୁ ହଜାର ଷ୍ଠାନରେ ଭେଦିଦେଲେ—
ଫଣସାହସ୍ରମଣିଭିର୍ଦଗ୍ଧାଃ ଶେଷସ୍ଯ ସୁଵ୍ରତ ଖ୍ଯାତଂ ସହସ୍ରଧାରେତି ଭଵିଷ୍ଯତି ନ ସଂଶଯଃ
ଶେଷଙ୍କ ହଜାର ମଣିମୟ ଫଣା ଦ୍ୱାରା ଭୂମି ଦଗ୍ଧ ହେଲା, ଏହି ଷ୍ଠାନ 'ସହସ୍ରଧାରା' ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେବ, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ଏତତ୍କ୍ଷେତ୍ରପ୍ରମାଣଂ ତୁ ଧନୁଷାଂ ପଞ୍ଚଵିଂଶତିଃ ସର୍ଵପାପଵିଶୁଦ୍ଧାତ୍ମା ଵିଷ୍ଣୁଲୋକଂ ଵ୍ରଜେନ୍ନରଃ
ଏହି ପବିତ୍ର ଷ୍ଠାନର ମାପ ପଚିଶଟି ଧନୁଷ ଲମ୍ବା; ଯିଏ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ଶୁଦ୍ଧ ହୁଏ, ସେ ବିଷ୍ଣୁ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।
ଅତ୍ର ସ୍ନାତୋ ନରୋ ଧୀମାଞ୍ଛେଷଂ ସଂପୂଜ୍ଯ ଚାଵ୍ଯଯମ୍
ଏଠାରେ ଯିଏ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକ ସ୍ନାନ କରି ଅବିନାଶୀ ଶେଷଙ୍କୁ ପୂଜା କରେ—
ତସ୍ମାଦତ୍ର ପ୍ରକର୍ତଵ୍ଯଂ ସ୍ନାନଂ ଵିଧିପୁରଃସରମ୍
ତେଣୁ ଏଠାରେ ବିଧିମତ ଭାବରେ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ।
ସ୍ଵର୍ଣଂ ଚାନ୍ନଂ ଚ ଵାସାଂସି ଦେଯାନି ଶ୍ରଦ୍ଧଯାନ୍ଵିତୈଃ
ଏଠାରେ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ସୁନା, ଅନ୍ନ ଓ ବସ୍ତ୍ର ଦାନ କରିବା ଉଚିତ।
ତସ୍ମାଦେତନ୍ମହାତୀର୍ଥଂ ସର୍ଵକାମଫଲପ୍ରଦମ୍ 2.8.2.
ତେଣୁ ଏହା ଏକ ମହାତୀର୍ଥ, ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛାର ଫଳ ଦେଇଥାଏ।
ଶ୍ରାଵଣେ ଶୁଦ୍ଧପକ୍ଷସ୍ଯ ଯା ତିଥିଃ ପଞ୍ଚମୀ ଭଵେତ୍
ଶ୍ରାବଣ ମାସର ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷର ପଞ୍ଚମୀ ତିଥିରେ—