ତେଷାଂ ତ୍ରଯାଣାଂ ଶୁଶ୍ରୂଷା ପରମଂ ତପ ଉଚ୍ଯତେ
ଏହି ତିନିଜଣଙ୍କ ସେବାକୁ ସବୁଠାରୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ତପସ୍ୟା ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ତ୍ରୀନେଵାମୂନ୍ସମାରାଧ୍ଯ ତ୍ରୀଁଲ୍ଲୋକାନ୍ସ ଜଯେତ୍ସୁଧୀଃ
ଏହି ତିନିଜଣଙ୍କୁ ଭଲଭାବେ ସମ୍ମାନ କଲେ, ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ଲୋକ ତିନି ଲୋକ ଜିତିପାରେ।
ଭୂର୍ଲୋକଂ ଜନନୀ ଭକ୍ତ୍ଯା ଭୁଵର୍ଲୋକଂ ତଥା ପିତୁଃ
ମାଆଙ୍କୁ ଭକ୍ତି କଲେ ପୃଥିବୀ ଲୋକ, ବାପାଙ୍କୁ ଭକ୍ତି କଲେ ମଧ୍ୟମ ଲୋକ ମିଳେ।
ଏତଦେଵ ନୃଣାଂ ପ୍ରୋକ୍ତଂ ପୁରୁଷାର୍ଥଚତୁଷ୍ଟଯମ୍
ମଣିଷଙ୍କ ପାଇଁ ଏହିଠାରେ ଚାରି ପ୍ରକାର ଲକ୍ଷ୍ୟ କୁହାଯାଇଛି।
ଅଧୀତ୍ଯ ଵେଦାନ୍ଵେଦୌ ଵା ଵେଦଂ ଵାପି କ୍ରମାଦ୍ଦ୍ଵିଜଃ
ଯେଉଁ ଦ୍ୱିଜନ୍ମା ବ୍ୟକ୍ତି ବେଦ, କିମ୍ବା ଦୁଇ ବେଦ, କିମ୍ବା ଗୋଟିଏ ବେଦ ଶିଖିଥାଏ,
ଅଵିପ୍ଲୁତ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯୋ ଵିଶ୍ଵେଶାନୁଗ୍ରହାଦ୍ଭଵେତ୍
ଯିଏ ଅଟୁଟ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ ରହେ, ସମସ୍ତଙ୍କ ନାଥଙ୍କ କୃପାରେ ସେ ଲକ୍ଷ୍ୟକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।
କାଶୀପ୍ରାପ୍ତ୍ଯା ଭଵେଜ୍ଜ୍ଞାନଂ ଜ୍ଞାନାନ୍ନିର୍ଵାଣମୃଚ୍ଛତି 4.1.36.
କାଶୀକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରିଲେ ଜ୍ଞାନ ମିଳେ; ଏହି ଜ୍ଞାନରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇଯାଏ।
ସଦାଚାରୋ ଗୃହେ ଯଦ୍ଵନ୍ନ ତଥାସ୍ତ୍ଯାଶ୍ରମାଂତରେ
ଘରେ ଯେପରି ସଦାଚାର ରହିବା ଉଚିତ, ଅନ୍ୟ ଜୀବନ ଅବସ୍ଥାରେ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି ହେବା ଦରକାର।
ଗୃହାଶ୍ରମାତ୍ପରଂ ନାସ୍ତି ଯଦି ପତ୍ନୀଵଶଂଵଦା
ଘରେ ଜୀବନ ଅବସ୍ଥା ସବୁଠୁ ଉତ୍ତମ, ଯଦି ଜନାନୀ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ଶୁଣିବା।
ଆନୁକୂଲ୍ଯଂ କଲତ୍ରଂ ଚେତ୍ତ୍ରିଦିଵେନାପି କିଂ ତତଃ
ଯଦି ଭାର୍ଯ୍ୟା ସହଯୋଗୀ ହେବେ, ତେବେ ତିନିପ୍ରକାର ସ୍ୱର୍ଗର ଆବଶ୍ୟକତା ନାହିଁ।
ଗୃହାଶ୍ରମଃ ସୁଖାର୍ଥାଯ ଭାର୍ଯାମୂଲଂ ଚ ତତ୍ସୁଖମ୍
ଘରେ ଜୀବନ ଅବସ୍ଥା ସୁଖ ପାଇଁ ଅଛି; ଏହି ସୁଖର ମୂଳ ଭାର୍ଯ୍ୟା।
ଜଲୌକଯୋପମୀଯଂତେ ପ୍ରମଦା ମଂଦବୁଦ୍ଧିଭିଃ
ଅବୁଜ୍ଜ ମନ ଥିବା ଲୋକମାନେ ଜନାନୀଙ୍କୁ ଜଲାଉକା ସହିତ ତୁଳନା କରନ୍ତି।
ଜଲୌକା କେଵଲଂ ରକ୍ତମାଦଦାନା ତପସ୍ଵିନୀ
ଜଲାଉକା କେବଳ ରକ୍ତ ନେଇଥାଏ, କିନ୍ତୁ ତପସ୍ୱିନୀ ଜନାନୀ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି କରନ୍ତି।
ଦକ୍ଷା ପ୍ରଜାଵତୀ ସାଧ୍ଵୀ ପ୍ରିଯଵାକ୍ଚ ଵଶଂଵଦା
ଯିଏ ଦକ୍ଷ, ସନ୍ତାନ ଥିବା, ଶୁଭ୍ର ଚରିତ୍ର, ମିଠା କଥା କହିବା, ଏବଂ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ଶୁଣିବା।
ଗୁରୋରନୁଜ୍ଞଯା ସ୍ନାତ୍ଵା ଵ୍ରତଂ ଵେଦଂ ସମାପ୍ଯ ଚ
ଗୁରୁଙ୍କର ଅନୁମତି ନେଇ, ସ୍ନାନ କରି, ବ୍ରତ ଓ ବେଦ ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି।
ଜନେ ତୁ ରସଗୋତ୍ରାଯା ମାତୁର୍ଯାପ୍ଯସପିଂଡକା
ମାନ୍ୟମାନେ ରସ ଗୋତ୍ର ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ମାତାଙ୍କ ଆତ୍ମୀୟ ଏକ ରକ୍ତ ନୁହେଁ।
ସ୍ତ୍ରୀସଂବଂଧେପ୍ଯପସ୍ମାରି କ୍ଷଯି ଶ୍ଵିତ୍ରି କୁଲଂ ତ୍ଯଜେତ୍ 4.1.36.
ଜନାନୀ ସମ୍ପର୍କରେ, ଅପସ୍ମାରୀ, କ୍ଷୟ ରୋଗୀ, ଶ୍ୱିତ୍ରୀ ଓ ଛାଡିବା ଯୋଗ୍ୟ କୁଳକୁ ଏଡ଼ିବା ଉଚିତ।
ରୋଗହୀନାଂ ଭ୍ରାତୃମତୀଂ ସ୍ଵସ୍ମାତ୍କିଂଚିଲ୍ଲଘୀଯସୀମ୍
ରୋଗ ନଥିବା, ଭାଇ ଥିବା, ନିଜଠାରୁ କିଛି ଛୋଟ ଜନାନୀକୁ ବାଛିବା ଉଚିତ।
ନ ପର୍ଵତର୍କ୍ଷଵୃକ୍ଷାହ୍ଵାଂ ନ ନଦୀସର୍ପନାମିକାମ୍
ପାହାଡ଼, ଗୃଧ୍ର, ଗଛ, ନଦୀ, ସାପ ନାମର ଜନାନୀକୁ ବାଛିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
ନ ଚାତିରିକ୍ତହୀନାଂଗୀଂ ନାତିଦୀର୍ଘାଂ ନ ଵା କୃଶାମ୍
ଅତି କମ ଅଙ୍ଗ ଥିବା, ଅତି ଲମ୍ବା, କିମ୍ବା ଅତି ଶୁକ୍ଳା ଜନାନୀକୁ ବାଛିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
ମୋହାତ୍ସମୁପଯଚ୍ଛେତ କୁଲହୀନାଂ ନ କନ୍ଯକାମ୍
ମୂଢ଼ତାରେ, କୁଳ ନଥିବା କନ୍ୟାକୁ ବିବାହ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
ଲକ୍ଷଣାନି ପରୀକ୍ଷ୍ଯାଦୌ ତତଃ କନ୍ଯାଂ ସମୁଦ୍ଵହେତ୍
ପ୍ରଥମେ ଲକ୍ଷଣ ଯାଞ୍ଚ କରି, ପରେ କନ୍ୟାକୁ ବିବାହ କରିବା ଉଚିତ।
ବ୍ରହ୍ମଚାରି ସମାଚାର ଇତି ତେ ସମୁଦୀ ରିତଃ
ବ୍ରହ୍ମଚାରୀଙ୍କ ଚରିତ୍ର ଏପରି ତୁମକୁ କୁହାଯାଇଛି।
ସ୍ଵନେତ୍ରଦୈର୍ଘ୍ଯନିର୍ମାଣଂ ପ୍ରଶଶଂସ ଫଲାନ୍ଵିତମ୍
ସ୍ୱନେତ୍ରର ଲମ୍ବା ତିଆରି କରିବାକୁ ସେ ପ୍ରଶଂସା କଲେ, ଯାହା ଫଳ ଦେଲା।
ଦିଵ୍ଯପ୍ରାସାଦମାଲାନାଂ ପତାକାଶ୍ଚଲପଲ୍ଲଵାଃ
ଦିବ୍ୟ ପ୍ରାସାଦଗୁଡିକୁ ଶୋଭା ଦେଇଥିବା ମାଳାର ପତାକାଗୁଡିକ ହଳଚଳ କରୁଥିଲା।
ଚଂଚତ୍ପ୍ରାସାଦମାଣିକ୍ଯୈର୍ଵିଜୃଂଭିତମରୀଚିଭିଃ
ପ୍ରାସାଦଗୁଡିକ ରତ୍ନର ଚମକରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହୋଇଥିଲା, ଏହାରୁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କିରଣ ବିକିରଣ ହେଉଥିଲା।
ଦେଵତ୍ଵଂ ମାଯଯାଚ୍ଛାଦ୍ଯ ଵେଷଂ କାର୍ପଟିକୋଚିତମ୍
ତାଙ୍କର ଦେବତ୍ୱକୁ ମାୟାରେ ଢାକି, ସେମାନେ ଭିକ୍ଷାଟିକା ପରି ପୋଷାକ ପିନ୍ଧିଥିଲେ।
କାଚିଚ୍ଚଯୋଗିନୀ ଭୂତା କାଚିଜ୍ଜାତା ତପସ୍ଵିନୀ
କେହି ଯୋଗିନୀ ହେଲେ, ଅନ୍ୟେ କେହି ତପସ୍ୱିନୀ ରୂପ ନେଲେ।
ମାଲାକାରଵଧୂଃ କାଚିତ୍କାଚିନ୍ନାପିତସୁଂଦରୀ
କେହି ମାଳାକାରଙ୍କ ଜଣେ ଜୀବନୀ ହେଲେ, ଅନ୍ୟେ କେହି ନାପିତଙ୍କ ସୁନ୍ଦରୀ ଜଣେ ହେଲେ।
ଵୈଶ୍ଯା ଚ କାଚିଦଭଵତ୍କ୍ରଯଵିକ୍ରଯଚଂଚୁରା
କେହି ବ୍ୟବସାୟିନୀ ହେଲେ, ବିକ୍ରୟ କ୍ରୟରେ ଦକ୍ଷ ଥିଲେ।