ଵେଦସ୍ଯ ଵଦନଂ ପ୍ରୋକ୍ତଂ ଗାଯତ୍ରୀ ତ୍ରିପଦା ପରା
ବେଦର କଥା ହେଉଛି ଗାୟତ୍ରୀ ଛନ୍ଦ, ଯାହା ତିନି ପଦରେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ମନାଯାଏ।
ସହସ୍ରଂ ସାଧିକଂ କିଂଚିତ୍ତ୍ରିକମୈତଜ୍ଜପନ୍ଯମୀ
ଏହାର ଜପ କିଛି ଅଧିକ ହଜାର ଓ ତିନିଥର ହେଉଛି।
ଅତ୍ଯବ୍ଦମିତି ଯୋଭ୍ଯସ୍ଯେତ୍ପ୍ରତିଘସ୍ରମନନ୍ଯଧୀଃ
ଯିଏ ଏହି ଜପ ଏକ ବର୍ଷ ଠାରୁ ଅଧିକ ସମୟ ଧରି ଏକାଗ୍ର ମନେ କରେ—
ତ୍ରିଵର୍ଣମଯମୋଂକାରଂ ଭୂର୍ଭୁଵଃସ୍ଵରିତି ତ୍ରଯମ୍
ତିନି ଧ୍ୱନି ମିଶି ଯୋଗ ହୋଇଥିବା 'ଓଁ' ଓ 'ଭୂଃ', 'ଭୁଃ', 'ସ୍ୱଃ' ଏହି ତିନିଟି—
ଏତଦକ୍ଷରମେନାଂ ଚ ଜପେଦ୍ଵ୍ଯାହୃତିପୂର୍ଵିକାମ୍
ଏହି ଅକ୍ଷରକୁ, ଭ୍ୟାହୃତି ଆଗରେ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ଜପ କରିବା ଉଚିତ।
ଵିଧିକ୍ରତୋର୍ଦଶଗୁଣଂ ଜପସ୍ଯଫଲମଶ୍ନୁତେ
ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଯେଉଁ ଫଳ ମିଳେ, ଏହିପରି ଜପ କଲେ ଦଶଗୁଣା ଫଳ ମିଳେ।
ଉପାଂଶୁସ୍ତଚ୍ଛତଗୁଣଃ ସହସ୍ରୋ ମାନସସ୍ତତଃ
ମନେ ମନେ ଜପ କଲେ ହଜାର ଗୁଣା, ହଳୁକା ସ୍ୱରରେ କଲେ ଶତ ଗୁଣା ଫଳ ମିଳେ।
ଅଧୀତ୍ଯଵେଦାନ୍ଵେଦୌ ଵା ଵେଦଂ ଵା ଶକ୍ତିତୋ ଦ୍ଵିଜଃ 4.1.36.
ଯିଏ ଦ୍ୱିଜ ନିଜ ଶକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ ବେଦ, କିମ୍ବା ଏକ ବେଦ, କିମ୍ବା ସମସ୍ତ ବେଦ ପଢ଼ିଛନ୍ତି—
ଶ୍ରୁତିମେଵ ସଦାଭ୍ଯସ୍ଯେତ୍ତପସ୍ତପ୍ତୁଂ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମଃ
ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜମାନେ ସଦା ଶ୍ରୁତି ଅଭ୍ୟାସ କରି ତପସ୍ୟା କରିବା ଉଚିତ।
ହିତ୍ଵା ଶ୍ରୁତେରଧ୍ଯଯନଂ ଯୋନ୍ଯତ୍ପଠିତୁମିଚ୍ଛତି
ଯିଏ ଶ୍ରୁତି ପଢ଼ିବାକୁ ଛାଡ଼ି, ଅନ୍ୟ କିଛି ପଢ଼ିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରେ—
ଉପନୀଯ ଚ ଵୈ ଶିଷ୍ଯଂ ଵେଦମଧ୍ଯାପଯେଦ୍ଦ୍ଵିଜଃ
ଯେତେବେଳେ ଶିଷ୍ୟଙ୍କୁ ଉପନୟନ କରାଯାଏ, ଦ୍ୱିଜ ତାଙ୍କୁ ବେଦ ପଢ଼ାଇବା ଉଚିତ।
ଯୋଧ୍ଯାପଯେଦେକଦେଶଂ ଶ୍ରୁତେରଂଗାନ୍ଯଥାପି ଵା
ଯିଏ ଶ୍ରୁତିର ଏକ ଅଂଶ କିମ୍ବା ତାହାର ଅଙ୍ଗ ଅନ୍ୟକୁ ପଢ଼ାଇଥାଏ—
ଯଥାଵିଧି ନିଷେକାଦି ଯଃ କର୍ମ କୁରୁତେ ଦ୍ଵିଜଃ
ଯିଏ ଦ୍ୱିଜ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଗର୍ଭାଧାନ ଆଦି କାର୍ଯ୍ୟ କରେ—
ଅଗ୍ନ୍ଯାଧେଯଂ ପାକଯଜ୍ଞାନଗ୍ନିଷ୍ଟୋମାଦିକାନ୍ମଖାନ୍
ଅଗ୍ନି ସ୍ଥାପନ, ପାକ ଯଜ୍ଞ ଓ ଅଗ୍ନିଷ୍ଟୋମ ଭଳି ବଡ଼ ଯଜ୍ଞ ଦେବା—
ଉପାଧ୍ଯାଯାଦ୍ଦଶାଚାର୍ଯ ଆଚାର୍ଯାତ୍ତୁ ଶତଂ ପିତା
ଉପାଧ୍ୟାୟଙ୍କୁ ଦଶ ଗୁଣା, ଆଚାର୍ୟଙ୍କୁ ଶତ ଗୁଣା, ଓ ପିତାଙ୍କୁ—
ଵିପ୍ରାଣାଂ ଜ୍ଞାନତୋ ଜ୍ଯୈଷ୍ଠ୍ଯଂ ବାହୁଜାନାଂ ତୁ ଵୀର୍ଯତଃ
ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ବଡ଼ପଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା।
ସ୍ଵପ୍ନେ ସିକ୍ତ୍ଵା ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ଦ୍ଵିଜଃ ଶୁକ୍ରମକାମତଃ 4.1.36.
ଯଦି ଏକ ଦ୍ୱିଜ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ସ୍ୱପ୍ନରେ ଅଚେତନରେ ଶୁକ୍ର ସ୍ରାବ କରେ—
ସ୍ଵଧର୍ମନିରତାନାଂ ଚ ଵେଦଯଜ୍ଞକ୍ରିଯାଵତାମ୍
ଯେଉଁମାନେ ନିଜ ଧର୍ମରେ ଲଗ୍ନ ଓ ବେଦ ଅଧ୍ୟୟନ, ଯଜ୍ଞ କାର୍ଯ୍ୟରେ ନିଷ୍ଠା ରଖନ୍ତି—
ଅକୃତ୍ଵା ଭୈକ୍ଷ୍ଯଚରଣମସମିଧ୍ଯ ହୁତାଶନମ୍
ଭିକ୍ଷା ନ କରି, ଅଗ୍ନିକୁ ଉନାଇ ହବନ ନ କରି,
ଯଥେଷ୍ଟଚେଷ୍ଟୋ ନଭଵେଦ୍ଗୁରୋର୍ନଯନଗୋଚରେ
ଗୁରୁଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ଭିତରେ ଥିଲେ, ନିଜ ଇଚ୍ଛାଅନୁସାରେ କିଛି କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଗୁରୁନିଂଦାଭଵେଦ୍ଯତ୍ର ପରିଵାଦସ୍ତୁ ଯତ୍ର ଚ
ଯେଉଁଠି ଗୁରୁଙ୍କ ନିନ୍ଦା କିମ୍ବା ଅପବାଦ ହୁଏ,
ଖରୋ ଗୁରୋଃ ପରୀଵାଦାଚ୍ଛ୍ଵା ଭଵେଦ୍ଗୁରୁନିଂଦକଃ
ଗୁରୁଙ୍କ ଉପରେ ଅପବାଦ କଲେ ଗଧା ହେବାକୁ ପଡେ, ଗୁରୁଙ୍କ ନିନ୍ଦା କଲେ କୁକୁର ହେବାକୁ ପଡେ।
ନାଭିଵାଦ୍ଯା ଗୁରୋଃ ପତ୍ନୀ ସ୍ପୃଷ୍ଟ୍ଵାଂଘ୍ରୀ ଯୁଵତୀ ସତୀ
ଗୁରୁଙ୍କ ଝିଅ, ଯଦିଓ ଯୁବତୀ ଓ ସଦ୍ଗୁଣବତୀ, ତାଙ୍କ ପାଦ ଛୁଇଁଲା ପରେ ନମସ୍କାର କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ସ୍ଵଭାଵଶ୍ଚଂଚଲଃ ସ୍ତ୍ରୀଣାଂ ଦୋଷଃ ପୁଂସାମତଃ ସ୍ମୃତଃ
ମହିଳାମାନଙ୍କର ଚିତ୍ତ ଚଞ୍ଚଳତାକୁ ପୁରୁଷମାନେ ଦୋଷ ଭାବେ ଭାବନ୍ତି।
ଵିଦ୍ଵାଂସମପ୍ଯଵିଦ୍ଵାଂସଂ ଯତସ୍ତାଧର୍ଷଯଂତ୍ଯଲମ୍
ଏହିକାରଣରୁ, ସେମାନେ ଶିକ୍ଷିତ କିମ୍ବା ଅଶିକ୍ଷିତ, ସବୁକୁ ସହଜରେ ବଶ କରିପାରନ୍ତି।
ନ ମାତ୍ରା ନ ଦୁହିତ୍ରା ଵା ନ ସ୍ଵସ୍ରୈକାଂତଶୀଲତା
ମାଆ, ଝିଅ କିମ୍ବା ଭଉଣୀ ସହିତ କେବେ ଏକାକି ରହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ପ୍ରଯତ୍ନେନ ଖନନ୍ଯଦ୍ଵଦ୍ଭୂମେର୍ଵାର୍ଯଧିଗଚ୍ଛତି 4.1.36.
ମଣିଷ ଯେପରି ଭୂମି ଖନି ଜଳ ପାଏ, ସେପରି ଚେଷ୍ଟା କଲେ ସଫଳତା ମିଳେ।
ଶଯାନମଭ୍ଯୁଦଯତେ ବ୍ରଧ୍ନଶ୍ଚେଦ୍ବ୍ରହ୍ମଚାରିଣମ୍
ଯଦି କୌଣସି ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ଶୁଅଉଥିବା ବେଳେ ସ୍ଵପ୍ନ ଦୋଷ ହୁଏ,
ସୁତସ୍ଯ ସଂଭଵେ କ୍ଲେଶଂ ସହେତେ ପିତରୌ ଚ ଯତ୍
ପୁଅ ଜନ୍ମ ହେବାବେଳେ ମାଆ ବାପା ଯେତେ ଦୁଃଖ ସହନ କରନ୍ତି,
ଅତସ୍ତଯୋଃ ପ୍ରିଯଂ କୁର୍ଯାଦ୍ଗୁରୋରପି ଚ ସର୍ଵଦା
ସେଥିପାଇଁ ସେମାନେ ଓ ଗୁରୁଙ୍କୁ ସବୁବେଳେ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବା ଉଚିତ୍।