ଯଦ୍ଭାସା ଭାସତେ ଵିଶ୍ଵଂ ସ ଏକସ୍ତ୍ର୍ଯଂବକଃ ପରଃ
ଯାହାର ଆଲୋକରେ ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୁଏ—ସେ ଏକମାତ୍ର ତିନି ଆଖିଅଳି ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ତମାହୁରେକଂ କୈଵଲ୍ଯଂ ଶଂକରଂ ଦୁଃଖତସ୍କରମ୍
ସେଉଁଠି ତାଙ୍କୁ ଏକ, ଅଦ୍ୱିତୀୟ, ଶଙ୍କର, ଦୁଃଖ ଦୂର କରିଥିବା ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ଶ୍ରୁତୀରିତଂ ନିଶମ୍ଯେତ୍ଥଂ ତାଵତୀଵ ଵିମୋହିତୌ
ବେଦମାନଙ୍କର ଏହି କଥା ଶୁଣି, ସେମାନେ ଦୁଇଜଣ ବହୁତ ଭ୍ରମିତ ହେଲେ।
କଥଂ ପ୍ରମଥନାଥୋସୌ ରମମାଣୋ ନିରଂତରମ୍
କିପରି ସେ ପ୍ରମଥମାନଙ୍କର ନାଥ, ସଦା ଆନନ୍ଦରେ ରହନ୍ତି,
ଵିଟଂକଵେଶୋ ଜଟିଲୋ ଵୃଷଗୋଵ୍ଯାଲଭୂଷଣଃ 4.1.31.
ଭିକ୍ଷୁକ ଭେଷ ଧାରଣ କରନ୍ତି, ଜଟାଧାରୀ, ବୃଷ, ଗାଈ ଓ ସାପ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ?
ତଦୁଦୀରିତମାକର୍ଣ୍ଯ ପ୍ରଣଵାତ୍ମା ସନାତନଃ
ଏହି କଥା ଶୁଣି, ପ୍ରଣବ ସ୍ୱରୂପୀ ସନାତନ ପୁରୁଷ କହିଲେ—
ପ୍ରଣଵ ଉଵାଚ କଦାଚିଦ୍ରମତେ ରୁଦ୍ରୋ ଲୀଲାରୂପଧରୋ ହରଃ
ପ୍ରଣବ କହିଲେ: କେବେ କେବେ ରୁଦ୍ର ଲୀଳାର ରୂପ ଧାରଣ କରି ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତି।
ଅସୌ ହି ଭଗଵାନୀଶଃ ସ୍ଵଯଂଜ୍ଯୋତିଃ ସନାତନଃ
ସେଇ ଭଗବାନ, ସ୍ୱୟଂ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ସନାତନ ନାୟକ ଅଟୁଟ ଅଛନ୍ତି।
ଇତ୍ଯେଵମୁକ୍ତେପି ତଦା ମଖମୂର୍ତେରଜସ୍ଯ ହି
ଏଭଳି କହାଯିବା ସତ୍ତ୍ୱେ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ଯଜ୍ଞ ରୂପରୁ
ପ୍ରାଦୁରାସୀତ୍ତତୋ ଜ୍ଯୋତିରୁଭଯୋରଂତରେ ମହତ୍
ସେମାନେ ଦୁଇଜଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବଡ଼ ଆଲୋକ ପ୍ରକାଶିତ ହେଲା।
ଜ୍ଯୋତିର୍ମଂଡଲମଧ୍ଯସ୍ଥୋ ଦଦୃଶେ ପୁରୁଷାକୃତିଃ
ସେଇ ଆଲୋକ ମଣ୍ଡଳର ମଧ୍ୟରେ ଏକ ମାନବ ଆକୃତି ଦେଖାଗଲା।
ଆଵଯୋରଂତରଂ କୋସୌ ବିଭୃଯାତ୍ପୁରୁଷାକୃତିମ୍
ଆମେ ଦୁଇଜଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ମାନବ ଆକୃତି କିଏ ଅଛନ୍ତି?
ସ୍ରଷ୍ଟା କ୍ଷଣେନ ଚ ମହାନ୍ପୁରୁଷୋ ନୀଲଲୋହିତଃ
କେବଳ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ, ନୀଳ ଓ ଲାଲ୍ ରଙ୍ଗରେ ଏକ ମହାପୁରୁଷ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ।
ହିରଣ୍ଯଗର୍ଭସ୍ତଂ ପ୍ରାହ ଜାନେ ତ୍ଵାଂ ଚଂଦ୍ରଶେଖରମ୍
ହିରଣ୍ୟଗର୍ଭ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ମୁଁ ତୁମକୁ ଚିହ୍ନିପାରିଛି, ଚନ୍ଦ୍ରଶେଖର।'
ରୋଦନାଦ୍ରୁଦ୍ରନାମାପି ଯୋଜିତୋସି ମଯା ପୁରା 4.1.31.
ତୁମର କାନ୍ଦିବା ଦେଖି, ପୂର୍ବରୁ ମୁଁ ତୁମକୁ 'ରୁଦ୍ର' ନାମ ଦେଇଥିଲି।
ଅଥେଶ୍ଵରଃ ପଦ୍ମଯୋନେଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଗର୍ଵଵତୀଂ ଗିରମ୍
ତାପରେ ପଦ୍ମରୁ ଜନ୍ମିଥିବା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ଗର୍ବିତ କଥା ଶୁଣି, ଭଗବାନ ଶିବ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ।
ପ୍ରାହ ପଂକଜଜନ୍ମାସୌ ଶାସ୍ଯସ୍ତେ କାଲଭୈରଵ
ଶିବ କହିଲେ, 'ଏହି ପଦ୍ମରୁ ଜନ୍ମିଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିକୁ ତୁମେ, କାଳଭୈରବ, ଶିଖ୍ୟା ଦେବ।'
ଵିଶ୍ଵଂ ଭର୍ତୁଂ ସମର୍ଥୋଽସି ଭରଣାଦ୍ଭୈରଵଃ ସ୍ମୃତଃ
ତୁମେ ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱକୁ ଧାରଣ କରିପାରିବ, ଏହିଥିପାଇଁ ତୁମକୁ 'ଭୈରବ' ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ଆମର୍ଦଯିଷ୍ଯତି ଭଵାଂସ୍ତୁଷ୍ଟୋ ଦୁଷ୍ଟାତ୍ମନୋ ଯତଃ
ତୁମେ ଯେତେବେଳେ ଖୁସି ହେବ, ଦୁଷ୍ଟମନ୍ତିଙ୍କୁ ଦମନ କରିବ।
ଯତଃ ପାପାନି ଭକ୍ତାନାଂ ଭକ୍ଷଯିଷ୍ଯତି ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍
ଏବଂ ଭକ୍ତମାନଙ୍କର ପାପକୁ ତୁମେ ତୁରନ୍ତ ନଶ୍ଟ କରିଦେବ।
ଯା ମେ ମୁକ୍ତିପୁରୀ କାଶୀ ସର୍ଵାଭ୍ଯୋପି ଗରୀଯସୀ
ମୋର ମୁକ୍ତିର ନଗରୀ କାଶୀ ସମସ୍ତ ନଗର ଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ତତ୍ର ଯେ ପାପକର୍ତାରସ୍ତେଷାଂ ଶାସ୍ତା ତ୍ଵମେଵ ହି
ସେଠାରେ, ପାପ କରୁଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କୁ ତୁମେ ଏକମାତ୍ର ଶାସ୍ତା।
ଏତାନ୍ଵରାନ୍ପ୍ରଗୃହ୍ଯାଽଥ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍କାଲଭୈରଵଃ
ଏହି ସମସ୍ତ ଆଶୀର୍ବାଦ ଗ୍ରହଣ କରି, କାଳଭୈରବ ସେଇ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ—
ଯଦଂଗମପରାଧ୍ନୋତି କାର୍ଯଂ ତସ୍ଯୈଵ ଶାସନମ୍
ଯେଉଁଠି ବ୍ୟକ୍ତି କୌଣସି ଅପରାଧ କରେ, ତାଙ୍କର ଶାସନ କେବଳ ତୁମେ କରିବା।
ଯଜ୍ଞମୂର୍ତିଧରୋ ଵିଷ୍ଣୁସ୍ତତସ୍ତୁଷ୍ଟାଵ ଶଂକରମ୍ 4.1.31.
ଯଜ୍ଞର ଆକୃତି ଧାରଣ କରିଥିବା ବିଷ୍ଣୁ, ତାପରେ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ।
ଆଶ୍ଵାସ୍ଯ ତୌ ମହାଦେଵଃ ପ୍ରୀତଃ ପ୍ରଣତଵତ୍ସଲଃ
ମହାଦେବ, ଯିଏ ନମସ୍କାର କରୁଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ସ୍ନେହ କରନ୍ତି, ସେ ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ଆଶ୍ୱାସନ ଦେଲେ।
ମାନ୍ଯୋଽଧ୍ଵରୋସୌ ଭଵତା ତଥା ଶତଧୃତିସ୍ତ୍ଵଯମ୍
ଏହିଜଣ ତୁମ ପାଇଁ ଯଜ୍ଞର ମାଲିକ ଭାବେ ପୂଜ୍ୟ, ଏହିଅଛନ୍ତି ଶତଧୃତି।
ବ୍ରହ୍ମହତ୍ଯାପନୋଦାଯ ଵ୍ରତଂ ଲୋକାଯ ଦର୍ଶଯନ୍ ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵାଂଽତର୍ହିତୋ ଦେଵସ୍ତେଜୋରୂପସ୍ତଦା ଶିଵଃ
ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟାର ପାପ ଦୂର କରିବା ପାଇଁ, ସେ ଏକ ବ୍ରତ ଦେଖାଇଲେ; ଏହା କହି, ଦେବତା ଶିବ ତେବେ ତେଜର ଆକୃତି ଧାରଣ କରି ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ।
ଉତ୍ପାଦ୍ଯ କନ୍ଯାମେକାଂ ତୁ ବ୍ରହ୍ମହତ୍ଯେତି ଵିଶ୍ରୁତାମ୍
ସେ ଏକ କନ୍ୟାଙ୍କୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ, ଯାହା 'ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟା' ନାମରେ ପରିଚିତ।
ଦଂଷ୍ଟାକରାଲଵଦନାଂ ଲଲଜ୍ଜିହ୍ଵାତିଭୀଷଣାମ୍
ତାଙ୍କର ମୁହଁ ଭୟଙ୍କର ଥିଲା, ଦାନ୍ତ ବାହାରିଥିଲା ଓ ଜିଭ ଲମ୍ବା ଥିଲା।