ନଭୋ ନିକଷ ପାଷାଣୋ ମେରୁକାଂଚନ ରେଖିତଃ
ଆକାଶଟିଏ ପରୀକ୍ଷାପାଷାଣ ପରି, ମେରୁ ପାହାଡ଼ର ସୁନା ରେଖାରେ ଚିହ୍ନିତ।
ସୁନୀଲଗଗନଂ ଯଦ୍ଵଦ୍ଭୂଷିତଂ ତୁ କଲାଵତା
ଯେପରି ନୀଳ ଆକାଶ ଚନ୍ଦ୍ରମା ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ।
ଦଂଡଵତ୍ପ୍ରଣିପତ୍ଯାଥ ପରିତଃ ପରିଲୁଠ୍ଯ ଚ
ତାପରେ ସେ ଦଣ୍ଡବତ୍ ପ୍ରଣାମ କରି, ଚାରିପାଖରେ ଗଡ଼ିଗଡ଼ି ଗଲେ।
ନାରଦେନ ସନଂଦେନ ସନକେନ ସୁସଂସ୍ତୁତଃ 4.1.20.
ନାରଦ, ସନନ୍ଦ, ସନକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବଡ଼ ଭାବରେ ସ୍ତୁତି ପାଇଲେ।
ସ୍ପର୍ଶନାଦ୍ଦେଵଦେଵସ୍ଯ ସୁସଂସ୍କୃତମଯୀ ଶୁଭା
ଦେବମାନଙ୍କ ଦେବଙ୍କ ସ୍ପର୍ଶରେ, ଶୁଭ ଓ ଉତ୍ତମ ଦେହ ମିଳିଲା।
ନ ତୃପ୍ତିମଧିଗଚ୍ଛାମି ଶୃଣ୍ଵନ୍ଵାରାଣସୀକଥାମ୍
ମୁଁ ବାରାଣସୀର କଥା ଶୁଣି ଆତ୍ମାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣତା ଅନୁଭବ କରିପାରୁନାହିଁ।
ଅନୁଗ୍ରହୋ ଯଦି ମଯି ଯୋଗ୍ଯୋସ୍ମି ଶ୍ରଵଣେ ଯଦି
ମୋ ଉପରେ ତୁମର କୃପା ଥିଲେ ଏବଂ ମୁଁ ଶୁଣିବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ ହେଉଥିଲି,
କୋସୌ ଭୈରଵନାମାତ୍ର କାଶିପୁର୍ଯାଂ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତଃ
ଏହି କାଶୀନଗରରେ ଥିବା ଭୈରବ କିଏ?
କଥମାରାଧିତଶ୍ଚୈଵ ସିଦ୍ଧିଦଃ ସାଧକସ୍ଯ ଵୈ
ସେ କିପରି ପୂଜିତ ହୁଅନ୍ତି ଏବଂ ସାଧକଙ୍କୁ କିପରି ସିଦ୍ଧି ଦେଇଥାନ୍ତି?
ତଥା ନ କସ୍ଯଚିନ୍ମନ୍ଯେ ତତୋ ଵକ୍ଷ୍ଯାମ୍ଯଶେଷତଃ
ମୁଁ ଏହିପରି କାହାକୁ ମଧ୍ୟ ଭାବେ ନାହିଁ, ତେଣୁ ମୁଁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ କହିବି।
ପ୍ରାଦୁର୍ଭାଵଂ ଭୈରଵସ୍ଯ ମହାପାତକନାଶନମ୍
ଭୈରବଙ୍କର ପ୍ରକଟି ମହାପାପକୁ ନଶ୍ୱନ କରେ।
ପାଣିଭ୍ଯାଂ ପରିତଃ ପ୍ରପୀଡ୍ଯ ସୁଦୃଢଂ ନିଶ୍ଚୋତ୍ଯ ନିଶ୍ଚୋତ୍ଯ ଚ ବ୍ରହ୍ମାଂଡଂ ସକଲଂ ପଚେଲିମରସାଲୋଚ୍ଚୈଃ ଫଲାଭଂ ମୁହୁଃ
ହାତରେ ଭଲଭାବେ ଚାପି, ପୁଣିପୁଣି ଚିପି, ସମସ୍ତ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡକୁ ପଚେଲିମା ଫଳର ରସରେ ଫଳ ଭଳି ପୁଣିପୁଣି ଚିପାଯାଉଛି।
କୁଂଭଯୋନେ ନ ଵେତ୍ତ୍ଯେଵ ମହିମାନଂ ମହେଶିତୁଃ
ଘଡ଼ିରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ମହାଦେବଙ୍କର ମହିମାକୁ ଠିକ୍ ଭାବେ ଜାଣିପାରେ ନାହିଁ।
ନ ଚିତ୍ରମତ୍ର ଭୂଦେଵ ଭଵମାଯା ଦୁରତ୍ଯଯା
ହେ ପୃଥିବୀର ଦେବତା, ଏଠାରେ କିଛି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ନୁହେଁ, କାରଣ ଭବମାୟାକୁ ଜୟ କରିବା ଅତି କଠିନ।
ଵେଦଯେଦ୍ଯଦିଚାତ୍ମାନଂ ସ ଏଵ ପରମେଶ୍ଵରଃ 4.1.31.
ଯିଏ ନିଜକୁ ଜାଣେ, ସେଠି ନିଜେ ପରମେଶ୍ୱର।
ସ ସର୍ଵଗୋପି ନେକ୍ଷ୍ଯେତ ସ୍ଵାତ୍ମାରାମୋ ମହେଶ୍ଵରଃ
ସେ ସବୁଠାରେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଦେଖାଯାଉନାହାନ୍ତି; ମହାଦେବ ନିଜରେ ଆନନ୍ଦ ପାଆନ୍ତି।
ପୁରା ପିତାମହଂ ଵିପ୍ର ମେରୁଶୃଂଗେ ମହର୍ଷଯଃ
ପୁରୁଣା କାଳରେ, ପିତାମହ ଓ ମହାର୍ଷିମାନେ ମେରୁ ପର୍ବତର ଶିଖରରେ ଥିଲେ,
ସମା ଯଯା ମହେଶସ୍ଯ ମୋହିତୋ ଲୋକସଂଭଵଃ
ଯାହା ଦ୍ୱାରା ମହେଶ୍ୱର ସହିତ ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟିର ଉତ୍ପତ୍ତି ମୋହିତ ହୋଇଥିଲା।
ଜଗଦ୍ଯୋନିରହଂ ଧାତା ସ୍ଵଯଂଭୂରେକ ଈଶ୍ଵରଃ
ମୁଁ ଏହି ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟିର ମୂଳ, ପାଳକ, ନିଜେ ଉତ୍ପନ୍ନ, ଏକମାତ୍ର ଈଶ୍ୱର।
ପ୍ରଵର୍ତକୋ ହି ଜଗତାମହମେକୋ ନିଵର୍ତକଃ
ମୁଁ ଏକାମାତ୍ର ଏହି ସୃଷ୍ଟିର ଆରମ୍ଭକାରୀ ଏବଂ ମୁଁ ଏକାମାତ୍ର ଏହାର ସମାପ୍ତିକାରୀ।
ତସ୍ଯୈଵଂ ବ୍ରୁଵତୋ ଧାତୁଃ କ୍ରତୁର୍ନାରାଯଣାଂଶଜଃ
ଏଭଳି ଧାତା କହୁଥିବା ବେଳେ, ନାରାୟଣଙ୍କ ଅଂଶରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ଯଜ୍ଞ ପ୍ରକଟ ହେଲେ।
ଅଵିଜ୍ଞାଯ ପରଂ ତତ୍ତ୍ଵଂ କିମେତତ୍ପ୍ରତିପାଦ୍ଯତେ
ପରମ ତତ୍ତ୍ୱକୁ ନ ଜାଣି, ଏହା କଣ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରାଯାଉଛି?
ଅହଂ କର୍ତା ହି ଲୋକାନାଂ ଯଜ୍ଞୋ ନାରାଯଣଃ ପରଃ
ମୁଁ ଏହି ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟିର ସୃଷ୍ଟା; ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଯଜ୍ଞ ହେଉଛନ୍ତି ନାରାୟଣ।
ଅହମେଵ ପରଂ ଜ୍ଯୋତିରହମେଵ ପରା ଗତିଃ
ମୁଁ ଏକାମାତ୍ର ପରମ ଆଲୋକ, ମୁଁ ଏକାମାତ୍ର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଗତି।
ଏଵଂ ଵିପ୍ର କୃତୌ ମୋହାତ୍ପରସ୍ପରଜଯୈଷିଣୌ 4.1.31.
ଏଭଳି, ବ୍ରାହ୍ମଣ, କଳିଯୁଗରେ ମୂଢତାରେ, ଦୁଇଜଣେ ପରସ୍ପରକୁ ଜିତିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିଥିଲେ।
ଯୂଯମେଵ ନ ସଂଦେହଃ କିଂ ତତ୍ତ୍ଵଂ ପ୍ରତିତିଷ୍ଠତ
ତୁମେମାନେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ସତ୍ୟରେ ଦୃଢ ନୁହଁ।
ଶ୍ରୁତଯ ଊଚୁଃ ଯଦି ମାନ୍ଯା ଵଯଂ ଦେଵୌ ସୃଷ୍ଟିସ୍ଥିତିକରୌ ଵିଭୂ
ବେଦମାନେ କହିଲେ: ଯଦି ଆମେ ଦେବତାମାନେ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ, ସୃଷ୍ଟି ଓ ପାଳନ କରୁଥିବା ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଉଛୁ—
ଶ୍ରୁତ୍ଯୁକ୍ତମିଦମାକର୍ଣ୍ଯ ପ୍ରୋଚତୁସ୍ତୌ ଶ୍ରୁତୀଃ ପ୍ରତି
ବେଦମାନଙ୍କର ଏହି କଥା ଶୁଣି, ସେମାନେ ବେଦମାନଙ୍କୁ ଏଭଳି କହିଲେ:
ଋଗୁଵାଚ ଯଦଂତଃସ୍ଥାନି ଭୂତାନି ଯତଃ ସର୍ଵଂ ପ୍ରଵର୍ତତେ
ଋଗ୍ ବେଦ କହିଲେ: ଯାହାଠାରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଅଛନ୍ତି, ଯାହାଠାରୁ ସବୁକିଛି ଆରମ୍ଭ ହୁଏ—
ଯେନ ପ୍ରମାଣଂ ହି ଵଯଂ ସ ଏକଃ ସର୍ଵଦୃକ୍ଛିଵଃ
ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଆମେ ମାପାଯାଉଛୁ—ସେ ଏକମାତ୍ର ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଦେଖୁଥିବା ଶିବ।