ତମଃ ସଂକେତସଦନଂ ଵ୍ଯାଘ୍ରଂ ଵୈ ଵଦନଂ ମହତ୍
ଏକ ବଡ଼ ବାଘର ମୁହଁ, ଅନ୍ଧକାର ଓ ଗୁପ୍ତତାର ଘର ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
ଉଲୂକାକାରତାଂ ଧୃତ୍ଵା ଫୂତ୍କାରୈରତିଦାରୁଣୈଃ
ଉଲୁକ ଆକୃତି ଧାରଣ କରି, ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠୋର ଚିତ୍କାର କରୁଥିଲେ।
ଯକ୍ଷିଣୀ କାଚିଦାନୀଯ ରୁଦଂତଂ କସ୍ଯଚିଚ୍ଛିଶୁମ୍
ଏକ ଯକ୍ଷିଣୀ କାହାରୋ ଏକ ଦୁଃଖିତ ଶିଶୁକୁ ନେଇ ଆସିଲା।
ପିପାସିତାଦ୍ଯ ରୁଧିରଂ ତେପି ପାସ୍ଯାମ୍ଯହଂ ଧୁଵ 4.1.20.
ଆଜି ମୁଁ ତିବ୍ର ପିପାସିତ, ନିଶ୍ଚୟ ତୋର ରକ୍ତ ପିଇବି।
ଅନୀଯ ତୃଣଦାରୂଣି ପରିସ୍ତୀର୍ଯ ସମଂତତଃ
ସେ ଘାସ ଓ କାଠ ଆଣି, ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ପିଛାଇଦେଲା।
ଵେତାଲୀ ରୂପମାସ୍ଥାଯ ଭଂକ୍ତ୍ଵା କାଚିତ୍ତରୂନ୍ଗିରୀନ୍
ଏକ ବେତାଳି ଅନ୍ୟ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ବିଭିନ୍ନ ପାହାଡ଼ ଶିଖର ଭାଙ୍ଗିଦେଲା।
ଅନ୍ଯା ସୁନୀତିରୂପେଣ ତମଭିପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ଦୂରତଃ
ଅନ୍ୟ ଜଣେ ସୁନୀତି ରୂପ ଧାରଣ କରି, ସେଠାରୁ ଦୂରରେ ଥିବା ସେଉଁଠି ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।
ଉଵାଚ ଚ ଵଚଶ୍ଚାଟୁ ବହୁମାଯା ଵିନିର୍ମିତମ୍
ସେ ବହୁ ଚତୁରାଇ ଓ ମିଥ୍ୟା ସହିତ ମଧୁର କଥା କହିଲେ।
ତ୍ଵଦେକଶରଣାଂ ଵତ୍ସ ବତ ମୃତ୍ଯୁର୍ଜିଘାଂସତି
ହା ବଳକ, ତୁମେ ମୋ ପାଖରେ ଆଶ୍ରୟ ନେଇଛ, କିନ୍ତୁ ମୃତ୍ୟୁ ତୁମକୁ ନଶ୍ଟ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛି।
ପ୍ରତିଗ୍ରାମଂ ପ୍ରତିପୁରଂ ପ୍ରତ୍ଯଧ୍ଵଂ ପ୍ରତିକାନନମ୍
ଗାଁରୁ ଗାଁ, ସହରରୁ ସହର, ପଥରୁ ପଥ, ଜଙ୍ଗଲରୁ ଜଙ୍ଗଲ—
ଯଦା ପ୍ରଭୃତି ରେ ବାଲ ନିରଗାତ୍ତପସେ ଭଵାନ୍
ଏ ବାଳକ, ଯେଉଁଦିନ ତୁମେ ତ୍ୟାଗ ଓ ତପସ୍ୟା ପାଇଁ ବାହାରିଗଲା, ସେଠାରୁ—
ତୈସ୍ତୈଃ ସପତ୍ନୀଦୁର୍ଵାକ୍ଯୈର୍ଦୁନୋପି ତ୍ଵଂ ଯଥାର୍ଭକ
ସହପତ୍ନୀମାନଙ୍କର କଠୋର କଥାରେ, ତୁମେ ଏକ ଶିଶୁ ପରି ଦୁଃଖିତ ହେଉଛ।
ନ ନିଦ୍ରାମି ନ ଜାଗର୍ମି ନାଶ୍ନାମି ନ ପିବାମ୍ଯହମ୍
ମୁଁ ନ ଶୁଏ, ନ ଜାଗୁଛି, ନ ଖାଏ, ନ ପିଏ।
ନିଦ୍ରାଦରିଦ୍ରନଯନା ସ୍ଵପ୍ନେପି ନ ତଵାନନମ୍ 4.1.20.
ନିଦ୍ରାହୀନ ଚକ୍ଷୁ ନେଇ, ସ୍ବପ୍ନରେ ମଧ୍ୟ ତୋର ମୁହଁ ଦେଖିପାରୁନାହିଁ।
ତ୍ଵଦାନନପ୍ରତିନିଧିର୍ଵିଧୁର୍ଵିଧୁରଯା ମଯା
ତୋର ମୁହଁ ପରି ଚାନ୍ଦକୁ ମୁଁ ଏତେ ଦୁଃଖିତ କରିଦେଇଛି।
ତ୍ଵଦାଲାପସମାଲାପଂ କଲଯନ୍କିଲକାକଲୀମ୍
ତୋର କଥା ଓ ମୋର କଥା ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ମୁଁ ମୃଦୁ ଗୁଙ୍ଗୁନାହୁଁ।
ତ୍ଵଦଂଗସଂଗମଧୁରୋ ଧ୍ରୁଵଧୂପିତଯାମଯା
ତୋର ଦେହ ସଂସ୍ପର୍ଶର ମାଧୁର୍ଯ୍ୟ, ନିଶ୍ଚୟ ମୋ ଜ୍ୱରରେ ଜଳିଯାଉଛି।
କେ ଦେଶାଃ କାଶ୍ଚ ସରିତଃ କେ ଶୈଲାସ୍ତ୍ଵତ୍କୃତେ ଧ୍ରୁଵ
ତୋର ପାଇଁ କେଉଁ ଦେଶ, କେଉଁ ନଦୀ, କେଉଁ ପାହାଡ଼ ଅଛି, କହ।
ଅଧ୍ରୁଵଂ ସର୍ଵମେଵୈତତ୍ପଶ୍ଯଂତ୍ଯଂଧୀକୃତାସ୍ମ୍ଯହମ୍
ଏ ସବୁ କିଛି ଅସ୍ଥାୟୀ; ଏହାକୁ ଦେଖି, ମୋ ଦୃଷ୍ଟି ଅନ୍ଧା ହେଉଛି।
ମୃଦୁଲାନି ତଵାଂଗାନି କ୍ଵେମାନି କ୍ଵ ତପସ୍ତ୍ଵିଦମ୍
ତୋର ଦେହ ମୃଦୁ, ଏହି ତପସ୍ୟା ଏଠାରେ କେଉଁଠି ମିଳିବ?
ଅନେନ ତପସା ଵତ୍ସ ତ୍ଵଯାଽଽପ୍ଯଂ କିମନେନସା
ବୋଉ, ଏହି ତପସ୍ୟା ତୋତେ କାହିଁକି ଦରକାର?
ଅନେନ ଵଯସା ବାଲ ଖେଲନୀଯଂ ତ୍ଵଯାଽନିଶମ୍
ଏହି ବୟସରେ, ପିଲା, ତୋତେ ସବୁବେଳେ ଖେଳିବାକୁ ଉଚିତ।
ତତଃ କୌମାରମାସାଦ୍ଯ ଵଯୋଽଭିଧ୍ଯାନଶୀଲିନା
ତାପରେ ଯୁବାବସ୍ଥାକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ, ପଢ଼ାରେ ମନ ଲଗାଇବା ଉଚିତ।
ଵଯୋଥ ଚତୁରଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ଯୋଷାସ୍ରକ୍ଚଂଦନାଦିକାନ୍ 4.1.20.
ପରେ, ପ୍ରଉଢ଼ ବୟସରେ ମାଳା ଓ ଚନ୍ଦନ ଲଗାଇ ଶୋଭିତ ହେବାକୁ ହୁଏ।
ଉତ୍ପାଦ୍ଯାଥ ବହୂନ୍ପୁତ୍ରାନ୍ଗୁଣିନୋ ଧର୍ମଵତ୍ସଲାନ୍
ସେବେ, ନେଇତିକ ଓ ଧର୍ମପ୍ରିୟ ପୁଅମାନେ ବହୁତ ଜଣ୍ମାଇବା ଉଚିତ।
ଇଦାନୀମେଵ ତପସି ବାଲ୍ଯେ ଵଯସି କଃ ଶ୍ରମଃ
ଏଠି, ପିଲାବେଳେ ଏହି ତପସ୍ୟା କାହିଁକି? ଏହି ଶ୍ରମ କଣ ପାଇଁ?
ଵିପକ୍ଷପରିଭୂତେନ ହୃତମାନେନ କେନଚିତ୍
ଯେତେବେଳେ ଶତ୍ରୁ ଦ୍ୱାରା ଅପମାନ ହୁଏ, ମର୍ଯ୍ୟାଦା ହରାଯାଏ,
ହୃତମାନେନ ତପ୍ତଵ୍ଯଂ ନିଶମ୍ଯେତି ଵଚୋ ଧ୍ରୁଵଃ
ସେତେବେଳେ ଏହି ଉପଦେଶ ଶୁଣି, ତପସ୍ୟା କରିବା ଉଚିତ, ଧ୍ରୁବ।
ଜନଯିତ୍ରୀମନାଭାଷ୍ଯ ଭୂତଭୀତିଂ ଵିହାଯ ଚ
ମାଁ ସହ କିଛି କହିନଥିବା, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଭୟ ଛାଡ଼ିଦେଇ,
ସାପି ଭୂତାଵଲୀ ଭୀତିଂବହୁଭୀଷଣଭୂଷଣା
ସେ ଭୂତମାନେ, ଅନେକ ଭୟଙ୍କର ଗହନା ପିନ୍ଧି ଭୟ ଦେଉଥିଲେ,