କ୍ଷେତ୍ରଂ ପ୍ରଜାପତେଃ ପୁଣ୍ଯଂ ସର୍ଵେଷାମେଵ ଦୁର୍ଲଭମ୍
ସେଠାରେ ପ୍ରଜାପତିଙ୍କର ପବିତ୍ର କ୍ଷେତ୍ର ଅଛି, ଯାହା ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ଦୁର୍ଲଭ ।
ଦମଯଂତୀଂ କଲିଂ କାଲଂ କଲିଂଦତନଯାଂ ଶୁଭାମ୍
ସେଠାରେ ଦମୟନ୍ତୀ, କଳି, କାଳ ଏବଂ କଳିନ୍ଦ ପୁତ୍ରୀ ଶୁଭା ଅଛନ୍ତି ।
ପ୍ରକୃଷ୍ଟଂ ସର୍ଵଯାଗେଭ୍ଯଃ ପ୍ରଯାଗମିତି ଗୀଯତେ
ଏହି ସ୍ଥାନକୁ ପ୍ରୟାଗ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ଯାହା ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ।
ଯତ୍ର ସ୍ଥିତଃ ସ୍ଵଯଂ ସାକ୍ଷାଚ୍ଛୂଲଟଂକୋ ମହେଶ୍ଵରଃ 4.1.7.
ଏଠାରେ ନିଜେ ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀ ମହେଶ୍ୱର ଉପସ୍ଥିତ ଅଛନ୍ତି ।
ତତ୍ରାଽକ୍ଷଯ୍ଯଵଟୋଽପ୍ଯସ୍ତି ସପ୍ତପାତାଲମୂଲଵାନ୍
ସେଠି ଅକ୍ଷୟ ବଟବୃକ୍ଷ ଅଛି, ଯାହାର ମୂଳ ସାତଟି ପାତାଳ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପହଞ୍ଚିଛି ।
ହିରଣ୍ଯଗର୍ଭୋ ଵିଜ୍ଞେଯଃ ସ ସାକ୍ଷାଦ୍ଵଟରୂପଧୃକ୍
ସେଠି ବଟବୃକ୍ଷ ରୂପେ ହିରଣ୍ୟଗର୍ଭଙ୍କୁ ଜଣାଯାଏ ।
ଯତ୍ର ଲକ୍ଷ୍ମୀପତିଃ ସାକ୍ଷାଦ୍ଵୈକୁଂଠାଦେତ୍ଯ ମାନଵାନ୍
ଏଠି ଲକ୍ଷ୍ମୀପତି ନିଜେ ବୈକୁଣ୍ଠରୁ ଆସି, ମଣିଷମାନେଙ୍କୁ ଆଶୀର୍ବାଦ କରନ୍ତି ।
ଶ୍ରୁତିଭିଃ ପରିପଠ୍ଯେତେ ସିତାଽସିତ ସରିଦ୍ଵରେ
ଏଠି ସ୍ୱଚ୍ଛ ଓ କଳା ଦୁଇ ପ୍ରକାର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନଦୀମାନେ ବେଦରେ ପ୍ରଶଂସିତ ।
ଶିଵଲୋକାଦ୍ବ୍ରହ୍ମଲୋକାଦୁମାଲୋକଵରାତ୍ପୁନଃ ତପୋଜନମହର୍ଭ୍ଯଶ୍ଚ ସର୍ଵେ ସ୍ଵର୍ଲୋକଵାସିନଃ
ଶିବଲୋକ, ବ୍ରହ୍ମାଲୋକ, ଉମାଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆଶ୍ରମ, ତପୋଲୋକ, ଜନଲୋକ, ମହର୍ଲୋକ ଓ ସ୍ୱର୍ଗର ସମସ୍ତ ବାସିନ୍ଦାମାନେ,
ଅଚଲା ହିମଵନ୍ମୁଖ୍ଯାଃ କଲ୍ପଵୃକ୍ଷାଦଯୋ ନଗାଃ
ହିମାଳୟ ପର୍ବତ ଭଳି ଅଚଳ ପର୍ବତମାନେ, କଳ୍ପବୃକ୍ଷ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପ୍ରମୁଖ ପର୍ବତମାନେ,
ଦିଗଂଗନାଃ ପ୍ରାର୍ଥଯଂତି ଯତ୍ପ୍ରଯାଗାନିଲାନପି
ଦିଗ୍ଦେବୀମାନେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରୟାଗର ପବନକୁ ଆଶା କରନ୍ତି ।
ଅଶ୍ଵମେଧାଦିଯାଗାଶ୍ଚ ପ୍ରଯାଗସ୍ଯ ରଜଃ ପୁନଃ
ଅଶ୍ୱମେଧ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବଡ଼ ଯଜ୍ଞମାନେ ଠାରୁ ପ୍ରୟାଗର ଧୂଳି ଅଧିକ ପବିତ୍ର ।
ମଜ୍ଜାଗତାନି ପାପାନି ବହୁଜନ୍ମାର୍ଜିତାନ୍ଯପି 4.1.7.
ଅନେକ ଜନ୍ମରେ ସଞ୍ଚିତ ହୋଇ ମଜ୍ଜା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରବେଶ କରିଥିବା ପାପମାନେ,
ଧର୍ମତୀର୍ଥମିଦଂ ସମ୍ଯଗର୍ଥତୀର୍ଥମିଦଂ ପରମ୍
ଏହି ତିର୍ଥ ଧର୍ମର ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ, ଏହି ଅର୍ଥର ସର୍ବୋତ୍ତମ ତିର୍ଥ ।
ବ୍ରହ୍ମହତ୍ଯାଦି ପାପାନି ତାଵଦ୍ଗର୍ଜଂତି ଦେହିଷୁ
ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟା ଓ ଏହା ପରି ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପାପ କାର୍ଯ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ଦେହଧାରୀ ମାନବମାନଙ୍କ ମନରେ ଗଞ୍ଜି ଉଠେ ।
ତଦ୍ଵିଷ୍ଣୋଃ ପରମଂ ପଦଂ ସଦା ପଶ୍ଯଂତି ସୂରଯଃ
ମହାମୁନିମାନେ ସଦା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ପରମ ପଦକୁ ଦେଖନ୍ତି ।
ସରସ୍ଵତୀ ରଜୋ ରୂପା ତମୋରୂପା କଲିଂଦଜା
ସରସ୍ୱତୀ ରଜୋଗୁଣର ମୂର୍ତ୍ତି, କଳି ତାମସିକ ଗୁଣର ଓ ମଳରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ।
ଇଯଂ ଵେଣୀହି ନିଃଶ୍ରେଣୀ ବ୍ରହ୍ମଣୋ ଵର୍ତ୍ମଯାସ୍ଯତଃ
ଏହି ବେଣୀ ହେଉଛି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ପଥରେ ଥିବା ଏକ ସିଢ଼ି ।
କାଶୀତି କାଚିଦବଲା ଭୁଵନେଷୁ ରୂଢା ଲୋଲାର୍କ କେଶଵଵିଲୋଲଵିଲୋଚନା
ଏଠାରେ ଏକ ଶକ୍ତିହୀନା ସ୍ତ୍ରୀ ଅଛନ୍ତି, ସେ ଜଗତରେ ବ୍ୟାପ୍ତ, ଯାହାଙ୍କ ଚକ୍ଷୁ ଖେଳିଥିବା ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ କେଶବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅସ୍ଥିର ହୋଇଯାଏ ।
ଅଗସ୍ତିରୁଵାଚ ତୀର୍ଥରାଜପ୍ରଯାଗସ୍ଯ ତୀର୍ଥୈଃ ସଂସେଵିତସ୍ଯ ଚ
ଅଗସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ: ପବିତ୍ର ସ୍ଥଳମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେବିତ ତୀର୍ଥରାଜ ପ୍ରୟାଗ ବିଷୟରେ,
ପାପିନାଂ ଯାନି ପାପାନି ପ୍ରସହ୍ଯ କ୍ଷାଲିତାନ୍ଯହୋ
ପାପୀମାନଙ୍କର ସମସ୍ତ ପାପ ଏଠାରେ ଜୋରକରି ଧୋଇଯାଏ, ହା!
ପ୍ରଯାଗସ୍ଯ ଗୁଣାନ୍ଜ୍ଞାତ୍ଵା ଶିଵଶର୍ମା ଦ୍ଵିଜଃ ସୁଧୀଃ
ପ୍ରୟାଗର ମହିମା ଜାଣି, ଶିବଶର୍ମା ନାମକ ବୁଦ୍ଧିମାନ ବ୍ରାହ୍ମଣ,
ପ୍ରଵେଶ ଏଵ ସଂଵୀକ୍ଷ୍ଯ ସ ଦେହଲିଵିନାଯକମ୍ 4.1.7.
ସେ ପ୍ରବେଶ କରିବା ସମୟରେ ଦ୍ୱାରର ଦେବତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ ।
ନିଵେଦ୍ଯମୋଦକାନ୍ପଂଚ ଵଂଚଯଂତଂ ନିଜଂ ଜନମ୍
ସେ ପାଞ୍ଚଟି ମିଠା ପିଠା ନିବେଦନ କଲେ, ନିଜ ଲୋକଙ୍କୁ ଠକାଇ ।
ଆଗତ୍ଯ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମଣିକର୍ଣିକାଯାମୁଦଗ୍ଵହାଂ ସ୍ଵର୍ଗତରଂଗିଣୀଂ ସଃ
ମଣିକର୍ଣ୍ଣିକାରେ ପହଞ୍ଚି, ସେ ଉଦଗ୍ବହା ନଦୀ, ସ୍ୱର୍ଗୀୟ ଧାରାକୁ ଦେଖିଲେ ।
ସଚୈଲମାପ୍ଲୁତ୍ଯ ଜଲେଽମଲେଽମଲେଽଵିଲଂବମାଲଂବିତ ଶୁଦ୍ଧବୁଦ୍ଧିଃ
ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି ଶୁଭ୍ର ଜଳରେ ଡୁବିଲେ, ଦୀର୍ଘ ସମୟ ରହି, ମନ ଶୁଦ୍ଧ ହେଲା ।
ଵିଧାଯ ଚ ଦ୍ରାକ୍ସ ହି ପଂଚତୀର୍ଥିକାଂ ଵିଶ୍ଵେଶମାରାଧ୍ଯ ତତୋ ଯଥାସ୍ଵମ୍
ପଞ୍ଚତୀର୍ଥିକା କ୍ରିୟା କରି, ବିଶ୍ୱେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପୂଜି, ପରେ ଯଥାଯୋଗ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ ।
ନ ସ୍ଵଃ ପୁରୀ ସା ତ୍ଵନଯା ପୁରାସମଂ ସମଂଜସାପି ପ୍ରତିସାମ୍ଯମାଵହେତ
ସେଇ ସହର ସ୍ୱର୍ଗ ନୁହେଁ; ଯଦି ହେଉଥିଲା ମଧ୍ୟ, ଏହି ସହର ସହିତ ସମାନ ହେବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ ।
ପଯୋପି ଯତ୍ରତ୍ଯମଚିଂତ୍ଯଵୈଭଵଂ ଦିଵିସ୍ଥିତା ସାଧୁସୁଧାପ୍ଯତୋମୁଧା
ଏଠାରେ ଥିବା ଜଳର ଅଚିନ୍ତ୍ୟ ମହିମା ଅଛି, ଯାହାକୁ ସ୍ୱର୍ଗରେ ବସୁଥିବା ସଜ୍ଜନମାନେ ଅମୃତ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି ।
ଅନାମଯାଶ୍ଚିଂତନଯା ନ ଯେଶିତୁର୍ଜନାମନାଗ୍ଯତ୍ର ଵିନା ପିନାକିନା
ଏଠାରେ ଯେଉଁମାନେ ଅନ୍ୟଙ୍କ ଅଧୀନ ନୁହନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ କୌଣସି ରୋଗ କିମ୍ବା ଚିନ୍ତା ନାହିଁ, କେବଳ ପିନାକଧାରୀଙ୍କ କୃପା ନଥିଲେ ଛାଡ଼ି ।