ସାଶ୍ଚର୍ଯଂ ଚୈଵ ପ୍ରୋତ୍ସାହମାଲସ୍ଯାଦିଵିଵର୍ଜିତମ୍
ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଓ ଉତ୍ସାହ ସହିତ, ଆଳସ୍ୟ ଓ ଏହା ସଦୃଶ ଦୋଷ ଛାଡି,
ନୀରାଜନସମାଯୁକ୍ତମନିର୍ଵିଣ୍ଣେନ ଚେତସା
ନୀରାଜନ କରିବାରେ ମନ ଲାଗିଥିବା ଏବଂ ମନ ଦୁଃଖିତ ନ ହୋଇ,
ଏତୈର୍ଗୁଣୈଃ ସମାଯୁକ୍ତଂ କୁର୍ଯାଜ୍ଜାଗରଣଂ ଵିଭୋଃ
ଏହି ସମସ୍ତ ଗୁଣରେ ଯେଉଁଠି ଯୁକ୍ତ ହୋଇ, ପ୍ରଭୁଙ୍କ ପାଇଁ ଜାଗରଣ କରିବା ଉଚିତ।
ଯ ଏଵଂ କୁରୁତେ ଭକ୍ତ୍ଯା ଵିତ୍ତଶାଠ୍ଯଵିଵର୍ଜିତଃ
ଯିଏ ଏଭଳି ଭକ୍ତି ସହ କରେ, ଧନ ପ୍ରତି କଞ୍ଚସ୍ନାତା ଛାଡି,
ପୁରୁଷସୂକ୍ତେନ ଯୋ ନିତ୍ଯଂ କାର୍ତିକେଽଥାର୍ଚଯେଦ୍ଧରିମ୍
ଯେଉଁଠି କୃତ୍ୟ କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ ପୁରୁଷସୂକ୍ତ ପାଠ କରି ନିତ୍ୟ ଭାବେ ହରିଙ୍କୁ ପୂଜା କରନ୍ତି,
ଯଥୋକ୍ତେନ ଵିଧାନେନ ପଂଚରାତ୍ରୋଦିତେନ ଵୈ
ଯେଉଁଠି ପଞ୍ଚରାତ୍ର ଶାସ୍ତ୍ରରେ ଯେମିତି ବିଧି ଦିଆଯାଇଛି, ସେହି ପ୍ରକାରେ ପୂଜା କରାଯାଏ,
ନମୋ ନାରାଯଣାଯେତି କାର୍ତିକେ ଯୋର୍ଚଯେଦ୍ଧରିମ୍
ଅଥବା କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ 'ନମୋ ନାରାୟଣ' ବୋଲି ହରିଙ୍କୁ ପୂଜା କରନ୍ତି,
ହରେର୍ନାମସହସ୍ରଂ ଚ ଗଜରାଜସ୍ଯ ମୋକ୍ଷଣମ୍ 2.4.33.
ହରିଙ୍କ ହଜାର ନାମ ଓ ଗଜରାଜଙ୍କ ମୋକ୍ଷ ଉଚ୍ଚାରଣ କରନ୍ତି,
ଯୁଗକୋଟିସହସ୍ରାଣି ମନ୍ଵଂତରଶତାନି ଚ
ହଜାର ହଜାର କୋଟି ଯୁଗ ଓ ଶତ ଶତ ମନ୍ବନ୍ତର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ,
କୁଲେ ତସ୍ଯ ଚ ଯେ ଜାତାଃ ଶତଶୋଥ ସହସ୍ରଶଃ
ତାଙ୍କ ବଂଶରେ ଯେଉଁମାନେ ଜନ୍ମ ନେଇଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଶତେ ଶତେ, ସହସ୍ରେ ସହସ୍ରେ ଲୋକ,
କାର୍ତିକେ ପଶ୍ଚିମେ ଯାମେ ସ୍ତଵଂ ଗାନଂ କରୋତି ଯଃ
ଯେଉଁଠି କାର୍ତ୍ତିକ ମାସର ଶେଷ ପ୍ରହରରେ ହରିଙ୍କ ଗୁଣଗାନ କରନ୍ତି,
ନୈଵେଦ୍ଯଦାନଂ ହରଯେ କାର୍ତିକେ ଦିନସଂକ୍ଷଯେ
ଏବଂ କାର୍ତ୍ତିକ ମାସର ଦିନ ଶେଷରେ ହରିଙ୍କୁ ଭୋଗ ଦେଇଥାନ୍ତି,
ଅକ୍ଷଯଂ ମୁନିଶାର୍ଦୂଲ ମାଲତୀକମଲାର୍ଚନମ୍
ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମାଲତୀ ଓ କମଳ ଫୁଲରେ ଯେଉଁ ପୂଜା କରାଯାଏ, ତାହାର ଫଳ କେବେ ଶେଷ ହୁଏନା।
କାର୍ତିକେ ଶୁକ୍ଲପକ୍ଷେ ତୁ କୃତ୍ଵା ହ୍ଯେକାଦଶୀଂ ନରଃ
କାର୍ତ୍ତିକ ମାସର ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷରେ ଯଦି କେହି ଏକାଦଶୀ ଉପବାସ କରନ୍ତି,
ଅତ୍ରୈଵ ତୁ ପ୍ରକର୍ତଵ୍ଯଃ ପ୍ରବୋଧସ୍ତୁ ହରେଃ ଖଗ
ଏହି ସମୟରେ, ହେ ପକ୍ଷୀ, ହରିଙ୍କ ପ୍ରବୋଧନ କରିବା ଉଚିତ।
ଏକାଦଶ୍ଯାଂ ତତୋ ଵିଷ୍ଣୁଶ୍ଚାତୁର୍ମାସ୍ଯେ ପ୍ରସୁପ୍ତଵାନ୍
ଏକାଦଶୀ ଦିନରେ, ଚତୁର୍ମାସ୍ୟରେ ବିଷ୍ଣୁ ଶୟନ କରିଥିଲେ।
ଅତଃ ପ୍ରବୋଧନଂ କାର୍ଯମେକାଦଶ୍ଯାଂ ତୁ ଵୈଷ୍ଣଵୈଃ ଉତ୍ତିଷ୍ଠ କମଲାକାଂତ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଂ ମଂଗଲଂ କୁରୁ
ତେଣୁ ଏକାଦଶୀ ଦିନରେ ବୈଷ୍ଣବମାନେ ପ୍ରବୋଧନ କରିବା ଉଚିତ: 'ଉଠ, ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ପ୍ରିୟ, ତିନି ଲୋକରେ ମଙ୍ଗଳ କର।'
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ଶଂଖଭେର୍ଯାଦି ପ୍ରାତଃକାଲେ ତୁ ଵାଦଯେତ୍ 2.4.33.
ଏହିପରି କହି, ପ୍ରଭାତରେ ଶଂଖ, ଭେରୀ ଓ ଅନ୍ୟ ଉପକରଣ ବାଜାଇବା ଉଚିତ।
ଉତ୍ଥାପଯିତ୍ଵା ଦେଵେଶଂ ପୂଜାଂ ତସ୍ଯ ଵିଧାଯ ଚ
ଦେବତାମାନଙ୍କ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ଉଠାଇ ତାଙ୍କର ପୂଜା କରିବା ପରେ,
ସର୍ଵଦୈକାଦଶୀ ପୁଣ୍ଯା ଵିଶେଷାତ୍କାର୍ତିକୀ ସ୍ମୃତା
ସମସ୍ତ ଏକାଦଶୀ ପବିତ୍ର, କିନ୍ତୁ କାର୍ତ୍ତିକୀ ଏକାଦଶୀ ବିଶେଷ ମହତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ।
ଅନ୍ନମାଶ୍ରିତ୍ଯ ତିଷ୍ଠଂତି ସଂପ୍ରାପ୍ତେ ହରିଵାସରେ
ସେମାନେ ଖାଦ୍ୟ ଉପରେ ଭରସା କରି ହରିଙ୍କ ଦିନ ଆସିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅପେକ୍ଷା କରନ୍ତି।
ତସ୍ମାତ୍ସର୍ଵପ୍ରଯତ୍ନେନ କୁର୍ଯାଦେକାଦଶୀଵ୍ରତମ୍
ତେଣୁ ସମସ୍ତ ପ୍ରୟାସରେ ଏକାଦଶୀ ବ୍ରତ ପାଳନ କରିବା ଉଚିତ।
ନରକେ ନିଯତଂ ଵାସଃ ପିତୃଭିଃ ସହ ତସ୍ଯ ଵୈ
ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ନରକରେ ନିଜ ପୂର୍ବଜମାନେ ସହିତ ବାସ କରେ।
ଦଶମୀଵେଧସଂଯୁକ୍ତା ତ୍ଯାଜ୍ଯା ଚୈକାଦଶୀ ଵ୍ରତେ
ଦଶମୀ ତିଥିରେ ଅନ୍ନ ଖାଇବା ଏବଂ ଏକାଦଶୀ ବ୍ରତରେ ଅନ୍ନ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ।
ତସ୍ଯାଃ ପୁତ୍ରଶତଂ ନଷ୍ଟଂ ତସ୍ମାତ୍ତାଂ ଵଧଜାଂ ତ୍ଯଜେତ୍
ତାଙ୍କର ଶତପୁତ୍ର ନଷ୍ଟ ହୁଏ; ସେହିପାଇଁ ହତ୍ୟାର ଫଳ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ।
ରୁକ୍ମାଂଗଦୋଽପି ରାଜର୍ଷିର୍ମୋହିନ୍ଯାଃ ସଂଗମେନ ଚ
ମହାରାଜା ଋକ୍ମାଙ୍ଗଦ ମଧ୍ୟ ମୋହିନୀ ସହିତ ମିଶି ଏହି ଫଳ ଭୋଗ କରିଥିଲେ—
ଇତି ପ୍ରବୋଧୋତ୍ସଵଃ ଅଥ ଦ୍ଵାଦଶୀମାହାତ୍ମ୍ଯମ୍ ଦ୍ଵାଦଶୀ ପୁଣ୍ଯଦା ପ୍ରୋକ୍ତା ସର୍ଵାଽଘୌଘଵିନାଶିନୀ
ଏହିପରି ଜାଗରଣ ଉତ୍ସବ ହେଲା। ଏବେ ଦ୍ୱାଦଶୀ ତିଥିର ମହତ୍ତ୍ୱ: ଦ୍ୱାଦଶୀ ପୁଣ୍ୟଦାୟିନୀ ଏବଂ ସମସ୍ତ ପାପକୁ ନଶ୍ଟ କରେ।
କିମିଷ୍ଟୈଶ୍ଚୈଵ ପୁତ୍ରୈଶ୍ଚ ଦ୍ଵାଦଶୀ ଯେନ ସେଵିତା 2.4.33.
ଯିଏ ଦ୍ୱାଦଶୀ ଉପବାସ କରେ, ସେଠାରେ ଆଶାକୃତ ଜିନିଷ କିମ୍ବା ପୁଅମାନେ କଣ କାମର?
ଯତ୍ଫଲଂ ତଦଵାପ୍ନୋତି ଦ୍ଵାଦଶ୍ଯାମେକଭୋଜନାତ୍
ଦ୍ୱାଦଶୀ ଦିନରେ ଏକଥର ଭୋଜନ କଲେ ଯେଉଁ ଫଳ ମିଳେ, ସେଉଁଠି ଲୋକ ସେଠି ପହଞ୍ଚେ।
ସିକ୍ଥେସିକ୍ଥେ ଚ ଵୈକସ୍ଯ କତିବ୍ରାହ୍ମଣଭୋଜନମ୍
ଏବଂ ଏକ ଲୋକ ପାଇଁ ଘିଅ ଓ ଦହି ଭୋଜନ, କେତେ ଜଣ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଭୋଜନ ଦେବା?