ତାଵଦ୍ଗର୍ଜତି ସେନାନୀର୍ଗଂଗା ଭାଗୀରଥୀ କ୍ଷିତୌ
ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଗଙ୍ଗା ଭାଗୀରଥୀ ଭୂମିରେ ତାଙ୍କର ଗର୍ଜନ କରନ୍ତି, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେନାପତି ମଧ୍ୟ ଗର୍ଜନ କରନ୍ତି।
ତାଵଦ୍ଗର୍ଜଂତି ତୀର୍ଥାନି ଆସମୁଦ୍ରସରାଂସି ଵୈ
ସମୁଦ୍ର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥ ଏବଂ ସରୋବର ମଧ୍ୟ ଗର୍ଜନ କରନ୍ତି।
ଅଶ୍ଵମେଧସହସ୍ରାଣି ରାଜସୂଯଶତାନି ଚ
ହଜାର ଟି ଅଶ୍ୱମେଧ ଏବଂ ଶତଶଃ ରାଜସୂୟ ଯଜ୍ଞ,
ଦୁର୍ଲଭଂ ଚୈଵ ଦୁଷ୍ପ୍ରାପ୍ଯଂ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯେ ସଚରାଚରେ
ତିନି ଲୋକରେ ଚଳନଶୀଳ ଓ ଅଚଳ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯାହା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ ଓ ଦୁର୍ଲଭ,
ଐଶ୍ଵର୍ଯଂ ସଂତତିଂ ଜ୍ଞାନଂ ରାଜ୍ଯଂ ଚ ସୁଖସଂପଦଃ
ସମ୍ପଦ, ସନ୍ତାନ, ଜ୍ଞାନ, ରାଜ୍ୟ ଓ ସୁଖସମୃଦ୍ଧି,
ମେରୁମଂଦରତୁଲ୍ଯାନି ପାପାନ୍ଯୁପାର୍ଜିତାନି ଚ
ମେରୁ ଓ ମନ୍ଦର ପର୍ବତ ସମାନ ଭାରି ଯେତେ ପାପ ସଞ୍ଚିତ ହୋଇଥାଏ,
ଉପଵାସଂ ପ୍ରବୋଧିନ୍ଯାଂ ଯଃ କରୋତି ସ୍ଵଭାଵତଃ
ଯିଏ ପ୍ରବୋଧିନୀ ଦିନରେ ସ୍ୱଭାବତଃ ଉପବାସ କରେ,
ପୂର୍ଵଜନ୍ମସହସ୍ରେଷୁ ପାପଂ ଯତ୍ସମୁପାର୍ଜିତମ୍
ପୂର୍ବଜନ୍ମର ହଜାର ହଜାର ଜନ୍ମରେ ଯେତେ ପାପ ସଞ୍ଚିତ ହୋଇଛି,
ଶୃଣୁ ଷଣ୍ମୁଖ ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଜାଗରସ୍ଯ ଚ ଲକ୍ଷଣମ୍ 2.4.33.
ହେ ଷଣ୍ମୁଖ, ଏବେ ମୁଁ ତୁମକୁ ଜାଗରଣର ଲକ୍ଷଣ କହିବି, ଶୁଣ।
ଫଲମର୍ଘ୍ଯଂ ଚ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଚ ଦାନମିଂଦ୍ରିଯସଂଯମମ୍
ଫଳ, ଅର୍ଘ୍ୟ, ଶ୍ରଦ୍ଧା, ଦାନ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିଗ୍ରହ—
ସାଶ୍ଚର୍ଯଂ ଚୈଵ ପ୍ରୋତ୍ସାହମାଲସ୍ଯାଦିଵିଵର୍ଜିତମ୍
ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଓ ଉତ୍ସାହ ସହିତ, ଆଳସ୍ୟ ଓ ଏହା ସଦୃଶ ଦୋଷ ଛାଡି,
ନୀରାଜନସମାଯୁକ୍ତମନିର୍ଵିଣ୍ଣେନ ଚେତସା
ନୀରାଜନ କରିବାରେ ମନ ଲାଗିଥିବା ଏବଂ ମନ ଦୁଃଖିତ ନ ହୋଇ,
ଏତୈର୍ଗୁଣୈଃ ସମାଯୁକ୍ତଂ କୁର୍ଯାଜ୍ଜାଗରଣଂ ଵିଭୋଃ
ଏହି ସମସ୍ତ ଗୁଣରେ ଯେଉଁଠି ଯୁକ୍ତ ହୋଇ, ପ୍ରଭୁଙ୍କ ପାଇଁ ଜାଗରଣ କରିବା ଉଚିତ।
ଯ ଏଵଂ କୁରୁତେ ଭକ୍ତ୍ଯା ଵିତ୍ତଶାଠ୍ଯଵିଵର୍ଜିତଃ
ଯିଏ ଏଭଳି ଭକ୍ତି ସହ କରେ, ଧନ ପ୍ରତି କଞ୍ଚସ୍ନାତା ଛାଡି,
ପୁରୁଷସୂକ୍ତେନ ଯୋ ନିତ୍ଯଂ କାର୍ତିକେଽଥାର୍ଚଯେଦ୍ଧରିମ୍
ଯେଉଁଠି କୃତ୍ୟ କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ ପୁରୁଷସୂକ୍ତ ପାଠ କରି ନିତ୍ୟ ଭାବେ ହରିଙ୍କୁ ପୂଜା କରନ୍ତି,
ଯଥୋକ୍ତେନ ଵିଧାନେନ ପଂଚରାତ୍ରୋଦିତେନ ଵୈ
ଯେଉଁଠି ପଞ୍ଚରାତ୍ର ଶାସ୍ତ୍ରରେ ଯେମିତି ବିଧି ଦିଆଯାଇଛି, ସେହି ପ୍ରକାରେ ପୂଜା କରାଯାଏ,
ନମୋ ନାରାଯଣାଯେତି କାର୍ତିକେ ଯୋର୍ଚଯେଦ୍ଧରିମ୍
ଅଥବା କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ 'ନମୋ ନାରାୟଣ' ବୋଲି ହରିଙ୍କୁ ପୂଜା କରନ୍ତି,
ହରେର୍ନାମସହସ୍ରଂ ଚ ଗଜରାଜସ୍ଯ ମୋକ୍ଷଣମ୍ 2.4.33.
ହରିଙ୍କ ହଜାର ନାମ ଓ ଗଜରାଜଙ୍କ ମୋକ୍ଷ ଉଚ୍ଚାରଣ କରନ୍ତି,
ଯୁଗକୋଟିସହସ୍ରାଣି ମନ୍ଵଂତରଶତାନି ଚ
ହଜାର ହଜାର କୋଟି ଯୁଗ ଓ ଶତ ଶତ ମନ୍ବନ୍ତର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ,
କୁଲେ ତସ୍ଯ ଚ ଯେ ଜାତାଃ ଶତଶୋଥ ସହସ୍ରଶଃ
ତାଙ୍କ ବଂଶରେ ଯେଉଁମାନେ ଜନ୍ମ ନେଇଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଶତେ ଶତେ, ସହସ୍ରେ ସହସ୍ରେ ଲୋକ,
କାର୍ତିକେ ପଶ୍ଚିମେ ଯାମେ ସ୍ତଵଂ ଗାନଂ କରୋତି ଯଃ
ଯେଉଁଠି କାର୍ତ୍ତିକ ମାସର ଶେଷ ପ୍ରହରରେ ହରିଙ୍କ ଗୁଣଗାନ କରନ୍ତି,
ନୈଵେଦ୍ଯଦାନଂ ହରଯେ କାର୍ତିକେ ଦିନସଂକ୍ଷଯେ
ଏବଂ କାର୍ତ୍ତିକ ମାସର ଦିନ ଶେଷରେ ହରିଙ୍କୁ ଭୋଗ ଦେଇଥାନ୍ତି,
ଅକ୍ଷଯଂ ମୁନିଶାର୍ଦୂଲ ମାଲତୀକମଲାର୍ଚନମ୍
ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମାଲତୀ ଓ କମଳ ଫୁଲରେ ଯେଉଁ ପୂଜା କରାଯାଏ, ତାହାର ଫଳ କେବେ ଶେଷ ହୁଏନା।
କାର୍ତିକେ ଶୁକ୍ଲପକ୍ଷେ ତୁ କୃତ୍ଵା ହ୍ଯେକାଦଶୀଂ ନରଃ
କାର୍ତ୍ତିକ ମାସର ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷରେ ଯଦି କେହି ଏକାଦଶୀ ଉପବାସ କରନ୍ତି,
ଅତ୍ରୈଵ ତୁ ପ୍ରକର୍ତଵ୍ଯଃ ପ୍ରବୋଧସ୍ତୁ ହରେଃ ଖଗ
ଏହି ସମୟରେ, ହେ ପକ୍ଷୀ, ହରିଙ୍କ ପ୍ରବୋଧନ କରିବା ଉଚିତ।
ଏକାଦଶ୍ଯାଂ ତତୋ ଵିଷ୍ଣୁଶ୍ଚାତୁର୍ମାସ୍ଯେ ପ୍ରସୁପ୍ତଵାନ୍
ଏକାଦଶୀ ଦିନରେ, ଚତୁର୍ମାସ୍ୟରେ ବିଷ୍ଣୁ ଶୟନ କରିଥିଲେ।
ଅତଃ ପ୍ରବୋଧନଂ କାର୍ଯମେକାଦଶ୍ଯାଂ ତୁ ଵୈଷ୍ଣଵୈଃ ଉତ୍ତିଷ୍ଠ କମଲାକାଂତ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଂ ମଂଗଲଂ କୁରୁ
ତେଣୁ ଏକାଦଶୀ ଦିନରେ ବୈଷ୍ଣବମାନେ ପ୍ରବୋଧନ କରିବା ଉଚିତ: 'ଉଠ, ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ପ୍ରିୟ, ତିନି ଲୋକରେ ମଙ୍ଗଳ କର।'
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ଶଂଖଭେର୍ଯାଦି ପ୍ରାତଃକାଲେ ତୁ ଵାଦଯେତ୍ 2.4.33.
ଏହିପରି କହି, ପ୍ରଭାତରେ ଶଂଖ, ଭେରୀ ଓ ଅନ୍ୟ ଉପକରଣ ବାଜାଇବା ଉଚିତ।
ଉତ୍ଥାପଯିତ୍ଵା ଦେଵେଶଂ ପୂଜାଂ ତସ୍ଯ ଵିଧାଯ ଚ
ଦେବତାମାନଙ୍କ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ଉଠାଇ ତାଙ୍କର ପୂଜା କରିବା ପରେ,
ସର୍ଵଦୈକାଦଶୀ ପୁଣ୍ଯା ଵିଶେଷାତ୍କାର୍ତିକୀ ସ୍ମୃତା
ସମସ୍ତ ଏକାଦଶୀ ପବିତ୍ର, କିନ୍ତୁ କାର୍ତ୍ତିକୀ ଏକାଦଶୀ ବିଶେଷ ମହତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ।