କୃତ୍ଵା ତୂଦକଦାନଂ ତୁ ତଥାଽର୍ଘ୍ଯସ୍ଯ ଚ ଦାପନମ୍
ଏବଂ ଜଳ ଦାନ ଓ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦାନ କରି,
ଵୈଯାଘ୍ରପାଦଗୋତ୍ରାଯ ସାଂକୃତ୍ଯ ପ୍ରଵରାଯ ଚ 2.4.32.
ବୈଘ୍ରପାଦ ଗୋତ୍ରର ଏବଂ ଉତ୍ତମ ବଂଶର ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ,
ଵସୂନାମଵତାରାଯ ଶଂତନୋରାତ୍ମଜାଯ ଚ
ବସୁମାନେଙ୍କର ଅବତାର ଓ ଶାନ୍ତନୁଙ୍କର ପୁଅଙ୍କୁ,
ଅଶ୍ଵମେଧସମଂ ପୁଣ୍ଯଂ ପ୍ରାପ୍ନୋତ୍ଯତ୍ର ନ ସଂଶଯଃ
ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ ସମାନ ପୁଣ୍ୟ ଲାଭ କରେ—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ପଂଚାଽହମପି କର୍ତଵ୍ଯଂ ନିଯମଂ ଚ ପ୍ରଯତ୍ନତଃ
ପଞ୍ଚ ଦିନର ନିୟମ ମଧ୍ୟ କରିବା ଦରକାର, ଏହାକୁ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ଯତ୍ନରେ ପାଳନ କରିବା ଉଚିତ।
ଉତ୍ତରାଯଣହୀନାଯ ଭୀଷ୍ମାଯ ପ୍ରଦଦୌ ହରିଃ
ଉତ୍ତରାୟଣ ନଥିବା ସମୟରେ, ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ହରି ଦୟା କରିଥିଲେ।
ତତଃ ସଂପୂଜଯେଦ୍ଦେଵଂ ସର୍ଵପାପହରଂ ହରିମ୍
ତାପରେ, ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂର କରୁଥିବା ହରିଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ସ୍ନାପଯେତ ଜଲୈର୍ଭକ୍ତ୍ଯା ମଧୁକ୍ଷୀରଘୃତେନ ଚ
ଭକ୍ତିଭାବରେ ଜଳ, ମଧୁ, ଦୁଧ ଓ ଘୀ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କୁ ସ୍ନାନ କରାଯିବା ଉଚିତ।
ଚନ୍ଦନେନ ସୁଗନ୍ଧେନ କୁମକୁମେନାଽଥ କେଶଵମ୍
ସୁଗନ୍ଧି ଚନ୍ଦନ ଓ କୁମକୁମ ଦ୍ୱାରା କେଶବଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ଅର୍ଚଯେଦ୍ରୁଚିରୈଃ ପୁଷ୍ପୈର୍ଗଂଧଧୂପସମନ୍ଵିତୈଃ
ସୁନ୍ଦର ଫୁଲ, ଗନ୍ଧ ଓ ଧୂପ ସହିତ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ଦୀପକଂ ତୁ ଦିଵା ରାତ୍ରୌ ଦଦ୍ଯାତ୍ପଂଚ ଦିନାନି ତୁ
ଦିନ ଓ ରାତି, ଦୁଇବେଳେ ପାଞ୍ଚ ଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦୀପ ଦେବା ଉଚିତ।
ଏଵମଭ୍ଯର୍ଚଯେଦ୍ଦେଵଂ ସଂସ୍ମୃତ୍ଯ ଚ ପ୍ରଣମ୍ଯ ଚ 2.4.32.
ଏଭଳି, ସ୍ମରଣ କରି ଓ ଶିର ନମାଇ, ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ଜୁହୁଯାଚ୍ଚ ଘୃତାଭ୍ଯକ୍ତୈସ୍ତିଲଵ୍ରୀହିଯଵାଦିଭିଃ
ଘୃତ ଲଗାଇଥିବା ତିଳ, ଚାଉଳ, ଯବ ଓ ଏହାଦିକ ଅଗ୍ନିରେ ହୋମ କରିବା ଉଚିତ।
ଉପାସ୍ଯ ପଶ୍ଚିମାଂ ସଂଧ୍ଯାଂ ପ୍ରଣମ୍ଯ ଗରୁଡଧ୍ଵଜମ୍
ପଶ୍ଚିମ ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ପୂଜା କରି, ଗରୁଡ଼ ଚିହ୍ନିତ ଧ୍ୱଜଧାରୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରିବା ଉଚିତ।
ସର୍ଵମେତଦ୍ଵିଧାନଂ ତୁ କାର୍ଯଂ ପଞ୍ଚ ଦିନାନି ତୁ
ଏହି ସମସ୍ତ ବିଧି ପାଞ୍ଚ ଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କରିବା ଉଚିତ।
ପ୍ରଥମେଽହ୍ନି ହରେଃ ପାଦୌ ପୂଜଯେତ୍କମଲୈର୍ଵ୍ରତୀ
ପ୍ରଥମ ଦିନ ଉପବାସୀ ଲୋଟସ ଫୁଲରେ ହରିଙ୍କ ପାଦ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ତତୋଽନୁପୂଜଯେଚ୍ଛୀର୍ଷଂ ମାଲତ୍ଯା ଚକ୍ରପାଣିନଃ
ତାପରେ, ଚକ୍ରଧାରୀଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ମାଲତୀ ଫୁଲରେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ଅର୍ଚିତ୍ଵା ତଂ ହୃଷୀକେଶମେକାଦଶ୍ଯାଂ ସମାସତଃ
ଏଭଳି ଏକାଦଶୀ ଦିନ ହୃଷୀକେଶଙ୍କୁ ସାରାଂଶରେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ଗୋମୂତ୍ରଂ ମନ୍ତ୍ରଵଦ୍ଭୂମୌ ଦ୍ଵାଦଶ୍ଯାଂ ପ୍ରାଶଯେଦ୍ଵ୍ରତୀ
ଦ୍ୱାଦଶୀ ଦିନ ଉପବାସୀ ଭୂମିରେ ମନ୍ତ୍ରପୂର୍ଣ୍ଣ ଗୋମୂତ୍ର ପାନ କରିବା ଉଚିତ।
ସଂପ୍ରାଶ୍ଯ କାଯଶୁଦ୍ଧ୍ଯର୍ଥଂ ଲଂଘଯିତ୍ଵା ଚତୁର୍ଦିନମ୍ ଭୋଜଯେଦ୍ବ୍ରାହ୍ମଣାନ୍ଭକ୍ତ୍ଯା ତେଭ୍ଯୋ ଦଦ୍ଯାଚ୍ଚ ଦକ୍ଷିଣାମ୍
ଦେହ ପବିତ୍ରତା ପାଇଁ ଏହା ପିଇ ଚାରି ଦିନ ଉପବାସ କରି, ଭକ୍ତିଭାବରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେକୁ ଭୋଜନ ଦେଇ ଦକ୍ଷିଣା ଦେବା ଉଚିତ।
ପାପବୁଦ୍ଧିଂ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯେଣ ଧୀମତା
ପାପ ଭାବନା ଛାଡ଼ି, ଜ୍ଞାନୀ ଲୋକେ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିବା ଉଚିତ।
ଶାକାହାରେଣ ମୁନ୍ଯନ୍ନୈଃ କୃଷ୍ଣାର୍ଚନପରୋ ନରଃ 2.4.32.
ଶାକ ଓ ମୁନିମାନେ ଖାଉଥିବା ଖାଦ୍ୟ ଖାଇ, କୃଷ୍ଣ ପୂଜାରେ ଲିନ ହୋଇ, ଏଭଳି କରିବା ଉଚିତ।
ଏଵଂ ସମ୍ଯକ୍ସମାପ୍ଯଂ ସ୍ଯାଦ୍ଯଥୋକ୍ତଂ ଫଲମାପ୍ନୁଯାତ୍
ଏଭଳି ଭଲଭାବେ ସମାପ୍ତ କଲେ, ଉଲ୍ଲେଖିତ ଫଳ ମିଳେ।
ମଦ୍ଯପୋ ଯଃ ପିବେନ୍ମଦ୍ଯଂ ଜନ୍ମନୋ ମରଣାଂଽତିକମ୍
ଯିଏ ଜନ୍ମରୁ ମୃତ୍ୟୁ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମଦ୍ୟପାନ କରେ,
ସ୍ତ୍ରୀଭିର୍ଵା ଭର୍ତୃଵାକ୍ଯେନ କର୍ତଵ୍ଯଂ ଧର୍ମଵର୍ଧନମ୍
ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ମଧ୍ୟ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ଆଦେଶରେ ଏହି ଧର୍ମବୃଦ୍ଧିକାରୀ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ।
ଅଯୋଧ୍ଯାଯାଂ ପୁରା କଶ୍ଚିଦତିଥିର୍ନାମ ଵୈ ନୃପଃ ଭୁକ୍ତ୍ଵେହ ନିଖିଲାନ୍ଭୋଗାନଂତେ ଵିଷ୍ଣୁପୁରଂ ଯଯୌ
ଏକଥା ସମୟରେ ଅୟୋଧ୍ୟାରେ ଅତିଥି ନାମକ ଏକ ରାଜା ଥିଲେ; ସେ ଏଠାରେ ସମସ୍ତ ଭୋଗ ଭୋଗି, ଶେଷରେ ବିଷ୍ଣୁପୁରକୁ ଗଲେ।
ଇତ୍ଥଂ କୁର୍ଯାଦ୍ଵ୍ରତଂ ନିତ୍ଯଂ ପଞ୍ଚକଂ ଭୀଷ୍ମସଂଜ୍ଞିତମ୍ ପଯୋମୂଲଫଲାଽଽହାରୈର୍ହଵିଷ୍ଯୈର୍ଵ୍ରତତତ୍ପରଃ
ଏଭଳି ଭାବେ, ଯିଏ ଭୀଷ୍ମ ପଞ୍ଚକ ନାମକ ବ୍ରତକୁ ସଦା ପାଳନ କରେ, ସେ ଦୁଧ, କନ୍ଦମୂଳ, ଫଳ କିମ୍ବା ହବିଷ୍ୟ ଖାଇ ଏହି ବ୍ରତରେ ନିଷ୍ଠା ରଖିବା ଉଚିତ।
ପୌର୍ଣମାସୀଦିନେ ପ୍ରାପ୍ତେ ପୂଜାଂ କୃତ୍ଵା ତୁ ପୂର୍ଵଵତ୍
ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଦିନ ଆସିଲେ, ପୂର୍ବରୁ ଯେପରି ଉପାସନା କରାଯାଇଥିଲା, ସେପରି ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ଯଦ୍ଭୀଷ୍ମପଞ୍ଚକମିତି ପ୍ରଥିତଂ ପୃଥିଵ୍ଯାମେକାଦଶୀପ୍ରଭୃତି ପଂଚଦଶୀନିରୁଦ୍ଧମ୍
ଏହି ଭୀଷ୍ମ ପଞ୍ଚକ ନାମରେ ପୃଥିବୀରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ବ୍ରତଟି ଏକାଦଶୀ ଦିନରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇ ପଞ୍ଚଦଶୀ ଦିନରେ ସମାପ୍ତ ହୁଏ।
ମୁକ୍ତିଦଂ ତତ୍ତ୍ଵବୁଦ୍ଧୀନାଂ ଶୃଣୁଷ୍ଵ ସୁରସତ୍ତମ
ହେ ଦେବମାନ୍ୟ, ଯେଉଁମାନେ ତତ୍ତ୍ୱ ଜ୍ଞାନ ରଖନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମୁକ୍ତିର ଉପାୟ ଶୁଣ।