କ୍ଷତ୍ରିଯୈଶ୍ଚ ତଥା ଵୈଶ୍ଯୈଃ ସତ୍ଯଶୌଚପରାଯଣୈଃ
କ୍ଷତ୍ରିୟ ଓ ବୈଶ୍ୟମାନେ, ସତ୍ୟ ଓ ପବିତ୍ରତାରେ ନିଷ୍ଠା ରଖି, ଏହି ବ୍ରତକୁ ପାଳନ କରନ୍ତି।
ଦୁଷ୍କରଂ ଭୀଷ୍ମମିତ୍ଯାହୁର୍ନ ଶକ୍ଯଂ ପ୍ରାକୃତୈର୍ନରୈଃ 2.4.32.
ଏହାକୁ ବହୁତ କଠିନ ଓ ଭୟଙ୍କର ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ସାଧାରଣ ଲୋକମାନେ ଏହି କାମ କରିପାରନ୍ତି ନାହିଁ।
ଵ୍ରତଂ ଚୈତନ୍ମହାପୁଣ୍ଯଂ ମହାପାତକନାଶନମ୍
ଏହି ବ୍ରତ ବହୁତ ପୁଣ୍ୟଦାୟକ ଓ ମହାପାପକୁ ନଶ୍ୱ କରେ।
କାର୍ତିକସ୍ଯାଽମଲେ ପକ୍ଷେ ସ୍ନାତ୍ଵା ସମ୍ଯଗ୍ଵିଧାନତଃ
କାର୍ତ୍ତିକ ମାସର ଶୁଭ ପକ୍ଷରେ, ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଭଲଭାବେ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ।
ପ୍ରାତଃ ସ୍ନାତ୍ଵା ଵିଶେଷେଣ ମଧ୍ଯାହ୍ନେ ଚ ତଥା ଵ୍ରତୀ
ଏହି ବ୍ରତୀ, ବିଶେଷ କରି ପ୍ରଭାତରେ ଓ ମଧ୍ୟାହ୍ନରେ ସ୍ନାନ କରିବା ଦ୍ୱାରା,
ଯଵଵ୍ରୀହିତିଲୈଃ ସମ୍ଯକ୍ପିତୄନ୍ସଂତର୍ପଯେତ୍କ୍ରମାତ୍
ଯଥାନୁକ୍ରମେ ଯବ, ଚାଉଳ ଓ ତିଳ ଦ୍ୱାରା ପିତୃମାନେକୁ ତୃପ୍ତ କରିବା ଉଚିତ।
ଭୀଷ୍ମାଯୋଦକଦାନଂ ଚ ଅର୍ଘ୍ଯଂ ଚୈଵ ପ୍ରଯତ୍ନତଃ
ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାଭାବରେ ଜଳ ଓ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେବା ଉଚିତ।
ପଂଚରତ୍ନଂ ଵିଶେଷେଣ ଦତ୍ତ୍ଵା ଵିପ୍ରାଯ ଯତ୍ନତଃ
ବିଶେଷ ଚେଷ୍ଟାରେ, ପଞ୍ଚ ରତ୍ନ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ।
ପଞ୍ଚକେ ପୂଜଯିତ୍ଵା ତୁ କୋଟିଜନ୍ମାନି ତୁଷ୍ଯତି
ପଞ୍ଚକ ଦିନ ପୂଜା କରି, ଦଶ ମିଳିଅନ ଜନ୍ମ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତୃପ୍ତି ମିଳେ।
ଯତ୍କିଂଚିଦ୍ଦଦତେ ମର୍ତ୍ଯଃ ପଂଚଧାତୁପ୍ରକଲ୍ପିତମ୍
ମଣିଷ ଯେଉଁଠି ପଞ୍ଚଧାତୁ ଦ୍ୱାରା କିଛି ଦାନ କରେ,
କୃତ୍ଵା ତୂଦକଦାନଂ ତୁ ତଥାଽର୍ଘ୍ଯସ୍ଯ ଚ ଦାପନମ୍
ଏବଂ ଜଳ ଦାନ ଓ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦାନ କରି,
ଵୈଯାଘ୍ରପାଦଗୋତ୍ରାଯ ସାଂକୃତ୍ଯ ପ୍ରଵରାଯ ଚ 2.4.32.
ବୈଘ୍ରପାଦ ଗୋତ୍ରର ଏବଂ ଉତ୍ତମ ବଂଶର ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ,
ଵସୂନାମଵତାରାଯ ଶଂତନୋରାତ୍ମଜାଯ ଚ
ବସୁମାନେଙ୍କର ଅବତାର ଓ ଶାନ୍ତନୁଙ୍କର ପୁଅଙ୍କୁ,
ଅଶ୍ଵମେଧସମଂ ପୁଣ୍ଯଂ ପ୍ରାପ୍ନୋତ୍ଯତ୍ର ନ ସଂଶଯଃ
ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ ସମାନ ପୁଣ୍ୟ ଲାଭ କରେ—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ପଂଚାଽହମପି କର୍ତଵ୍ଯଂ ନିଯମଂ ଚ ପ୍ରଯତ୍ନତଃ
ପଞ୍ଚ ଦିନର ନିୟମ ମଧ୍ୟ କରିବା ଦରକାର, ଏହାକୁ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ଯତ୍ନରେ ପାଳନ କରିବା ଉଚିତ।
ଉତ୍ତରାଯଣହୀନାଯ ଭୀଷ୍ମାଯ ପ୍ରଦଦୌ ହରିଃ
ଉତ୍ତରାୟଣ ନଥିବା ସମୟରେ, ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ହରି ଦୟା କରିଥିଲେ।
ତତଃ ସଂପୂଜଯେଦ୍ଦେଵଂ ସର୍ଵପାପହରଂ ହରିମ୍
ତାପରେ, ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂର କରୁଥିବା ହରିଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ସ୍ନାପଯେତ ଜଲୈର୍ଭକ୍ତ୍ଯା ମଧୁକ୍ଷୀରଘୃତେନ ଚ
ଭକ୍ତିଭାବରେ ଜଳ, ମଧୁ, ଦୁଧ ଓ ଘୀ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କୁ ସ୍ନାନ କରାଯିବା ଉଚିତ।
ଚନ୍ଦନେନ ସୁଗନ୍ଧେନ କୁମକୁମେନାଽଥ କେଶଵମ୍
ସୁଗନ୍ଧି ଚନ୍ଦନ ଓ କୁମକୁମ ଦ୍ୱାରା କେଶବଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ଅର୍ଚଯେଦ୍ରୁଚିରୈଃ ପୁଷ୍ପୈର୍ଗଂଧଧୂପସମନ୍ଵିତୈଃ
ସୁନ୍ଦର ଫୁଲ, ଗନ୍ଧ ଓ ଧୂପ ସହିତ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ଦୀପକଂ ତୁ ଦିଵା ରାତ୍ରୌ ଦଦ୍ଯାତ୍ପଂଚ ଦିନାନି ତୁ
ଦିନ ଓ ରାତି, ଦୁଇବେଳେ ପାଞ୍ଚ ଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦୀପ ଦେବା ଉଚିତ।
ଏଵମଭ୍ଯର୍ଚଯେଦ୍ଦେଵଂ ସଂସ୍ମୃତ୍ଯ ଚ ପ୍ରଣମ୍ଯ ଚ 2.4.32.
ଏଭଳି, ସ୍ମରଣ କରି ଓ ଶିର ନମାଇ, ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ଜୁହୁଯାଚ୍ଚ ଘୃତାଭ୍ଯକ୍ତୈସ୍ତିଲଵ୍ରୀହିଯଵାଦିଭିଃ
ଘୃତ ଲଗାଇଥିବା ତିଳ, ଚାଉଳ, ଯବ ଓ ଏହାଦିକ ଅଗ୍ନିରେ ହୋମ କରିବା ଉଚିତ।
ଉପାସ୍ଯ ପଶ୍ଚିମାଂ ସଂଧ୍ଯାଂ ପ୍ରଣମ୍ଯ ଗରୁଡଧ୍ଵଜମ୍
ପଶ୍ଚିମ ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ପୂଜା କରି, ଗରୁଡ଼ ଚିହ୍ନିତ ଧ୍ୱଜଧାରୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରିବା ଉଚିତ।
ସର୍ଵମେତଦ୍ଵିଧାନଂ ତୁ କାର୍ଯଂ ପଞ୍ଚ ଦିନାନି ତୁ
ଏହି ସମସ୍ତ ବିଧି ପାଞ୍ଚ ଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କରିବା ଉଚିତ।
ପ୍ରଥମେଽହ୍ନି ହରେଃ ପାଦୌ ପୂଜଯେତ୍କମଲୈର୍ଵ୍ରତୀ
ପ୍ରଥମ ଦିନ ଉପବାସୀ ଲୋଟସ ଫୁଲରେ ହରିଙ୍କ ପାଦ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ତତୋଽନୁପୂଜଯେଚ୍ଛୀର୍ଷଂ ମାଲତ୍ଯା ଚକ୍ରପାଣିନଃ
ତାପରେ, ଚକ୍ରଧାରୀଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ମାଲତୀ ଫୁଲରେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ଅର୍ଚିତ୍ଵା ତଂ ହୃଷୀକେଶମେକାଦଶ୍ଯାଂ ସମାସତଃ
ଏଭଳି ଏକାଦଶୀ ଦିନ ହୃଷୀକେଶଙ୍କୁ ସାରାଂଶରେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ଗୋମୂତ୍ରଂ ମନ୍ତ୍ରଵଦ୍ଭୂମୌ ଦ୍ଵାଦଶ୍ଯାଂ ପ୍ରାଶଯେଦ୍ଵ୍ରତୀ
ଦ୍ୱାଦଶୀ ଦିନ ଉପବାସୀ ଭୂମିରେ ମନ୍ତ୍ରପୂର୍ଣ୍ଣ ଗୋମୂତ୍ର ପାନ କରିବା ଉଚିତ।
ସଂପ୍ରାଶ୍ଯ କାଯଶୁଦ୍ଧ୍ଯର୍ଥଂ ଲଂଘଯିତ୍ଵା ଚତୁର୍ଦିନମ୍ ଭୋଜଯେଦ୍ବ୍ରାହ୍ମଣାନ୍ଭକ୍ତ୍ଯା ତେଭ୍ଯୋ ଦଦ୍ଯାଚ୍ଚ ଦକ୍ଷିଣାମ୍
ଦେହ ପବିତ୍ରତା ପାଇଁ ଏହା ପିଇ ଚାରି ଦିନ ଉପବାସ କରି, ଭକ୍ତିଭାବରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେକୁ ଭୋଜନ ଦେଇ ଦକ୍ଷିଣା ଦେବା ଉଚିତ।