ଇଦଂ ଵ୍ରତଂ ମଯା ଦେଵ କୃତଂ ପ୍ରୀତ୍ଯୈ ତଵ ପ୍ରଭୋ
ହେ ପ୍ରଭୁ, ଏହି ବ୍ରତ ମୁଁ ତୁମର ସନ୍ତୋଷ ପାଇଁ କରିଛି।
ରେଵତୀତୁର୍ଯଚରଣେ ଦ୍ଵାଦଶୀସଂଯୁତେ ନରଃ 2.4.31.
ରେବତୀ କିମ୍ବା ତୁର୍ୟା ନକ୍ଷତ୍ର ଯୁକ୍ତ ଦ୍ୱାଦଶୀ ତିଥିରେ, ଏକ ପୁରୁଷ—
ତତୋ ଯେଷାଂ ପଦାର୍ଥାନାଂ ଵର୍ଜନଂ ତୁ କୃତଂ ଭଵେତ୍ ତତଃ ସର୍ଵଂ ସମଶ୍ନୀଯାଦ୍ଯଦ୍ଯତ୍ତ୍ଯକ୍ତଂ ଵ୍ରତେ ସ୍ଥିତମ୍
ତାପରେ ଯେଉଁସବୁ ଜିନିଷ ବ୍ରତରେ ତ୍ୟାଗ କରାଯାଇଥିଲା, ସେସବୁକୁ ପୁଣି ଖାଇବା ଉଚିତ।
ଦଂପତିଭ୍ଯାଂ ସହୈଵାଽତ୍ର ଭୋକ୍ତଵ୍ଯଂ ଚ ଦ୍ଵିଜୈଃ ସହ
ଏଠାରେ ଦମ୍ପତି ଏବଂ ଦ୍ୱିଜମାନେ ସହିତ ଏହି ଭୋଜନ କରିବା ଦରକାର।
ତତୋ ଭୁକ୍ତ୍ଯୁତ୍ତରଂ ଯାନି ଗଲିତାନି ଦଲାନି ଚ
ତାପରେ ଭୋଜନ ପରେ ଯେଉଁ ପତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ଝଡ଼ିଯାଇଛି—
ଇକ୍ଷୁଦଣ୍ଡଂ ତଥା ଧାତ୍ରୀଫଲଂ କୋଲିଫଲଂ ତଥା
ଖଣ୍ଡସାକର, ଆଉ ଧାତ୍ରୀ ଫଳ ଓ କୋଳି ଫଳ—
ଏଷୁ ତ୍ରିଷୁ ନ ଭୁକ୍ତଂ ଚେଦେକୈକମପି ଯେନ ତୁ
ଏହି ତିନିଟି ମଧ୍ୟରୁ ଯଦି କେହି ଗୋଟିଏ ମଧ୍ୟ ଖାଇନାହାନ୍ତି—
ତତଃ ସାଯଂ ପୁନଃ ପୂଜ୍ଯାଵିକ୍ଷୁଦଣ୍ଡୈଶ୍ଚ ଶୋଭିତୈଃ
ତେବେ ସନ୍ଧ୍ୟାବେଳେ ପୁଣି ଖଣ୍ଡସାକର ଦ୍ୱାରା ସଜାଇ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ତତୋ ଵିସର୍ଜନଂ କୃତ୍ଵା ଦତ୍ତ୍ଵା ଦାଯାଦିକଂ ହରେଃ ମତ୍କୃତଂ ପୂଜନଂ ଗୃହ୍ଯ ସଂତୁଷ୍ଟୋ ଭଵ ସର୍ଵଦା
ତାପରେ ବିଦାୟ ଦେଇ, ହରିଙ୍କୁ ଦାନ ଓ ଅନ୍ୟ ଦେଇ, ମୋର କରାଯାଇଥିବା ପୂଜା ଗ୍ରହଣ କରି ସଦା ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ରୁହ।
ଗଚ୍ଛଗଚ୍ଛ ସୁରଶ୍ରେଷ୍ଠ ସ୍ଵସ୍ଥାନେ ପରମେଶ୍ଵର
ଯାଅ, ଯାଅ, ଦେବମାନ୍ୟଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମ ନିଜ ନିବାସକୁ ଯାଅ, ହେ ପରମେଶ୍ୱର।
ଏଵଂ ଵିସୃଜ୍ଯ ଦେଵେଶମାଚାର୍ଯାଯ ପ୍ରଦାପଯେତ୍
ଏଭଳି ଦେବତାଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେଇ, ଆଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଦେଇଦେବା ଉଚିତ।
ପ୍ରତିଵର୍ଷଂ ତୁ ଯଃ କୁର୍ଯାତ୍ତୁଲସୀକରପୀଡନମ୍ ଇହଲୋକେ ପରତ୍ରାଽପି ଵିପୁଲଂ ଚ ଯଶୋ ଲଭେତ୍ ।। 2.4.31.
ଯିଏ ପ୍ରତିବର୍ଷ ତୁଳସୀ ଦଣ୍ଡକୁ ଚାପିବେ, ସେ ଏହି ଲୋକରେ ଓ ପରଲୋକରେ ବଡ଼ ଖ୍ୟାତି ପାଇବେ।
ଏକାଦଶ୍ଯାଂ ତୁ ଗୃହ୍ଣୀଯାଦ୍ଵ୍ରତଂ ପଂଚଦିନାତ୍ମକମ୍
ଏକାଦଶୀ ତିଥିରେ ପଞ୍ଚଦିନିଆ ଉପବାସ ନିୟମ ଧରିବା ଉଚିତ।
ଶରପଂଜରସୁପ୍ତେନ ଭୀଷ୍ମେଣ ତୁ ମହାତ୍ମନା କଥିତା ପାଂଡୁଦାଯାଦୈଃ କୃଷ୍ଣେନାଽପି ଶ୍ରୁତାସ୍ତଦା
ବଡ଼ ଆତ୍ମା ବୀଷ୍ମ ଶରଶଯ୍ୟାରେ ଶୋଇଥିବାବେଳେ ଏହି କଥା ପାଣ୍ଡବମାନେ ଓ କୃଷ୍ଣ ଶୁଣିଥିଲେ।
ତତଃ ପ୍ରୀତେନ ମନସା ଵାସୁଦେଵେନ ଭାଷିତମ୍
ତାପରେ ଖୁସି ହୃଦୟରେ ବାସୁଦେବ କଥା କହିଲେ।
ଏକାଦଶ୍ଯାଂ କାର୍ତିକସ୍ଯ ଯାଚିତଂ ଚ ଜଲଂ ତ୍ଵଯା
କାର୍ତ୍ତିକ ମାସର ଏକାଦଶୀ ଦିନରେ ତୁମେ ପାଣି ଚାହିଲେ।
ତୁଷ୍ଟାନି ତଵ ଗାତ୍ରାଣି ତସ୍ମାଦଦ୍ଯଦିନାଵଧି
ସେଇ ଦିନଠାରୁ ଆଜି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତୁମ ଶରୀର ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ରହିଛି।
ତସ୍ମାତ୍ସର୍ଵପ୍ରଯତ୍ନେନ ମମ ସଂତୁଷ୍ଟିକାରକମ୍
ତେଣୁ ସମସ୍ତ ପ୍ରୟାସରେ ମୋତେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିବା କାମ କର।
କାର୍ତିକସ୍ଯ ଵ୍ରତଂ କୃତ୍ଵା ନ କୁର୍ଯାଦ୍ଭୀଷ୍ମପଂଚକମ୍
କାର୍ତ୍ତିକ ମାସର ବ୍ରତ କରିଲା ପରେ ବୀଷ୍ମ ପଞ୍ଚକ ଅବହେଳା କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
ଅଶକ୍ତଶ୍ଚେନ୍ନରୋ ଭୂଯାଦସମର୍ଥଶ୍ଚ କାର୍ତିକେ
ଯଦି କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ କେହି ଅସମର୍ଥ କିମ୍ବା ଅଶକ୍ତ ହୁଏ—
ସତ୍ଯଵ୍ରତାଯ ଶୁଚଯେ ଗାଂଗେଯାଯ ମହାତ୍ମନେ
—ସତ୍ୟବ୍ରତୀ, ପବିତ୍ର ଓ ମହାତ୍ମା ଗଙ୍ଗାପୁତ୍ରଙ୍କୁ—
ସଵ୍ଯେନାଽନେନ ମଂତ୍ରେଣ ତର୍ପଣଂ ସାର୍ଵଵର୍ଣିକମ୍ ।। 2.4.32.
—ବାମହସ୍ତରେ ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ସମସ୍ତ ବର୍ଣ୍ଣ ପାଇଁ ତର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ।
ଵ୍ରତାଂଗତ୍ଵାତ୍ପୂର୍ଣିମାଯାଂ ପ୍ରଦେଯଃ ପାପପୂରୁଷଃ
ବ୍ରତର ଅଂଶ ଥିବାରୁ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଦିନରେ ଏକ ପାପୀ ପୁରୁଷ ଦାନ ଦେବା ଉଚିତ।
ଯଃ ପୁତ୍ରାର୍ଥଂ ଵ୍ରତଂ କୁର୍ଯାତ୍ସସ୍ତ୍ରୀକୋ ଭୀଷ୍ମପଞ୍ଚକମ୍
ଯେଉଁଠାରେ କେହି ପୁଅ ପାଇଁ ନିଜ ଜଣେ ସ୍ତ୍ରୀ ସହ ବୀଷ୍ମ ପଞ୍ଚକ ବ୍ରତ କରେ—
ଅଵଶ୍ଯମେଵ କର୍ତଵ୍ଯଂ ତସ୍ମାଦ୍ଭୀଷ୍ମସ୍ଯ ପଂଚକମ୍
—ସେଠାରେ ବୀଷ୍ମଙ୍କ ପଞ୍ଚଦିନିଆ ବ୍ରତ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ କରିବା ଦରକାର।
କାର୍ତିକେଯାଯ ରୁଦ୍ରେଣ ପୁରା ପ୍ରୋକ୍ତଃ ସଵିସ୍ତରାତ୍
ପୁରୁଣା ଦିନରେ ରୁଦ୍ର ଏହି କଥା କାର୍ତ୍ତିକେୟଙ୍କୁ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ କହିଥିଲେ।
ଭୀଷ୍ମେଣୈତଦ୍ଯତଃ ପ୍ରାପ୍ତଂ ଵ୍ରତଂ ପଞ୍ଚଦିନାତ୍ମକମ୍
ଏହି ପଞ୍ଚଦିନିଆ ବ୍ରତ ବୀଷ୍ମଙ୍କଠାରୁ ମିଳିଥିଲା।
ସକାଶାଦ୍ଵାସୁଦେଵସ୍ଯ ତେନୋକ୍ତଂ ଭୀଷ୍ମପଞ୍ଚକମ୍
ବାସୁଦେବଙ୍କ ଠାରୁ ଏହାକୁ ବୀଷ୍ମ ପଞ୍ଚକ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି।
କାର୍ତିକେ ଶୁକ୍ଲପକ୍ଷେ ତୁ ଶୃଣୁ ଧର୍ମଂ ପୁରାତନମ୍
କାର୍ତ୍ତିକ ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷର ପାଇଁ ପୁରୁଣା ଧର୍ମ କଥା ଏବେ ଶୁଣ।
ଅମ୍ବରୀଷେଣ ଭୋଗାଦ୍ଯୈଶ୍ଚୀର୍ଣଂ ତ୍ରେତାଯୁଗାଦିଷୁ
ତ୍ରେତାଯୁଗ ଆରମ୍ଭରେ ଅମ୍ବରୀଷ ଭୋଗ ଓ ଅନ୍ୟ ଉପାୟରେ ଏହା ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିଥିଲେ।