କନକସ୍ଯ ସୁତା ପୂର୍ଵମେକାଦଶ୍ଯାଂ କିଶୋରିକା
କନକଙ୍କର କନ୍ୟା, ଏକ ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ବୟସର ଝିଅ, ପୂର୍ବରୁ ଏକାଦଶୀ ତିଥିରେ,
ତେନ ଵୈଧଵ୍ଯଦୋଷେଣ ନିର୍ମୁକ୍ତାଽଽସୀତ୍ସୁଲୋଚନା 2.4.31.
ସେଥିରେ, ସୁଲୋଚନା ବୈଧବ୍ୟ ଦୋଷରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇଥିଲେ।
ଅଵଶ୍ଯମେଵ କର୍ତଵ୍ଯଃ ପ୍ରତିଵର୍ଷଂ ତୁ ଵୈଷ୍ଣଵୈଃ।। ଵିଧିଂ ତସ୍ଯ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଯଥା ସାଂଗା କ୍ରିଯା ଭଵେତ
ଏହି କାର୍ଯ୍ୟଟି ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ପ୍ରତିବର୍ଷ ଭକ୍ତମାନେ କରିବା ଦରକାର। ଏହାର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରକ୍ରିୟା କେମିତି ହେବ, ମୁଁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବି।
ଵିଷ୍ଣୋସ୍ତୁ ପ୍ରତିମାଂ କୁର୍ଯାତ୍ପଲସ୍ଯ ସ୍ଵର୍ଣଜାଂ ଶୁଭାମ୍
ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ଏକ ଶୁଭ ମୂର୍ତ୍ତି ସୁନାରେ ପତ୍ରର ଓଜନରେ ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ୍।
ପ୍ରାଣପ୍ରତିଷ୍ଠାଂ କୃତ୍ଵୈଵ ତୁଲସୀଵିଷ୍ଣୁରୂପଯୋଃ
ତୁଳସୀ ଓ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ଦୁଇଟି ରୂପରେ ପ୍ରାଣପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିବା ପରେ,
ଉପଚାରୈଃ ଷୋଡଶଭିଃ ପୂଜଯେତ୍ପୁରୁଷୋକ୍ତିଭିଃ
ଏହିଠାରେ ଷୋଡ଼ଶ ଉପଚାର ଦ୍ୱାରା ଓ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ୍।
ପୁଣ୍ଯାହଂ ଵାଚଯିତ୍ଵାଥ ନାଂଦୀଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ସମାଚରେତ୍
ପୁଣ୍ୟ ଦିନ ଘୋଷଣା କରିବା ପରେ, ନାନ୍ଦୀଶ୍ରାଦ୍ଧ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଦରକାର।
ତୁଲସୀନିକଟେ ସା ତୁ ସ୍ଥାପ୍ଯା ଚାଂଽତର୍ହିତା ପଟୈଃ
ତୁଳସୀ ଗଛ ପାଖରେ ସେଉଁଠି ମୁହଁ ଢାକି ଚାଦର ଦ୍ୱାରା ରଖିବା ଉଚିତ୍।
ତୁଭ୍ଯଂ ଦାସ୍ଯାମି ତୁଲସୀଂ ସର୍ଵକାମପ୍ରଦୋ ଭଵ
ମୁଁ ତୁମକୁ ତୁଳସୀ ଦେଉଛି; ତୁମେ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରୁଥିବା ହେଉ।
ତତ ଆଚମନୀଯଂ ଚ ତ୍ରିରୁକ୍ତ୍ଵା ଚ ପ୍ରଦାପଯେତ୍
ତାପରେ ଆଚମନ ମନ୍ତ୍ର ତିନିଥର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ଏହା ପ୍ରଦାନ କରିବା ଉଚିତ୍।
ମଧୁପର୍କଂ ଗୃହାଣ ତ୍ଵଂ ଵାସୁଦେଵ ନମୋସ୍ତୁ ତେ
ମଧୁପର୍କ ଗ୍ରହଣ କର; ହେ ବାସୁଦେବ, ମୁଁ ତୁମକୁ ନମସ୍କାର କରେ।
ଗୋଧୂଲିସମଯେ ପୂଜ୍ଯୌ ତୁଲସୀକେଶଵୌ ପୁନଃ 2.4.31.
ଗୋଧୂଳି ବେଳେ ପୁଣି ତୁଳସୀ ଓ କେଶବଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ୍।
ଈଷଦ୍ଦୃଶ୍ଯେ ଭାସ୍କରେ ତୁ ସଂକଲ୍ପଂ ତୁ ସମୁଚ୍ଚରେତ୍
ସୂର୍ଯ୍ୟ ହଳକା ଦୃଶ୍ୟମାନ ହେବାବେଳେ, ସଂକଳ୍ପ କରିବା ଉଚିତ୍।
ଅନାଦିମଧ୍ଯନିଧନ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯପ୍ରତିପାଲକ
ହେ ତିନି ଲୋକର ରକ୍ଷକ, ତୁମେ ଆରମ୍ଭ, ମଧ୍ୟ ଓ ଶେଷ ନାହିଁ।
ପାର୍ଵତୀବୀଜସଂଭୂତାଂ ଵୃଂଦାଭସ୍ମନି ସଂସ୍ଥିତାମ୍
ପାର୍ବତୀଙ୍କର ଅଂଶରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିବା, ବୃନ୍ଦାଙ୍କ ଅସ୍ଥିରେ ବସିଥିବା ତାକୁ।
ପଯୋଘଟୈଶ୍ଚ ସେଵାଭିଃ କନ୍ଯାଵଦ୍ଵର୍ଧିତା ମଯା
ଦୁଧର ପାତ୍ର ଓ ଶୁଶ୍ରୂଷା ଦ୍ୱାରା, ମୁଁ ତାକୁ ଝିଅ ପରି ପାଳିଥିଲି।
ଏଵଂ ଦତ୍ତ୍ଵା ଚ ତୁଲସୀଂ ପଶ୍ଚାତ୍ତୌ ପୂଜଯେତ୍ତତଃ
ଏଭଳି ତୁଳସୀକୁ ଦେଇ, ପରେ ଦୁହଁଜଣଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ତତଃ ପ୍ରଭାତସମଯେ ତୁଲସୀଂ ଵିଷ୍ଣୁମର୍ଚଯେତ୍
ତାପରେ ପ୍ରଭାତବେଳେ, ତୁଳସୀ ସହିତ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଦରକାର।
ପାଯସାଽଽଜ୍ଯକ୍ଷୌଦ୍ରତିଲୈର୍ଜୁହ୍ଯାଦଷ୍ଟୋତ୍ତରଂଶତମ୍ ଆଚାର୍ଯଂ ଚ ସମଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯ ହୋମଶେଷଂ ସମାପଯେତ୍
ପାୟସ, ଘିଅ, ମଧୁ ଓ ତିଳ ଦ୍ୱାରା ଏକଶଏ ଆଠଟି ହୋମ କରିବା; ଆଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଯଥାଯଥ ମାନ ଦେଇ, ହୋମର ଅବଶିଷ୍ଟ ସମାପ୍ତ କରିବା।
ଚତୁରୋ ଵାର୍ଷିକାନ୍ମାସାନ୍ନିଯମୋ ଯେନ ଯଃ କୃତଃ
ଯିଏ ଯେଉଁ ଚାରି ମାସ ଏହି ନିୟମ ରଖିଥିଲେ—
ଇଦଂ ଵ୍ରତଂ ମଯା ଦେଵ କୃତଂ ପ୍ରୀତ୍ଯୈ ତଵ ପ୍ରଭୋ
ହେ ପ୍ରଭୁ, ଏହି ବ୍ରତ ମୁଁ ତୁମର ସନ୍ତୋଷ ପାଇଁ କରିଛି।
ରେଵତୀତୁର୍ଯଚରଣେ ଦ୍ଵାଦଶୀସଂଯୁତେ ନରଃ 2.4.31.
ରେବତୀ କିମ୍ବା ତୁର୍ୟା ନକ୍ଷତ୍ର ଯୁକ୍ତ ଦ୍ୱାଦଶୀ ତିଥିରେ, ଏକ ପୁରୁଷ—
ତତୋ ଯେଷାଂ ପଦାର୍ଥାନାଂ ଵର୍ଜନଂ ତୁ କୃତଂ ଭଵେତ୍ ତତଃ ସର୍ଵଂ ସମଶ୍ନୀଯାଦ୍ଯଦ୍ଯତ୍ତ୍ଯକ୍ତଂ ଵ୍ରତେ ସ୍ଥିତମ୍
ତାପରେ ଯେଉଁସବୁ ଜିନିଷ ବ୍ରତରେ ତ୍ୟାଗ କରାଯାଇଥିଲା, ସେସବୁକୁ ପୁଣି ଖାଇବା ଉଚିତ।
ଦଂପତିଭ୍ଯାଂ ସହୈଵାଽତ୍ର ଭୋକ୍ତଵ୍ଯଂ ଚ ଦ୍ଵିଜୈଃ ସହ
ଏଠାରେ ଦମ୍ପତି ଏବଂ ଦ୍ୱିଜମାନେ ସହିତ ଏହି ଭୋଜନ କରିବା ଦରକାର।
ତତୋ ଭୁକ୍ତ୍ଯୁତ୍ତରଂ ଯାନି ଗଲିତାନି ଦଲାନି ଚ
ତାପରେ ଭୋଜନ ପରେ ଯେଉଁ ପତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ଝଡ଼ିଯାଇଛି—
ଇକ୍ଷୁଦଣ୍ଡଂ ତଥା ଧାତ୍ରୀଫଲଂ କୋଲିଫଲଂ ତଥା
ଖଣ୍ଡସାକର, ଆଉ ଧାତ୍ରୀ ଫଳ ଓ କୋଳି ଫଳ—
ଏଷୁ ତ୍ରିଷୁ ନ ଭୁକ୍ତଂ ଚେଦେକୈକମପି ଯେନ ତୁ
ଏହି ତିନିଟି ମଧ୍ୟରୁ ଯଦି କେହି ଗୋଟିଏ ମଧ୍ୟ ଖାଇନାହାନ୍ତି—
ତତଃ ସାଯଂ ପୁନଃ ପୂଜ୍ଯାଵିକ୍ଷୁଦଣ୍ଡୈଶ୍ଚ ଶୋଭିତୈଃ
ତେବେ ସନ୍ଧ୍ୟାବେଳେ ପୁଣି ଖଣ୍ଡସାକର ଦ୍ୱାରା ସଜାଇ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ତତୋ ଵିସର୍ଜନଂ କୃତ୍ଵା ଦତ୍ତ୍ଵା ଦାଯାଦିକଂ ହରେଃ ମତ୍କୃତଂ ପୂଜନଂ ଗୃହ୍ଯ ସଂତୁଷ୍ଟୋ ଭଵ ସର୍ଵଦା
ତାପରେ ବିଦାୟ ଦେଇ, ହରିଙ୍କୁ ଦାନ ଓ ଅନ୍ୟ ଦେଇ, ମୋର କରାଯାଇଥିବା ପୂଜା ଗ୍ରହଣ କରି ସଦା ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ରୁହ।
ଗଚ୍ଛଗଚ୍ଛ ସୁରଶ୍ରେଷ୍ଠ ସ୍ଵସ୍ଥାନେ ପରମେଶ୍ଵର
ଯାଅ, ଯାଅ, ଦେବମାନ୍ୟଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମ ନିଜ ନିବାସକୁ ଯାଅ, ହେ ପରମେଶ୍ୱର।