ଅପହୃତ୍ଯ ପରଦ୍ରଵ୍ଯଂ ପୁଣ୍ଯକର୍ମ କରୋତି ଯଃ 2.4.30.
ଯେଉଁମାନେ ଅନ୍ୟର ସମ୍ପତ୍ତି ନେଇ ସତ୍କର୍ମ କରନ୍ତି—
ନାପକୃତ୍ଯ ଋଣଂ ଯସ୍ତୁ ପରସ୍ଯ ମ୍ରିଯତେ ନରଃ
ଯେଉଁ ପୁରୁଷ ଅନ୍ୟର ଋଣ ଶୋଧ କରିନଥିବାବେଳେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରେ—
ବୁଦ୍ଧିଦାତାଽନୁମନ୍ତା ଚ ଯଶ୍ଚୋପକରଣପ୍ରଦଃ
ଯିଏ ଉପଦେଶ ଦେଉଛି, ଯିଏ ସହମତି ଦେଉଛି, ଏବଂ ଯିଏ ସାଧନ ଦେଉଛି—
ପ୍ରଜାଭ୍ଯଃ ପୁଣ୍ଯପାପାନାଂ ରାଜା ଷଷ୍ଠାଂଶମୁଦ୍ଧରେତ୍
ରାଜା ନିଜ ପ୍ରଜାଙ୍କର ସତ୍କର୍ମ ଓ ଦୁଷ୍କର୍ମରୁ ଛଅଂଶ ଅଂଶ ନେବା ଉଚିତ।
ସ୍ଵପତେରପି ପୁଣ୍ଯସ୍ଯ ଯୋଷିଦର୍ଧମଵାପ୍ନୁଯାତ୍
ସ୍ତ୍ରୀ ମଧ୍ୟ ନିଜ ସ୍ୱାମୀଙ୍କର ସତ୍କର୍ମର ଅର୍ଧାଂଶ ଲାଭ କରେ।
ପରହସ୍ତେନ ଦାନାଦି କୁର୍ଵତଃ ପୁଣ୍ଯକର୍ମଣଃ
ଯଦି ଦାନ ଭଳି ସତ୍କର୍ମ ଅନ୍ୟର ହାତରେ କରାଯାଏ—
ଵୃତ୍ତିଦୋ ଵୃତ୍ତିସଂଭୋକ୍ତୁଃ ପୁଣ୍ଯଂ ଷଷ୍ଠାଂଶମୁଦ୍ଧରେତ୍
ଯିଏ ଜୀବିକା ଦେଉଛି, ସେ ଜୀବିକା ଉପଭୋଗକାରୀଙ୍କର ସତ୍କର୍ମରୁ ଛଅଂଶ ଅଂଶ ନେବା ଉଚିତ।
ଇତ୍ଥଂ ହ୍ଯଦତ୍ତାନ୍ଯପି ପୁଣ୍ଯପାପାନ୍ଯାଯାଂତି ନିତ୍ଯଂ ପରସଂଚିତାନି
ଏଭଳି, ଅନ୍ୟମାନେ ସଞ୍ଚୟ କରିଥିବା କର୍ମ ଓ ଅପକର୍ମ ମଧ୍ୟ ନିତ୍ୟ ଘଟିଥାଏ।
କଲୌ ଜ୍ଞାନଂ ଦୃଢଂ ନାସ୍ତି କଲୌ ଗର୍ଵେଣ ସତ୍କ୍ରିଯା
କଳିଯୁଗରେ ଦୃଢ଼ ଜ୍ଞାନ ନାହିଁ; କଳିଯୁଗରେ ଅହଂକାର ଦ୍ୱାରା ନୀତି ନଷ୍ଟ ହୁଏ।
ତପୋନିଷ୍ଠଃ ପୁରା ଦମ୍ଭୀ ସତୀ ଶୁଦ୍ଧପ୍ରଭାଵତଃ
ପୂର୍ବେ ଯେଉଁମାନେ ତପସ୍ୟାରେ ଲିନ ଥିଲେ, ସେମାନେ ନିଷ୍କପଟ ଥିଲେ; ଏବଂ ସତ୍ପୁରୁଷମାନେ ଶୁଦ୍ଧ ପ୍ରଭାବରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଉଥିଲେ।
** ନାରଦ ଉଵାଚ ଭଗଵଞ୍ଛ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛାମି ଵ୍ରତାନାମୁତ୍ତମଂ ଵ୍ରତମ୍ 2.4.30.
ନାରଦ କହିଲେ: ଭଗବନ୍, ମୁଁ ସମସ୍ତ ବ୍ରତ ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରତ ବିଷୟରେ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ।
ବ୍ରହ୍ମୋଵାଚ ସାଧୁ ନାରଦ ସର୍ଵଂ ତେ ଯତ୍ପୃଷ୍ଟଂ ପ୍ରବ୍ରୁଵେଽନଘ
ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ: ନାରଦ, ତୁମେ ଭଲ ପ୍ରଶ୍ନ କରିଛ; ହେ ନିର୍ମଳ, ତୁମେ ଯାହା ପଚାରିଛ, ସେସବୁ କଥା ମୁଁ କହିବି।
ସୁରାଣାଂ ଚ ଯଥା ଵିଷ୍ଣୁସ୍ତପତାଂ ଚ ଯଥା ରଵିଃ
ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଯେପରି ବିଷ୍ଣୁ, ତପସ୍ୟାକାରୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଯେପରି ସୂର୍ଯ୍ୟ—
ଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ସର୍ଵଵ୍ରତାନାଂ ତୁ ତଦ୍ଵନ୍ମାସୋପଵାସନମ୍
ସେପରି, ସମସ୍ତ ବ୍ରତ ମଧ୍ୟରେ ମାସିକ ଉପବାସ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ସର୍ଵଦାନୋଦ୍ଭଵଂ ଚୈଵ ଯଜ୍ଞୈଶ୍ଚ ଭୂରିଦକ୍ଷିଣୈଃ
ଏହି ବ୍ରତ ସମସ୍ତ ଦାନ ଓ ବହୁ ଦାନ ସହିତ ଯଜ୍ଞରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ।
ଗୁରୋରାଜ୍ଞାଂ ତତୋ ଲବ୍ଧ୍ଵା କୁର୍ଯାନ୍ମାସୋପଵାସନମ୍
ଗୁରୁଙ୍କର ଆଜ୍ଞା ପାଇଲା ପରେ ମାସିକ ଉପବାସ କରିବା ଉଚିତ।
ମାସୋପଵାସଂ କୁର୍ଵୀତ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ଦେହବଲାଽବଲମ୍
ନିଜ ଦେହର ଶକ୍ତି ଓ ଅଶକ୍ତି ଜାଣି ମାସିକ ଉପବାସ କରିବା ଉଚିତ।
ମାସୋପଵାସଂ କୁର୍ଵୀତ ଗୁରୋର୍ଵିପ୍ରାଜ୍ଞଯା ତତଃ
ଗୁରୁ କିମ୍ବା ଜ୍ଞାନୀ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଆଦେଶ ଅନୁଯାୟୀ ମାସିକ ଉପବାସ କରିବା ଉଚିତ।
ଵ୍ରତମେତତ୍ତୁ ଗୃହ୍ଣୀଯାଦ୍ଯାଵତ୍ତ୍ରିଂଶଦ୍ଦିନାନି ତୁ
ଏହି ବ୍ରତଟି ତିରିଶି ଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିବା ଉଚିତ।
ନୈଵେଦ୍ଯଧୂପଦୀପାଦ୍ଯୈଃ ପୁଷ୍ପୈର୍ନାନାଵିଧୈରପି
ନାନା ପ୍ରକାର ଭୋଜ୍ୟ, ଧୂପ, ଦୀପ ଓ ଫୁଲ ଦ୍ୱାରା ଉପଚାର କରିବା ଦରକାର।
ନରଃ ସ୍ଵଧର୍ମନିରତଃ ସଧଵା ଚ ଜିତେନ୍ଦ୍ରିଯା 2.4.30.
ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟରେ ନିଷ୍ଠା ଥିବା ପୁରୁଷ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଉପରେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ରଖିଥିବା ସତୀ ନାରୀ ଏହି ବ୍ରତ କରିପାରିବେ।
ଵସ୍ତ୍ଵାଲୋକନଗନ୍ଧାଦିସ୍ଵାଦିତଂ ପରିକୀର୍ତିତମ୍
ଦେଖିବା, ଘ୍ରାଣ କରିବା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଦ୍ୱାରା ଭୋଗ କରିବାକୁ ଏଠାରେ କହାଯାଇଛି।
ଗାତ୍ରାଭ୍ଯଂଗଂ ଶିରୋଭ୍ଯଂଗଂ ତାଂବୂଲଂ ସଵିଲେପନମ୍
ଦେହ ଓ ମୁଣ୍ଡରେ ତେଲ ମାସିବା, ପାନ ଓ ଲେପନ ଲଗାଇବା—
ନ ଵ୍ରତସ୍ଥଃ ସ୍ପୃଶେତ୍କଂଚିଦ୍ଵିକର୍ମସ୍ଥଂ ନ ଚାଲପେତ୍
ଯିଏ ବ୍ରତରେ ଅଛନ୍ତି, ସେ ଅନୁଚିତ କାମ କରୁଥିବା କାହାକୁ ଛୁଇଁବା ନାହିଁ, କିମ୍ବା ସେମାନଙ୍କ ସହ କଥା ହେବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
କୃତ୍ଵା ମାସୋପଵାସଂ ତୁ ଯଥୋକ୍ତଵିଧିନା ନରଃ
ଯଥାବିଧି ଏକ ମାସ ଉପବାସ କରି ସେ—
ତତୋଽର୍ଚଯେଦେଵ ପୁଣ୍ଯଂ ଦ୍ଵାଦଶ୍ଯାଂ ଗରୁଡଧ୍ଵଜମ୍
ତାପରେ ଦ୍ୱାଦଶୀ ତିଥିରେ ପବିତ୍ର ଗରୁଡ଼ଧ୍ୱଜଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ଦଦ୍ଯାଚ୍ଚ ଦକ୍ଷିଣାଂ ତେଭ୍ଯଃ ପ୍ରଣିପତ୍ଯ କ୍ଷମାପଯେତ୍
ସେମାନଙ୍କୁ ଦକ୍ଷିଣା ଦେଇ, ପାଦ ଶିରେ ଲାଗି, ଖ୍ଷମା ଚାହିଁବା ଉଚିତ।
ଏଵଂ ମାସୋପଵାସାଂତେ ଵୃତ୍ଵା ଵିପ୍ରାଂସ୍ତ୍ରଯୋଦଶ
ଏଭଳି ମାସ ଉପବାସ ଶେଷରେ ତେରଟି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ନିମନ୍ତ୍ରଣ କରି—
ତତୋଽନୁଭୋଜଯେଦ୍ଵିପ୍ରାନ୍ନମସ୍କାରପୁରଃସରମ୍
ତାପରେ ସମ୍ମାନ ସହିତ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ଖାଇବାକୁ ଦେବା ଉଚିତ।
ଯୋଗପଟ୍ଟାନି ସୂତ୍ରାଣି ଶଯ୍ଯାଂ ସୋପସ୍କରାଂ ତଥା
ଯୋଗପଟ୍ଟା, ପବିତ୍ର ସୂତ୍ର ଓ ଶଯ୍ୟା ସହ ସାମଗ୍ରୀ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ।