ଅଧ୍ଯାପନାଦ୍ଯାଜନାଦ୍ଵାଽପ୍ଯେକପଂକ୍ତ୍ଯଶନାଦପି 2.4.30.
ପାଠ ପଢ଼ାଇ, ଯଜ୍ଞ କରାଇବା କିମ୍ବା ଏକ ଶାରୀରେ ଖାଇବା ଦ୍ୱାରା,
ଏକାସନାଦେକଯାନାନ୍ନିଶ୍ଵାସସ୍ଯାଂଗସଂଗତଃ
ଏକ ଆସନରେ ବସିବା, ଏକ ଯାନରେ ଯିବା କିମ୍ବା ସହିତ ଶ୍ୱାସ-ପ୍ରଶ୍ୱାସ ନେବା ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ସଂଯୁକ୍ତ ହୁଏ।
ସ୍ପର୍ଶନାଦ୍ଭାଷଣାଦ୍ଵାଽପି ପରସ୍ଯ ସ୍ତଵନାଦପି
ଅନ୍ୟକୁ ଛୁଇଁବା, କଥାହେବା କିମ୍ବା ପ୍ରଶଂସା କରିବା ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ,
ଦର୍ଶନଶ୍ରଵଣାଭ୍ଯାଂ ଚ ମନୋଧ୍ଯାନାତ୍ତଥୈଵ ଚ
ଦେଖିବା, ଶୁଣିବା କିମ୍ବା ମନରେ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ,
ପରସ୍ଯ ନିଂଦାଂ ପୈଶୁନ୍ଯଂ ଧିକ୍କାରଂ ଚ କରୋତି ଯଃ
ଯିଏ ଅନ୍ୟଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କରେ, ଅପବାଦ ଦିଏ କିମ୍ବା ଅପମାନ କରେ,
କୁର୍ଵତଃ ପୁଣ୍ଯକର୍ମାଣି ସେଵାଂ ଯଃ କୁରୁତେ ନରଃ
ଯିଏ ପୁଣ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା ଜଣଙ୍କ ସେବା କରେ,
ତସ୍ଯ ସେଵାଽନୁରୂପଂ ଚ ଦ୍ରଵ୍ଯଂ କିଂଚିନ୍ନ ଦୀଯତେ
ସେ ସେବା ପ୍ରମାଣରେ କୌଣସି ଦ୍ରବ୍ୟ ଦିଆଯାଏ ନାହିଁ।
ଏକପଂକ୍ତିସ୍ଥିତଂ ଯସ୍ତୁ ଲଂଘଯେତ୍ପରିଵେଷଣମ୍
ଯିଏ ଏକ ଶାରୀରେ ଦଢ଼ିଥିବାବେଳେ ପରିବେଶନ ଭଙ୍ଗ କରେ,
ସ୍ନାନସଂଧ୍ଯାଦିକଂ କୁର୍ଵନ୍ଯଃ ସ୍ପୃଶେଦ୍ଵାଽଥ ଭାଷତେ
ଯିଏ ସ୍ନାନ, ସନ୍ଧ୍ୟା ଓ ଏପରି କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବାବେଳେ ଅନ୍ୟକୁ ଛୁଏ କିମ୍ବା କଥାହୁଏ,
ଧର୍ମୋଦ୍ଦେଶେନ ଯୋ ଦ୍ରଵ୍ଯମପରଂ ଯାଚତେ ନରଃ
ଯିଏ ଧର୍ମ ନାମରେ ଅନ୍ୟଠାରୁ ଧନ ଚାହାଏ,
ଅପହୃତ୍ଯ ପରଦ୍ରଵ୍ଯଂ ପୁଣ୍ଯକର୍ମ କରୋତି ଯଃ 2.4.30.
ଯେଉଁମାନେ ଅନ୍ୟର ସମ୍ପତ୍ତି ନେଇ ସତ୍କର୍ମ କରନ୍ତି—
ନାପକୃତ୍ଯ ଋଣଂ ଯସ୍ତୁ ପରସ୍ଯ ମ୍ରିଯତେ ନରଃ
ଯେଉଁ ପୁରୁଷ ଅନ୍ୟର ଋଣ ଶୋଧ କରିନଥିବାବେଳେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରେ—
ବୁଦ୍ଧିଦାତାଽନୁମନ୍ତା ଚ ଯଶ୍ଚୋପକରଣପ୍ରଦଃ
ଯିଏ ଉପଦେଶ ଦେଉଛି, ଯିଏ ସହମତି ଦେଉଛି, ଏବଂ ଯିଏ ସାଧନ ଦେଉଛି—
ପ୍ରଜାଭ୍ଯଃ ପୁଣ୍ଯପାପାନାଂ ରାଜା ଷଷ୍ଠାଂଶମୁଦ୍ଧରେତ୍
ରାଜା ନିଜ ପ୍ରଜାଙ୍କର ସତ୍କର୍ମ ଓ ଦୁଷ୍କର୍ମରୁ ଛଅଂଶ ଅଂଶ ନେବା ଉଚିତ।
ସ୍ଵପତେରପି ପୁଣ୍ଯସ୍ଯ ଯୋଷିଦର୍ଧମଵାପ୍ନୁଯାତ୍
ସ୍ତ୍ରୀ ମଧ୍ୟ ନିଜ ସ୍ୱାମୀଙ୍କର ସତ୍କର୍ମର ଅର୍ଧାଂଶ ଲାଭ କରେ।
ପରହସ୍ତେନ ଦାନାଦି କୁର୍ଵତଃ ପୁଣ୍ଯକର୍ମଣଃ
ଯଦି ଦାନ ଭଳି ସତ୍କର୍ମ ଅନ୍ୟର ହାତରେ କରାଯାଏ—
ଵୃତ୍ତିଦୋ ଵୃତ୍ତିସଂଭୋକ୍ତୁଃ ପୁଣ୍ଯଂ ଷଷ୍ଠାଂଶମୁଦ୍ଧରେତ୍
ଯିଏ ଜୀବିକା ଦେଉଛି, ସେ ଜୀବିକା ଉପଭୋଗକାରୀଙ୍କର ସତ୍କର୍ମରୁ ଛଅଂଶ ଅଂଶ ନେବା ଉଚିତ।
ଇତ୍ଥଂ ହ୍ଯଦତ୍ତାନ୍ଯପି ପୁଣ୍ଯପାପାନ୍ଯାଯାଂତି ନିତ୍ଯଂ ପରସଂଚିତାନି
ଏଭଳି, ଅନ୍ୟମାନେ ସଞ୍ଚୟ କରିଥିବା କର୍ମ ଓ ଅପକର୍ମ ମଧ୍ୟ ନିତ୍ୟ ଘଟିଥାଏ।
କଲୌ ଜ୍ଞାନଂ ଦୃଢଂ ନାସ୍ତି କଲୌ ଗର୍ଵେଣ ସତ୍କ୍ରିଯା
କଳିଯୁଗରେ ଦୃଢ଼ ଜ୍ଞାନ ନାହିଁ; କଳିଯୁଗରେ ଅହଂକାର ଦ୍ୱାରା ନୀତି ନଷ୍ଟ ହୁଏ।
ତପୋନିଷ୍ଠଃ ପୁରା ଦମ୍ଭୀ ସତୀ ଶୁଦ୍ଧପ୍ରଭାଵତଃ
ପୂର୍ବେ ଯେଉଁମାନେ ତପସ୍ୟାରେ ଲିନ ଥିଲେ, ସେମାନେ ନିଷ୍କପଟ ଥିଲେ; ଏବଂ ସତ୍ପୁରୁଷମାନେ ଶୁଦ୍ଧ ପ୍ରଭାବରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଉଥିଲେ।
** ନାରଦ ଉଵାଚ ଭଗଵଞ୍ଛ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛାମି ଵ୍ରତାନାମୁତ୍ତମଂ ଵ୍ରତମ୍ 2.4.30.
ନାରଦ କହିଲେ: ଭଗବନ୍, ମୁଁ ସମସ୍ତ ବ୍ରତ ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରତ ବିଷୟରେ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ।
ବ୍ରହ୍ମୋଵାଚ ସାଧୁ ନାରଦ ସର୍ଵଂ ତେ ଯତ୍ପୃଷ୍ଟଂ ପ୍ରବ୍ରୁଵେଽନଘ
ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ: ନାରଦ, ତୁମେ ଭଲ ପ୍ରଶ୍ନ କରିଛ; ହେ ନିର୍ମଳ, ତୁମେ ଯାହା ପଚାରିଛ, ସେସବୁ କଥା ମୁଁ କହିବି।
ସୁରାଣାଂ ଚ ଯଥା ଵିଷ୍ଣୁସ୍ତପତାଂ ଚ ଯଥା ରଵିଃ
ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଯେପରି ବିଷ୍ଣୁ, ତପସ୍ୟାକାରୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଯେପରି ସୂର୍ଯ୍ୟ—
ଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ସର୍ଵଵ୍ରତାନାଂ ତୁ ତଦ୍ଵନ୍ମାସୋପଵାସନମ୍
ସେପରି, ସମସ୍ତ ବ୍ରତ ମଧ୍ୟରେ ମାସିକ ଉପବାସ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ସର୍ଵଦାନୋଦ୍ଭଵଂ ଚୈଵ ଯଜ୍ଞୈଶ୍ଚ ଭୂରିଦକ୍ଷିଣୈଃ
ଏହି ବ୍ରତ ସମସ୍ତ ଦାନ ଓ ବହୁ ଦାନ ସହିତ ଯଜ୍ଞରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ।
ଗୁରୋରାଜ୍ଞାଂ ତତୋ ଲବ୍ଧ୍ଵା କୁର୍ଯାନ୍ମାସୋପଵାସନମ୍
ଗୁରୁଙ୍କର ଆଜ୍ଞା ପାଇଲା ପରେ ମାସିକ ଉପବାସ କରିବା ଉଚିତ।
ମାସୋପଵାସଂ କୁର୍ଵୀତ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ଦେହବଲାଽବଲମ୍
ନିଜ ଦେହର ଶକ୍ତି ଓ ଅଶକ୍ତି ଜାଣି ମାସିକ ଉପବାସ କରିବା ଉଚିତ।
ମାସୋପଵାସଂ କୁର୍ଵୀତ ଗୁରୋର୍ଵିପ୍ରାଜ୍ଞଯା ତତଃ
ଗୁରୁ କିମ୍ବା ଜ୍ଞାନୀ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଆଦେଶ ଅନୁଯାୟୀ ମାସିକ ଉପବାସ କରିବା ଉଚିତ।
ଵ୍ରତମେତତ୍ତୁ ଗୃହ୍ଣୀଯାଦ୍ଯାଵତ୍ତ୍ରିଂଶଦ୍ଦିନାନି ତୁ
ଏହି ବ୍ରତଟି ତିରିଶି ଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିବା ଉଚିତ।
ନୈଵେଦ୍ଯଧୂପଦୀପାଦ୍ଯୈଃ ପୁଷ୍ପୈର୍ନାନାଵିଧୈରପି
ନାନା ପ୍ରକାର ଭୋଜ୍ୟ, ଧୂପ, ଦୀପ ଓ ଫୁଲ ଦ୍ୱାରା ଉପଚାର କରିବା ଦରକାର।