ସଂସର୍ଗପୁଣ୍ଯଯୋଗେନ ଏକଦନ୍ତୋ ଦ୍ଵିଜାଧମଃ 2.4.30.
ପୁଣ୍ୟର ସଙ୍ଗ ଦ୍ୱାରା, ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସବୁଠାରୁ ନିମ୍ନ ଜଣେ ଏକଦନ୍ତ ହୋଇଯାଏ।
ନାରଦ ଉଵାଚ ଈଦୃଶଂ କାର୍ତିକଵ୍ରତମଲ୍ପାଯାସଂ ମହତ୍ଫଲମ୍
ନାରଦ କହିଲେ: ଏହିପରି କାର୍ତ୍ତିକ ବ୍ରତ, ଅଳ୍ପ ପ୍ରୟାସରେ ବଡ଼ ଫଳ ମିଳେ।
ଧର୍ମମେଵାଽନୁତିଷ୍ଠଂତଃ ପ୍ରାପ୍ନୁଵଂତି ଶୁଭାଂ ଗତିମ୍
ଯେମାନେ କେବଳ ଧର୍ମର ଅନୁଷ୍ଠାନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଶୁଭ ଗତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି।
ଅଧର୍ମମନୁତିଷ୍ଠଂତୋ ଯାଂତି ତେଽଧୋଗତିଂ ନରାଃ
ଯେମାନେ ଅଧର୍ମର ଅନୁଷ୍ଠାନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ନିମ୍ନ ଗତିକୁ ଯାଆନ୍ତି।
ତଯୋଃ ପାଲନକର୍ତାରୌ ଦ୍ଵାଵେଵ ଵିଧିନା କୃତୌ
ଏହି ଦୁଇଟିର ରକ୍ଷାକାରୀ ଦୁଇଜଣ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ।
ଗୁରୁତଲ୍ପାଦଯଃ ପୁତ୍ରାଃ କାମସ୍ଯ ପ୍ରଥିତା ଭୁଵି
ଗୁରୁଙ୍କର ଶୟନାସନ ଭଙ୍ଗ କରୁଥିବା ପୁଅମାନେ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ, ଏହି ପୃଥିବୀରେ କାମର ସନ୍ତାନ ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।
ବ୍ରହ୍ମସ୍ଵହରଣାଦ୍ଯାଶ୍ଚ ଏତେ ନରକନାଯକାଃ
ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କର ସମ୍ପତ୍ତି ଚୋରାଇବା ଓ ଏପରି କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବାମାନେ ନରକର ନାୟକ।
ଵ୍ରତାଦିଧର୍ମକୃତ୍ଯଂ ଯୈସ୍ତୈର୍ମୁକ୍ତାସ୍ତେ ହି କୁର୍ଵତେ
ଯେମାନେ ବ୍ରତ ଓ ଅନ୍ୟ ଧର୍ମକାର୍ଯ୍ୟରୁ ମୁକ୍ତ, ସେମାନେ ଏପରି କାମ କରନ୍ତି।
ଶ୍ରଦ୍ଧା ମେଧା ଵିଘାତିନ୍ଯୌ ଵର୍ତେତେ ଭୁଵି ସର୍ଵଦା
ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ବୁଦ୍ଧି ସଦା ଏହି ପୃଥିବୀରେ ବାଧା ପାଇଥାଏ।
ନ କରୋତି ସୁଦୁର୍ମେଧା ଯେନାଂଧଂ ଯାତି ଵୈ ତମଃ
ଯାହାର ବୁଦ୍ଧି ବହୁତ ଦୁର୍ବଳ, ସେ କୌଣସି କାମ କରେନାହିଁ, ଏହିପରି ଅନ୍ଧକାରକୁ ଯାଏ।
ଅଧ୍ଯାପନାଦ୍ଯାଜନାଦ୍ଵାଽପ୍ଯେକପଂକ୍ତ୍ଯଶନାଦପି 2.4.30.
ପାଠ ପଢ଼ାଇ, ଯଜ୍ଞ କରାଇବା କିମ୍ବା ଏକ ଶାରୀରେ ଖାଇବା ଦ୍ୱାରା,
ଏକାସନାଦେକଯାନାନ୍ନିଶ୍ଵାସସ୍ଯାଂଗସଂଗତଃ
ଏକ ଆସନରେ ବସିବା, ଏକ ଯାନରେ ଯିବା କିମ୍ବା ସହିତ ଶ୍ୱାସ-ପ୍ରଶ୍ୱାସ ନେବା ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ସଂଯୁକ୍ତ ହୁଏ।
ସ୍ପର୍ଶନାଦ୍ଭାଷଣାଦ୍ଵାଽପି ପରସ୍ଯ ସ୍ତଵନାଦପି
ଅନ୍ୟକୁ ଛୁଇଁବା, କଥାହେବା କିମ୍ବା ପ୍ରଶଂସା କରିବା ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ,
ଦର୍ଶନଶ୍ରଵଣାଭ୍ଯାଂ ଚ ମନୋଧ୍ଯାନାତ୍ତଥୈଵ ଚ
ଦେଖିବା, ଶୁଣିବା କିମ୍ବା ମନରେ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ,
ପରସ୍ଯ ନିଂଦାଂ ପୈଶୁନ୍ଯଂ ଧିକ୍କାରଂ ଚ କରୋତି ଯଃ
ଯିଏ ଅନ୍ୟଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କରେ, ଅପବାଦ ଦିଏ କିମ୍ବା ଅପମାନ କରେ,
କୁର୍ଵତଃ ପୁଣ୍ଯକର୍ମାଣି ସେଵାଂ ଯଃ କୁରୁତେ ନରଃ
ଯିଏ ପୁଣ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା ଜଣଙ୍କ ସେବା କରେ,
ତସ୍ଯ ସେଵାଽନୁରୂପଂ ଚ ଦ୍ରଵ୍ଯଂ କିଂଚିନ୍ନ ଦୀଯତେ
ସେ ସେବା ପ୍ରମାଣରେ କୌଣସି ଦ୍ରବ୍ୟ ଦିଆଯାଏ ନାହିଁ।
ଏକପଂକ୍ତିସ୍ଥିତଂ ଯସ୍ତୁ ଲଂଘଯେତ୍ପରିଵେଷଣମ୍
ଯିଏ ଏକ ଶାରୀରେ ଦଢ଼ିଥିବାବେଳେ ପରିବେଶନ ଭଙ୍ଗ କରେ,
ସ୍ନାନସଂଧ୍ଯାଦିକଂ କୁର୍ଵନ୍ଯଃ ସ୍ପୃଶେଦ୍ଵାଽଥ ଭାଷତେ
ଯିଏ ସ୍ନାନ, ସନ୍ଧ୍ୟା ଓ ଏପରି କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବାବେଳେ ଅନ୍ୟକୁ ଛୁଏ କିମ୍ବା କଥାହୁଏ,
ଧର୍ମୋଦ୍ଦେଶେନ ଯୋ ଦ୍ରଵ୍ଯମପରଂ ଯାଚତେ ନରଃ
ଯିଏ ଧର୍ମ ନାମରେ ଅନ୍ୟଠାରୁ ଧନ ଚାହାଏ,
ଅପହୃତ୍ଯ ପରଦ୍ରଵ୍ଯଂ ପୁଣ୍ଯକର୍ମ କରୋତି ଯଃ 2.4.30.
ଯେଉଁମାନେ ଅନ୍ୟର ସମ୍ପତ୍ତି ନେଇ ସତ୍କର୍ମ କରନ୍ତି—
ନାପକୃତ୍ଯ ଋଣଂ ଯସ୍ତୁ ପରସ୍ଯ ମ୍ରିଯତେ ନରଃ
ଯେଉଁ ପୁରୁଷ ଅନ୍ୟର ଋଣ ଶୋଧ କରିନଥିବାବେଳେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରେ—
ବୁଦ୍ଧିଦାତାଽନୁମନ୍ତା ଚ ଯଶ୍ଚୋପକରଣପ୍ରଦଃ
ଯିଏ ଉପଦେଶ ଦେଉଛି, ଯିଏ ସହମତି ଦେଉଛି, ଏବଂ ଯିଏ ସାଧନ ଦେଉଛି—
ପ୍ରଜାଭ୍ଯଃ ପୁଣ୍ଯପାପାନାଂ ରାଜା ଷଷ୍ଠାଂଶମୁଦ୍ଧରେତ୍
ରାଜା ନିଜ ପ୍ରଜାଙ୍କର ସତ୍କର୍ମ ଓ ଦୁଷ୍କର୍ମରୁ ଛଅଂଶ ଅଂଶ ନେବା ଉଚିତ।
ସ୍ଵପତେରପି ପୁଣ୍ଯସ୍ଯ ଯୋଷିଦର୍ଧମଵାପ୍ନୁଯାତ୍
ସ୍ତ୍ରୀ ମଧ୍ୟ ନିଜ ସ୍ୱାମୀଙ୍କର ସତ୍କର୍ମର ଅର୍ଧାଂଶ ଲାଭ କରେ।
ପରହସ୍ତେନ ଦାନାଦି କୁର୍ଵତଃ ପୁଣ୍ଯକର୍ମଣଃ
ଯଦି ଦାନ ଭଳି ସତ୍କର୍ମ ଅନ୍ୟର ହାତରେ କରାଯାଏ—
ଵୃତ୍ତିଦୋ ଵୃତ୍ତିସଂଭୋକ୍ତୁଃ ପୁଣ୍ଯଂ ଷଷ୍ଠାଂଶମୁଦ୍ଧରେତ୍
ଯିଏ ଜୀବିକା ଦେଉଛି, ସେ ଜୀବିକା ଉପଭୋଗକାରୀଙ୍କର ସତ୍କର୍ମରୁ ଛଅଂଶ ଅଂଶ ନେବା ଉଚିତ।
ଇତ୍ଥଂ ହ୍ଯଦତ୍ତାନ୍ଯପି ପୁଣ୍ଯପାପାନ୍ଯାଯାଂତି ନିତ୍ଯଂ ପରସଂଚିତାନି
ଏଭଳି, ଅନ୍ୟମାନେ ସଞ୍ଚୟ କରିଥିବା କର୍ମ ଓ ଅପକର୍ମ ମଧ୍ୟ ନିତ୍ୟ ଘଟିଥାଏ।
କଲୌ ଜ୍ଞାନଂ ଦୃଢଂ ନାସ୍ତି କଲୌ ଗର୍ଵେଣ ସତ୍କ୍ରିଯା
କଳିଯୁଗରେ ଦୃଢ଼ ଜ୍ଞାନ ନାହିଁ; କଳିଯୁଗରେ ଅହଂକାର ଦ୍ୱାରା ନୀତି ନଷ୍ଟ ହୁଏ।
ତପୋନିଷ୍ଠଃ ପୁରା ଦମ୍ଭୀ ସତୀ ଶୁଦ୍ଧପ୍ରଭାଵତଃ
ପୂର୍ବେ ଯେଉଁମାନେ ତପସ୍ୟାରେ ଲିନ ଥିଲେ, ସେମାନେ ନିଷ୍କପଟ ଥିଲେ; ଏବଂ ସତ୍ପୁରୁଷମାନେ ଶୁଦ୍ଧ ପ୍ରଭାବରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଉଥିଲେ।