ତୁଲସୀପୂଜଯା ତସ୍ଯ ରତ୍ନପୂଜାଂ ପୁରା କୃତାମ୍
ତୁଳସୀ ପତ୍ରରେ ପୂଜା କରି, ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ପୂର୍ବରୁ ରାଜା ଦ୍ୱାରା କରାଯାଇଥିବା ରତ୍ନ ପୂଜାକୁ ଅତିକ୍ରମ କଲେ।
ଵିଷ୍ଣୁଦାସ କଥଂ ସେଯମାଚ୍ଛନ୍ନା ତୁଲସୀଦଲୈଃ
ବିଷ୍ଣୁଦାସ, କିପରି ଏହି ପୂଜା ତୁଳସୀ ପତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଢାକାଯାଇଛି?
ଵିଷ୍ଣୁଭକ୍ତିଂ ନ ଜାନାସି ଵରାକୋଽସି ମତୋ ମମ
ତୁମେ ବିଷ୍ଣୁଭକ୍ତିକୁ ଜାଣନାହା, ମୋ ଦୃଷ୍ଟିରେ ତୁମେ ଦୁର୍ବଳ।
ଇତି ତଦ୍ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସକ୍ରୋଧଃ ସ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମଃ
ଏହି କଥା ଶୁଣି, ସେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ବ୍ରାହ୍ମଣ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ।
କିଯଦ୍ଵିଷ୍ଣୁଵ୍ରତଂ ପୂର୍ଵଂ ତ୍ଵଯା ଚୀର୍ଣଂ ଵଦସ୍ଵ ତତ୍
ତୁମେ ପୂର୍ବରୁ କେତେ ବିଷ୍ଣୁବ୍ରତ କରିଛ, କୁହ।
ତଦ୍ବ୍ରାହ୍ମଣଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପ୍ରହସ୍ଯ ସ ନୃପୋତ୍ତମଃ
ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ସେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ରାଜା ହସିଲେ।
ଇତ୍ଥଂ ଚେଦ୍ଵଦସେ ଵିପ୍ର ଵିଷ୍ଣୁଭକ୍ତ୍ଯାଽତିଗର୍ଵିତଃ
ଏଭଳି କହୁଛ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ତୁମେ ବିଷ୍ଣୁଭକ୍ତିରେ ଅତି ଅଭିମାନୀ ହୋଇପାରିଛ।
ଯଜ୍ଞଦାନାଦିକଂ ନୈଵ ଵିଷ୍ଣୋସ୍ତୁଷ୍ଟିକରଂ କୃତମ୍ 2.4.26.
ତେବେ ଯଜ୍ଞ, ଦାନ ଓ ଏପରି କାମ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ସତ୍ୟରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରେନାହିଁ।
ଈଦୃଶସ୍ଯାଽପି ତେ ଗର୍ଵ ଏଷ ତିଷ୍ଠତି ଭକ୍ତିତଃ
ତଥାପି, ତୁମର ଏହି ଅଭିମାନ ଭକ୍ତିରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇ ରହିଛି।
ସାକ୍ଷାତ୍କାରମହଂ ଵିଷ୍ଣୋରେଷ ଵାଦୋ ଗମିଷ୍ଯତି
ମୁଁ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ସାକ୍ଷାତ୍କାର ଘଟାଇବି; ଏହି ବିବାଦ ତାହାରେ ଶେଷ ହେବ।
ଆରଭଦ୍ଵୈଷ୍ଣଵଂ ସତ୍ରଂ କୃତ୍ଵାଽଽଚାର୍ଯଂ ତୁ ମୁଦ୍ଗଲମ୍
ସେ ବଡ଼ ବୈଷ୍ଣବ ଯଜ୍ଞ ଆରମ୍ଭ କଲେ ଏବଂ ମୁଦ୍ଗଳଙ୍କୁ ଆଚାର୍ଯ୍ୟ କରି ନିଯୁକ୍ତ କଲେ।
ଋଷିସଂଘସମାଜୁଷ୍ଟଂ ବହ୍ଵନ୍ନଂ ବହୁଦକ୍ଷିଣମ୍
ଏହି ଯଜ୍ଞରେ ଅନେକ ଋଷିମାନେ ଯୋଗ ଦେଲେ, ବହୁତ ଖାଦ୍ୟ ଓ ଦାନ ହେଲା।
ଵିଷ୍ଣୁଦାସୋଽପି ତତ୍ରୈଵ ତସ୍ଥୌ ଦେଵାଲଯେ ଵ୍ରତୀ
ବିଷ୍ଣୁଦାସ ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ ଦେଉଳରେ ନିୟମ ରୁଖି ରହିଲେ।
ମାଘୋର୍ଜଯୋର୍ଵ୍ରତଂ ସମ୍ଯକ୍ତୁଲସୀଵନପାଲନମ୍
ସେ ମାଘ ଓ କାର୍ତ୍ତିକ ମାସର ବ୍ରତ ସଠିକ୍ ଭାବେ ପାଳନ କଲେ ଏବଂ ତୁଳସୀ ବନକୁ ଯଥାଯଥ ରଖିଲେ।
ଉପଚାରୈଃ ଷୋଡଶଭିର୍ନୃତ୍ଯଗୀତାଦିମଂଗଲୈଃ
ଷୋଡ଼ଶ ପ୍ରକାରର ଉପଚାର, ନୃତ୍ୟ, ସଙ୍ଗୀତ ଓ ମଙ୍ଗଳ କାର୍ଯ୍ୟ ସହିତ,
ନିତ୍ଯଂ ସଂସ୍ମରଣଂ ଵିଷ୍ଣୋର୍ଗଚ୍ଛନ୍ଭୁଵି ସ୍ଵପନ୍ନପି
ସେ ସଦା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରୁଥିଲେ, ପୃଥିବୀରେ ଚାଲିବା କିମ୍ବା ଶୋଇଥିବାବେଳେ ମଧ୍ୟ।
ମାଘକାର୍ତିକଯୋର୍ନିତ୍ଯଂ ଵିଶେଷନିଯମାନପି
ମାଘ ଓ କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ ସେ ବିଶେଷ ନିୟମ ମଧ୍ୟ ପାଳନ କରୁଥିଲେ।
ଏଵଂ ସମାରାଧଯତୋଃ ଶ୍ରିଯଃ ପତିଂ ତଯୋଶ୍ଚ ଚୋଲେଶ୍ଵରଵିଷ୍ଣୁଦାସଯୋଃ 2.4.26.
ଏଭଳି ଚୋଳେଶ୍ୱର ଓ ବିଷ୍ଣୁଦାସ ଦୁହେଁ ଶ୍ରୀଙ୍କ ପତିଙ୍କୁ ଉପାସନା କରୁଥିଲେ।
ସ ପାକମକରୋତ୍ତାଵଦହରତ୍କୋଽପ୍ଯଲକ୍ଷିତଃ
ସେ ନିବେଦନ ପକାଇଲେ, କିନ୍ତୁ କିଏ ଅଦୃଶ୍ୟ ଭାବେ ତାହା ନେଇଗଲା।
ତମଦୃଷ୍ଟ୍ଵାଽପ୍ଯସୌ ପାକଂ ପୁନର୍ନୈଵାଽକରୋତ୍ତଦା
ସେ କିଏ ନେଇଗଲା ଦେଖିପାରିଲେ ନାହିଁ, ତେବେ ସେ ସେଇ ସମୟରେ ପୁଣି ନିବେଦନ ପକାଇଲେ ନାହିଁ।
ଦ୍ଵିତୀଯେଽହ୍ନି ପୁନଃ ପାକଂ କୃତ୍ଵା ଯାଵତ୍ସ ଵିଷ୍ଣଵେ
ଦ୍ୱିତୀୟ ଦିନ ସେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପାଇଁ ନିବେଦନ ପକାଇଲେ,
ଏଵଂ ସପ୍ତଦିନଂ ତସ୍ଯ ପାକଂ କୋଽପ୍ଯହରନ୍ନୃପ
ଏଭଳି ସାତ ଦିନ ଧରି କିଏ ତାଙ୍କର ନିବେଦନ ନେଇଯାଉଥିଲା, ହେ ରାଜା।
ଅହୋ ନିତ୍ଯଂ ସମଭ୍ଯେତ୍ଯ କଃ ପାକଂ ହରତେ ମମ
ହାଁ, କିଏ ପ୍ରତିଦିନ ଆସି ମୋର ନିବେଦନ ନେଇଯାଉଛି?
ପୁନଃ ପାକଂ ଵିଧାଯାଽତ୍ର ଭୁଜ୍ଯତେ ଯଦି ଚେନ୍ମଯା
ପୁଣି ନିବେଦନ ପକାଇ ଏଠାରେ ମୁଁ ନିଜେ ଖାଇଲି—
ଯଦି ପାକଂ ଵିଧାଯୈଵଂ ଭୋକ୍ତଵ୍ଯଂ ତୁ ମଯା ନ ତତ୍
ଯଦି ଏଭଳି ରାନ୍ଧିବାକୁ ପଡ଼ିବ, ତେବେ ମୁଁ ଏହି ଖାଦ୍ୟ ଖାଇବି ନାହିଁ।
ଉପୋଷିତୋଽହଂ ସପ୍ତାଽହଂ ତିଷ୍ଠାମ୍ଯତ୍ର ଵ୍ରତସ୍ଥିତଃ
ମୁଁ ସାତି ଦିନ ଉପବାସ କରି, ଏଠାରେ ନିଜ ପ୍ରତିଜ୍ଞାରେ ଅଟୁଟ ରହିଛି।
ଇତି ପାକଂ ଵିଧାଯାଽସୌ ତତ୍ରୈଵାଽଲକ୍ଷିତଃ ସ୍ଥିତଃ
ଏଭଳି ଖାଦ୍ୟ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରି, ସେ ଏଠାରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ଭାବେ ଦଢ଼ି ରହିଲେ।
କ୍ଷୁତ୍କ୍ଷାମଂ ଦୀନଵଦନମସ୍ଥିଚର୍ମାଽଵଶେଷିତମ୍ 2.4.27.
ଭୋକରେ ଶରୀର କ୍ଷୀଣ ହୋଇଯାଇଥିଲା, ମୁହଁ ଦୁଃଖିତ ଦେଖାଉଥିଲା, ଶରୀରରେ କେବଳ ଚର୍ମ ଓ ହାଡ଼ ଅଛି।
ଵିଲୋକ୍ଯାଽନ୍ନହରଂ ଵିପ୍ରସ୍ତିଷ୍ଠତିଷ୍ଠେତ୍ଯଭାଷତ
ଖାଦ୍ୟ ନେଇ ଆସୁଥିବାକୁ ଦେଖି, ବ୍ରାହ୍ମଣ କହିଲେ, 'ଠାରେ ରୁହ, ଠାରେ ରୁହ!'
ଇତ୍ଥଂ ଵଦଂତଂ ଵିପ୍ରାଗ୍ର୍ଯମାଯାଂତଂ ସ ଵିଲୋକ୍ଯ ଚ
ଏଭଳି କହୁଥିବା ଏବଂ ଆସୁଥିବା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେଖି,