ଧର୍ମଦତ୍ତ ଉଵାଚ ଆରାଧଯଂତି ସର୍ଵେଽପି ଵିଷ୍ଣୁଂ ଭକ୍ତାଽର୍ତିନାଶନମ୍
ଧର୍ମଦତ୍ତ କହିଲେ: ସମସ୍ତ ଭକ୍ତମାନେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପୂଜନ୍ତି, ଯିଏ ଦୁଃଖ ଦୂର କରନ୍ତି।
ଵିଷ୍ଣୁପ୍ରୀତିକରଂ ତେଷାଂ କିଂଚିତ୍ସାନ୍ନିଧ୍ଯକାରକମ୍
ଯେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରେ ଏବଂ ତାଙ୍କର ସାନିଧ୍ୟ ଆଣେ—
ସେତିହାସକଥାଂ ପୁଣ୍ଯାଂ କଥ୍ଯମାନାଂ ପୁରାଭଵାମ୍
—ସେହି ପବିତ୍ର ପୁରାତନ କଥା ଶୁଣିବା, ଯାହା ମୁଁ ଏବେ କହିବି।
କାଂଚିପୁର୍ଯାଂ ପୁରା ଚୋଲଶ୍ଚକ୍ରଵର୍ତୀ ନୃପୋଽଭଵତ୍
ପୂର୍ବେ କାଞ୍ଚୀପୁରରେ ଚୋଳ ବଂଶର ଏକ ଚକ୍ରବର୍ତ୍ତୀ ରାଜା ଥିଲେ।
ଯସ୍ମିଞ୍ଛାସତି ଭୂଚକ୍ରଂ ଦରିଦ୍ରୋ ଵାଽପି ଦୁଃଖିତଃ
ତାଙ୍କର ଶାସନକାଳରେ ପୃଥିବୀରେ କେହି ଦରିଦ୍ର କିମ୍ବା ଦୁଃଖିତ ଥିଲେ ନାହିଁ।
ଯସ୍ଯାପ୍ଯୁନ୍ନତଯଜ୍ଞସ୍ଯ ତାମ୍ରପର୍ଣ୍ଯାସ୍ତଟାଵୁଭୌ
ତାଙ୍କର ମହାଯଜ୍ଞ ଦୁଇଟି ତାମ୍ରପର୍ଣ୍ଣୀ ନଦୀର କୂଳରେ ହୋଇଥିଲା।
ତତ୍ର ଶ୍ରୀରମଣଂ ଦେଵଂ ସଂପୂଜ୍ଯ ଵିଧିଵନ୍ନୃପଃ
ସେଠାରେ ରାଜା ବିଧିମତେ ଶ୍ରୀରମଣ ଦେବଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ।
ପ୍ରଣମ୍ଯ ଦଣ୍ଡଵଦ୍ଭୂମାଵୁପଵିଷ୍ଟଃ ସ ତତ୍ର ଵୈ 2.4.26.
ସେ ଭୂମିରେ ଦଣ୍ଡବତ୍ ପ୍ରଣାମ କରି, ସେଠାରେ ବସିଲେ।
ଦେଵାର୍ଚନାର୍ଥଂ ପାଣୌ ତୁ ତୁଲସ୍ଯୁଦକଧାରିଣମ୍
ଦେବତାଙ୍କ ପୂଜା ପାଇଁ ତାଙ୍କ ହାତରେ ତୁଳସୀ ପତ୍ର ସହିତ ପାଣି ଧରିଥିଲେ।
ସ ତତ୍ରାଭ୍ଯେତ୍ଯ ଵିପ୍ରର୍ଷିର୍ଦେଵଦେଵମପୂଜଯତ୍
ସେଠାରେ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଋଷି ଆସି, ଦେବଦେବଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ।
ତୁଲସୀପୂଜଯା ତସ୍ଯ ରତ୍ନପୂଜାଂ ପୁରା କୃତାମ୍
ତୁଳସୀ ପତ୍ରରେ ପୂଜା କରି, ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ପୂର୍ବରୁ ରାଜା ଦ୍ୱାରା କରାଯାଇଥିବା ରତ୍ନ ପୂଜାକୁ ଅତିକ୍ରମ କଲେ।
ଵିଷ୍ଣୁଦାସ କଥଂ ସେଯମାଚ୍ଛନ୍ନା ତୁଲସୀଦଲୈଃ
ବିଷ୍ଣୁଦାସ, କିପରି ଏହି ପୂଜା ତୁଳସୀ ପତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଢାକାଯାଇଛି?
ଵିଷ୍ଣୁଭକ୍ତିଂ ନ ଜାନାସି ଵରାକୋଽସି ମତୋ ମମ
ତୁମେ ବିଷ୍ଣୁଭକ୍ତିକୁ ଜାଣନାହା, ମୋ ଦୃଷ୍ଟିରେ ତୁମେ ଦୁର୍ବଳ।
ଇତି ତଦ୍ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସକ୍ରୋଧଃ ସ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମଃ
ଏହି କଥା ଶୁଣି, ସେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ବ୍ରାହ୍ମଣ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ।
କିଯଦ୍ଵିଷ୍ଣୁଵ୍ରତଂ ପୂର୍ଵଂ ତ୍ଵଯା ଚୀର୍ଣଂ ଵଦସ୍ଵ ତତ୍
ତୁମେ ପୂର୍ବରୁ କେତେ ବିଷ୍ଣୁବ୍ରତ କରିଛ, କୁହ।
ତଦ୍ବ୍ରାହ୍ମଣଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପ୍ରହସ୍ଯ ସ ନୃପୋତ୍ତମଃ
ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ସେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ରାଜା ହସିଲେ।
ଇତ୍ଥଂ ଚେଦ୍ଵଦସେ ଵିପ୍ର ଵିଷ୍ଣୁଭକ୍ତ୍ଯାଽତିଗର୍ଵିତଃ
ଏଭଳି କହୁଛ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ତୁମେ ବିଷ୍ଣୁଭକ୍ତିରେ ଅତି ଅଭିମାନୀ ହୋଇପାରିଛ।
ଯଜ୍ଞଦାନାଦିକଂ ନୈଵ ଵିଷ୍ଣୋସ୍ତୁଷ୍ଟିକରଂ କୃତମ୍ 2.4.26.
ତେବେ ଯଜ୍ଞ, ଦାନ ଓ ଏପରି କାମ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ସତ୍ୟରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରେନାହିଁ।
ଈଦୃଶସ୍ଯାଽପି ତେ ଗର୍ଵ ଏଷ ତିଷ୍ଠତି ଭକ୍ତିତଃ
ତଥାପି, ତୁମର ଏହି ଅଭିମାନ ଭକ୍ତିରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇ ରହିଛି।
ସାକ୍ଷାତ୍କାରମହଂ ଵିଷ୍ଣୋରେଷ ଵାଦୋ ଗମିଷ୍ଯତି
ମୁଁ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ସାକ୍ଷାତ୍କାର ଘଟାଇବି; ଏହି ବିବାଦ ତାହାରେ ଶେଷ ହେବ।
ଆରଭଦ୍ଵୈଷ୍ଣଵଂ ସତ୍ରଂ କୃତ୍ଵାଽଽଚାର୍ଯଂ ତୁ ମୁଦ୍ଗଲମ୍
ସେ ବଡ଼ ବୈଷ୍ଣବ ଯଜ୍ଞ ଆରମ୍ଭ କଲେ ଏବଂ ମୁଦ୍ଗଳଙ୍କୁ ଆଚାର୍ଯ୍ୟ କରି ନିଯୁକ୍ତ କଲେ।
ଋଷିସଂଘସମାଜୁଷ୍ଟଂ ବହ୍ଵନ୍ନଂ ବହୁଦକ୍ଷିଣମ୍
ଏହି ଯଜ୍ଞରେ ଅନେକ ଋଷିମାନେ ଯୋଗ ଦେଲେ, ବହୁତ ଖାଦ୍ୟ ଓ ଦାନ ହେଲା।
ଵିଷ୍ଣୁଦାସୋଽପି ତତ୍ରୈଵ ତସ୍ଥୌ ଦେଵାଲଯେ ଵ୍ରତୀ
ବିଷ୍ଣୁଦାସ ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ ଦେଉଳରେ ନିୟମ ରୁଖି ରହିଲେ।
ମାଘୋର୍ଜଯୋର୍ଵ୍ରତଂ ସମ୍ଯକ୍ତୁଲସୀଵନପାଲନମ୍
ସେ ମାଘ ଓ କାର୍ତ୍ତିକ ମାସର ବ୍ରତ ସଠିକ୍ ଭାବେ ପାଳନ କଲେ ଏବଂ ତୁଳସୀ ବନକୁ ଯଥାଯଥ ରଖିଲେ।
ଉପଚାରୈଃ ଷୋଡଶଭିର୍ନୃତ୍ଯଗୀତାଦିମଂଗଲୈଃ
ଷୋଡ଼ଶ ପ୍ରକାରର ଉପଚାର, ନୃତ୍ୟ, ସଙ୍ଗୀତ ଓ ମଙ୍ଗଳ କାର୍ଯ୍ୟ ସହିତ,
ନିତ୍ଯଂ ସଂସ୍ମରଣଂ ଵିଷ୍ଣୋର୍ଗଚ୍ଛନ୍ଭୁଵି ସ୍ଵପନ୍ନପି
ସେ ସଦା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରୁଥିଲେ, ପୃଥିବୀରେ ଚାଲିବା କିମ୍ବା ଶୋଇଥିବାବେଳେ ମଧ୍ୟ।
ମାଘକାର୍ତିକଯୋର୍ନିତ୍ଯଂ ଵିଶେଷନିଯମାନପି
ମାଘ ଓ କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ ସେ ବିଶେଷ ନିୟମ ମଧ୍ୟ ପାଳନ କରୁଥିଲେ।
ଏଵଂ ସମାରାଧଯତୋଃ ଶ୍ରିଯଃ ପତିଂ ତଯୋଶ୍ଚ ଚୋଲେଶ୍ଵରଵିଷ୍ଣୁଦାସଯୋଃ 2.4.26.
ଏଭଳି ଚୋଳେଶ୍ୱର ଓ ବିଷ୍ଣୁଦାସ ଦୁହେଁ ଶ୍ରୀଙ୍କ ପତିଙ୍କୁ ଉପାସନା କରୁଥିଲେ।
ସ ପାକମକରୋତ୍ତାଵଦହରତ୍କୋଽପ୍ଯଲକ୍ଷିତଃ
ସେ ନିବେଦନ ପକାଇଲେ, କିନ୍ତୁ କିଏ ଅଦୃଶ୍ୟ ଭାବେ ତାହା ନେଇଗଲା।
ତମଦୃଷ୍ଟ୍ଵାଽପ୍ଯସୌ ପାକଂ ପୁନର୍ନୈଵାଽକରୋତ୍ତଦା
ସେ କିଏ ନେଇଗଲା ଦେଖିପାରିଲେ ନାହିଁ, ତେବେ ସେ ସେଇ ସମୟରେ ପୁଣି ନିବେଦନ ପକାଇଲେ ନାହିଁ।