ସମ୍ଯଗାରାଧିତୋ ଵିଷ୍ଣୁଃ କିଂ ନ ଯଚ୍ଛତି ଦେହିନାମ୍
ଯଦି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଭଲଭାବେ ପୂଜା କରାଯାଏ, ସେ ଦେହଧାରୀମାନଙ୍କୁ କ'ଣ ଦେଇନଥାନ୍ତି?
ଯନ୍ନାମସ୍ମରଣାଦେଵ ଦେହିନୋ ଯାଂତି ସଦ୍ଗତିମ୍ ।। 2.4.25.
ଯାହାଙ୍କ ନାମ ସ୍ମରଣ କରିଲେ ମାତ୍ର, ଦେହଧାରୀମାନେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି।
ଗ୍ରାହଗ୍ରସ୍ତୋ ହି ନାଗେଂଦ୍ରୋ ଯନ୍ନାମସ୍ମରଣାତ୍ପୁରା
ଯାହାଙ୍କ ନାମ ସ୍ମରଣ କରି ଗତକାଳରେ ମକର ଦ୍ୱାରା ଧରାଯାଇଥିବା ନାଗରାଜ ମୁକ୍ତି ପାଇଥିଲେ।
ଯତସ୍ତ୍ଵଯାଽର୍ଚିତୋ ଵିଷ୍ଣୁସ୍ତତ୍ସାନ୍ନିଧ୍ଯଂ ପ୍ରଯାସ୍ଯସି
ତୁମେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପୂଜିଥିବାରୁ, ସେଉଁଠି ତାଙ୍କ ସାନ୍ନିଧ୍ୟକୁ ପହଞ୍ଚିବ।
ତତଃ ପୁଣ୍ଯକ୍ଷଯେଜାତେ ଯଦା ଯାସ୍ଯସି ଭୂତଲମ୍
ତାପରେ, ଯେତେବେଳେ ତୁମର ପୁଣ୍ୟ ଶେଷ ହେବ, ତୁମେ ପୃଥିବୀକୁ ଯିବ।
ନାମ୍ନା ଦଶରଥସ୍ତତ୍ର ଭାର୍ଯାଦ୍ଵଯଯୁତଃ ପୁନଃ
ସେଠି ତୁମେ ଦଶରଥ ନାମରେ ଜଣାଯିବ, ପୁଣି ତୁମର ଭାର୍ଯ୍ୟାମାନଙ୍କ ସହିତ ଏକତ୍ର ହେବ।
ତତ୍ରାଽପି ତଵ ସାନ୍ନିଧ୍ଯଂ ଵିଷ୍ଣୁର୍ଯାସ୍ଯତି ଭୂତଲେ
ସେଠି ମଧ୍ୟ, ବିଷ୍ଣୁ ତୁମ ସାନ୍ନିଧ୍ୟକୁ ପୃଥିବୀରେ ଆସିବେ।
ତଵ ଜନ୍ମଵ୍ରତାଦସ୍ମାଦ୍ଵିଷ୍ଣୁସଂତୁଷ୍ଟିକାରକାତ୍
ତୁମର ଜନ୍ମରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିବା ଏହି ବ୍ରତ, ଯାହା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରେ,
ଧନ୍ଯୋଽସି ଵିପ୍ରାଗ୍ର୍ଯ ଯତସ୍ତ୍ଵଯୈତଦ୍ଵ୍ରତଂ କୃତଂ ତୁଷ୍ଟିକରଂ ଜଗଦ୍ଗୁରୋଃ
ତୁମେ ଧନ୍ୟ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ, କାରଣ ତୁମେ ଏହି ପବିତ୍ର ବ୍ରତ କରିଛ, ଯାହା ସମସ୍ତ ଜଗତର ଗୁରୁଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରେ।
ପ୍ରଣମ୍ଯ ଦଣ୍ଡଵଦ୍ଭୂମୌ ଵାକ୍ଯମେତଦୁଵାଚ ହ
ସେ ଭୂମିରେ ଦଣ୍ଡବତ୍ ପ୍ରଣାମ କରି, ଏହି କଥା କହିଲେ।
ଧର୍ମଦତ୍ତ ଉଵାଚ ଆରାଧଯଂତି ସର୍ଵେଽପି ଵିଷ୍ଣୁଂ ଭକ୍ତାଽର୍ତିନାଶନମ୍
ଧର୍ମଦତ୍ତ କହିଲେ: ସମସ୍ତ ଭକ୍ତମାନେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପୂଜନ୍ତି, ଯିଏ ଦୁଃଖ ଦୂର କରନ୍ତି।
ଵିଷ୍ଣୁପ୍ରୀତିକରଂ ତେଷାଂ କିଂଚିତ୍ସାନ୍ନିଧ୍ଯକାରକମ୍
ଯେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରେ ଏବଂ ତାଙ୍କର ସାନିଧ୍ୟ ଆଣେ—
ସେତିହାସକଥାଂ ପୁଣ୍ଯାଂ କଥ୍ଯମାନାଂ ପୁରାଭଵାମ୍
—ସେହି ପବିତ୍ର ପୁରାତନ କଥା ଶୁଣିବା, ଯାହା ମୁଁ ଏବେ କହିବି।
କାଂଚିପୁର୍ଯାଂ ପୁରା ଚୋଲଶ୍ଚକ୍ରଵର୍ତୀ ନୃପୋଽଭଵତ୍
ପୂର୍ବେ କାଞ୍ଚୀପୁରରେ ଚୋଳ ବଂଶର ଏକ ଚକ୍ରବର୍ତ୍ତୀ ରାଜା ଥିଲେ।
ଯସ୍ମିଞ୍ଛାସତି ଭୂଚକ୍ରଂ ଦରିଦ୍ରୋ ଵାଽପି ଦୁଃଖିତଃ
ତାଙ୍କର ଶାସନକାଳରେ ପୃଥିବୀରେ କେହି ଦରିଦ୍ର କିମ୍ବା ଦୁଃଖିତ ଥିଲେ ନାହିଁ।
ଯସ୍ଯାପ୍ଯୁନ୍ନତଯଜ୍ଞସ୍ଯ ତାମ୍ରପର୍ଣ୍ଯାସ୍ତଟାଵୁଭୌ
ତାଙ୍କର ମହାଯଜ୍ଞ ଦୁଇଟି ତାମ୍ରପର୍ଣ୍ଣୀ ନଦୀର କୂଳରେ ହୋଇଥିଲା।
ତତ୍ର ଶ୍ରୀରମଣଂ ଦେଵଂ ସଂପୂଜ୍ଯ ଵିଧିଵନ୍ନୃପଃ
ସେଠାରେ ରାଜା ବିଧିମତେ ଶ୍ରୀରମଣ ଦେବଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ।
ପ୍ରଣମ୍ଯ ଦଣ୍ଡଵଦ୍ଭୂମାଵୁପଵିଷ୍ଟଃ ସ ତତ୍ର ଵୈ 2.4.26.
ସେ ଭୂମିରେ ଦଣ୍ଡବତ୍ ପ୍ରଣାମ କରି, ସେଠାରେ ବସିଲେ।
ଦେଵାର୍ଚନାର୍ଥଂ ପାଣୌ ତୁ ତୁଲସ୍ଯୁଦକଧାରିଣମ୍
ଦେବତାଙ୍କ ପୂଜା ପାଇଁ ତାଙ୍କ ହାତରେ ତୁଳସୀ ପତ୍ର ସହିତ ପାଣି ଧରିଥିଲେ।
ସ ତତ୍ରାଭ୍ଯେତ୍ଯ ଵିପ୍ରର୍ଷିର୍ଦେଵଦେଵମପୂଜଯତ୍
ସେଠାରେ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଋଷି ଆସି, ଦେବଦେବଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ।
ତୁଲସୀପୂଜଯା ତସ୍ଯ ରତ୍ନପୂଜାଂ ପୁରା କୃତାମ୍
ତୁଳସୀ ପତ୍ରରେ ପୂଜା କରି, ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ପୂର୍ବରୁ ରାଜା ଦ୍ୱାରା କରାଯାଇଥିବା ରତ୍ନ ପୂଜାକୁ ଅତିକ୍ରମ କଲେ।
ଵିଷ୍ଣୁଦାସ କଥଂ ସେଯମାଚ୍ଛନ୍ନା ତୁଲସୀଦଲୈଃ
ବିଷ୍ଣୁଦାସ, କିପରି ଏହି ପୂଜା ତୁଳସୀ ପତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଢାକାଯାଇଛି?
ଵିଷ୍ଣୁଭକ୍ତିଂ ନ ଜାନାସି ଵରାକୋଽସି ମତୋ ମମ
ତୁମେ ବିଷ୍ଣୁଭକ୍ତିକୁ ଜାଣନାହା, ମୋ ଦୃଷ୍ଟିରେ ତୁମେ ଦୁର୍ବଳ।
ଇତି ତଦ୍ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସକ୍ରୋଧଃ ସ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମଃ
ଏହି କଥା ଶୁଣି, ସେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ବ୍ରାହ୍ମଣ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ।
କିଯଦ୍ଵିଷ୍ଣୁଵ୍ରତଂ ପୂର୍ଵଂ ତ୍ଵଯା ଚୀର୍ଣଂ ଵଦସ୍ଵ ତତ୍
ତୁମେ ପୂର୍ବରୁ କେତେ ବିଷ୍ଣୁବ୍ରତ କରିଛ, କୁହ।
ତଦ୍ବ୍ରାହ୍ମଣଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପ୍ରହସ୍ଯ ସ ନୃପୋତ୍ତମଃ
ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ସେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ରାଜା ହସିଲେ।
ଇତ୍ଥଂ ଚେଦ୍ଵଦସେ ଵିପ୍ର ଵିଷ୍ଣୁଭକ୍ତ୍ଯାଽତିଗର୍ଵିତଃ
ଏଭଳି କହୁଛ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ତୁମେ ବିଷ୍ଣୁଭକ୍ତିରେ ଅତି ଅଭିମାନୀ ହୋଇପାରିଛ।
ଯଜ୍ଞଦାନାଦିକଂ ନୈଵ ଵିଷ୍ଣୋସ୍ତୁଷ୍ଟିକରଂ କୃତମ୍ 2.4.26.
ତେବେ ଯଜ୍ଞ, ଦାନ ଓ ଏପରି କାମ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ସତ୍ୟରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରେନାହିଁ।
ଈଦୃଶସ୍ଯାଽପି ତେ ଗର୍ଵ ଏଷ ତିଷ୍ଠତି ଭକ୍ତିତଃ
ତଥାପି, ତୁମର ଏହି ଅଭିମାନ ଭକ୍ତିରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇ ରହିଛି।
ସାକ୍ଷାତ୍କାରମହଂ ଵିଷ୍ଣୋରେଷ ଵାଦୋ ଗମିଷ୍ଯତି
ମୁଁ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ସାକ୍ଷାତ୍କାର ଘଟାଇବି; ଏହି ବିବାଦ ତାହାରେ ଶେଷ ହେବ।