ଵୃଷସ୍ତେନ ପ୍ରହାରେଣ ପରାଵୃତ୍ତୋ ରଣାଂଗଣାତ୍ 2.4.22.
ସେଇ ଆଘାତରେ ବୃଷଭ ଯୁଦ୍ଧ କ୍ଷେତ୍ରରୁ ପଛକୁ ଘୁଞ୍ଚିଗଲା।
ତତଃ ପରମସଂକ୍ରୁଦ୍ଧୋ ରୁଦ୍ରୋ ରୌଦ୍ରଵପୁର୍ଧରଃ
ତାପରେ ରୁଦ୍ର ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ଭୟଙ୍କର ରୂପ ଧାରଣ କଲେ।
ପ୍ରଦହଦ୍ରୋଦସୀ ଵେଗାତ୍ପପାତ ଵସୁଧାତଲେ
ସେ ତୀବ୍ର ଗତିରେ ଦିଗବିଦିଗକୁ ଜଳାଇ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ।
ରଥାତ୍କାଯଃ ପପାତାଽସ୍ଯ ନାଦଯନ୍ଵସୁଧାତଲମ୍
ତାଙ୍କର ଦେହ ରଥରୁ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଲା, ଯାହାର ଶବ୍ଦ ଭୂମିକୁ ଗଞ୍ଜାଇଲା।
ଵୃନ୍ଦାଦେହୋଦ୍ଭଵଂ ତେଜସ୍ତଦ୍ଗୌର୍ଯାଂ ଵିଲଯଂ ଗତମ୍
ବୃନ୍ଦାଙ୍କ ଦେହରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଶକ୍ତି ଗୌରୀଙ୍କ ଭିତରକୁ ଯାଇ ଲୟ ହେଲା।
ପ୍ରଣମ୍ଯ ଶିରସା ରୁଦ୍ରଂ ଶଶଂସୁର୍ଵିଷ୍ଣୁଚେଷ୍ଟିତମ୍ ଦେଵା ଊଚୁଃ ମହାଦେଵ ତ୍ଵଯା ଦେଵା ରକ୍ଷିତାଃ ଶତ୍ରୁଜାଦ୍ଭଯାତ୍
ଦେବତାମାନେ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ବିଷୟରେ କହିଲେ। ଦେବତାମାନେ କହିଲେ: 'ମହାଦେବ, ଆପଣ ଆମକୁ ଶତ୍ରୁଜନିତ ଭୟରୁ ରକ୍ଷା କରିଛନ୍ତି।'
କିଂଚିଦନ୍ଯତ୍ସମୁଦ୍ଭୂତଂ ତତ୍ର କିଂ କରଵାମହେ
ସେଠାରେ ଆଉ କିଛି ନୂତନ ଘଟିଛି; ଏବେ ଆମେ କଣ କରିବା?
ଶରଣ୍ଯାଂ ମୋହିନୀଂ ମାଯାଂ ସା ଵଃ କାର୍ଯଂ କରିଷ୍ଯତି
ସେଇ ମୋହିନୀ ନାମକ ମାୟା ତୁମମାନେ ଶରଣ ନିଅ; ସେ ତୁମର କାମ ସଫଳ କରିଦେବେ।
ଦେଵାଶ୍ଚ ତୁଷ୍ଟୁଵୁର୍ମୂଲପ୍ରକୃତିଂ ଭକ୍ତଵତ୍ସଲାମ୍
ଦେବତାମାନେ ଭକ୍ତପ୍ରିୟ ମୂଳପ୍ରକୃତିଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରିଲେ।
ଯଦିଚ୍ଛଯା ଵିଶ୍ଵମିଦଂ ଭଵାଽଭଵୌ ତନୋତି ମୂଲପ୍ରକୃତିଂ ନତାଃ ସ୍ମ ତାମ୍
ଯାଙ୍କର ଇଚ୍ଛାରେ ଏହି ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ ଉତ୍ପନ୍ନ ଓ ନଶ୍ୱର ହୁଏ, ସେଇ ମୂଳପ୍ରକୃତିଙ୍କୁ ଆମେ ନମସ୍କାର କରୁଛୁ।
ଯା ହି ତ୍ରଯୋଵିଂଶତିଭେଦଶବ୍ଦିତା ଜଗତ୍ଯଶେଷେ ସମଧିଷ୍ଠିତା ପରା 2.4.22.
ଯିଏ ତେଇଶଟି ରୂପରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ, ସମସ୍ତ ଜଗତରେ ବ୍ୟାପିଥିବା ଓ ଶାସନ କରୁଥିବା, ସେଇ ପରାଶକ୍ତି।
ଯଦ୍ଭକ୍ତିଯୁକ୍ତାଃ ପୁରୁଷାସ୍ତୁ ନିତ୍ଯଂ ଦାରିଦ୍ର୍ଯଭୀମୋହପରାଭଵାଦୀନ୍
ଯେମାନେ ସଦା ଭକ୍ତି ସହିତ ତାଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଦାରିଦ୍ର୍ୟ, ମୋହ, ହାର ଓ ଏପରି ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଅନ୍ତି।
ଦାରିଦ୍ଯମୋହଦୁଃଖାନି ନ କଦାଚିତ୍ସ୍ପୃଶଂତି ତମ୍
ଦାରିଦ୍ର୍ୟ, ମୋହ ଓ ଦୁଃଖ କେବେ ତାଙ୍କୁ ଭକ୍ତି କରୁଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ଛୁଁଇ ପାରେନି।
ଇତ୍ଥଂ ସ୍ତୁଵଂତସ୍ତେ ଦେଵାସ୍ତେଜୋମଣ୍ଡଲମାସ୍ଥିତମ୍
ଏଭଳି ଦେବତାମାନେ ସ୍ତୁତି କରୁଥିବାବେଳେ, ସେ ତେଜର ମଣ୍ଡଳରେ ବସିଥିଲେ।
ତନ୍ମଧ୍ଯାଦ୍ଭାରତୀଂ ସର୍ଵେ ଶୁଶ୍ରୁଵୁର୍ଵ୍ଯୋମଚାରିଣୀମ୍ ଶକ୍ତିରୁଵାଚ ଅହମେଵ ତ୍ରିଧା ଭିନ୍ନା ତିଷ୍ଠାମି ତ୍ରିଵିଧୈର୍ଗୁଣୈଃ
ସେ ତେଜମଣ୍ଡଳର ମଧ୍ୟରୁ, ଆକାଶରେ ବିଚରଣ କରୁଥିବା ଭାରତୀଙ୍କର ଶବ୍ଦ ସମସ୍ତେ ଶୁଣିଲେ। ଶକ୍ତି କହିଲେ: 'ମୁଁ ଏକା, କିନ୍ତୁ ତିନିଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ, ତିନି ପ୍ରକାର ଗୁଣ ଦ୍ୱାରା ଅବସ୍ଥିତ।'
ଗୌରୀ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ସ୍ଵରା ଚେତି ରଜଃସତ୍ତ୍ଵତମୋଗୁଣୈଃ
'ଗୌରୀ, ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଓ ସରସ୍ୱତୀ—ଏହିମାନେ ମୋର ତିନିଟି ରୂପ, ରଜ, ସତ୍ତ୍ୱ ଓ ତମ ଗୁଣରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ।'
ଦେଵାନାଂ ଵିସ୍ମଯୋତ୍ଫୁଲ୍ଲନେତ୍ରାଣାଂ ତତ୍ତଦା ନୃପ
ହେ ରାଜା, ଦେବତାମାନେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ତାଙ୍କର ଚକ୍ଷୁ ଫାଟିଯାଇଥିଲା।
ତତଃ ସର୍ଵେଽପି ତେ ଦେଵା ଗତ୍ଵା ତଦ୍ଵାକ୍ଯନୋଦିତାଃ
ତାପରେ ସମସ୍ତ ଦେବତା, ତାଙ୍କର ଉପଦେଶ ଅନୁସରି, ଚାଲିଗଲେ।
ତତସ୍ତାସ୍ତାନ୍ସୁରାନ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପ୍ରଣତାନ୍ଭକ୍ତଵତ୍ସଲାଃ
ସେଇ ଭକ୍ତପ୍ରିୟା, ଦେବତାମାନେ ଆସି ନମସ୍କାର କରୁଥିବାକୁ ଦେଖି, କଥା କହିଲେ।
ନିର୍ଵପଧ୍ଵଂ ତତଃ କାର୍ଯଂ ଭଵତାଂ ସିଦ୍ଧିମେଷ୍ଯତି
'ଏବେ ତୁମେ ଆବଶ୍ୟକ କାର୍ଯ୍ୟ କର, ତୁମର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ସଫଳ ହେବ।'
ନାରଦ ଉଵାଚ ତତସ୍ତୁ ହୃଷ୍ଟାଃ ସୁରସିଦ୍ଧସଂଘାଃ ପ୍ରଗୃହ୍ଯ ବୀଜାନି ଵିଚିକ୍ଷିପୁସ୍ତେ 2.4.22.
ନାରଦ କହିଲେ: 'ତାପରେ ଖୁସିରେ, ଦେବତା ଓ ସିଦ୍ଧମାନେ ବୀଜ ନେଇ ଛିଟିଦେଲେ।'
ଧାତ୍ରୀ ଚ ମାଲତୀ ଚୈଵ ତୁଲସୀ ଚ ନୃପୋତ୍ତମ
ଧାତ୍ରୀ, ମାଲତୀ ଓ ତୁଳସୀ, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜା—
ଧାତ୍ର୍ଯୁଦ୍ଭଵା ସ୍ମୃତା ଧାତ୍ରୀ ମାଭଵା ମାଲତୀ ସ୍ମୃତା
ଧାତ୍ରୀ ଧାତ୍ରୀ ବୀଜରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ, ମାଲତୀ ମାଲତୀ ବୀଜରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ସ୍ତ୍ରୀରୂପିଣ୍ଯୌ ଵନସ୍ପତ୍ଯୌ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵିଷ୍ଣୁସ୍ତଦା ନୃପ
ଏହି ଦୁଇଜଣୀ, ଯେଉଁମାନେ ମହିଳା ରୂପୀ ଗଛ, ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ବିଷ୍ଣୁ ଦେଖିଲେ, ହେ ରାଜା।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଚ ଯାଚତେ ମୋହାତ୍କାମାସକ୍ତେନ ଚେତସା
ସେମାନେ ଦେଖି, ମୋହ ଓ କାମନାରେ ଆବୃତ ହୋଇ, ଅନୁରାଗରେ ତାଙ୍କୁ ଚାହିଲେ।
ଯଚ୍ଚ ଲକ୍ଷ୍ମ୍ଯା ପୁରା ବୀଜମୀର୍ଷ୍ଯଯୈଵ ସମର୍ପିତମ୍
ଏବଂ ଯେ ବୀଜ ପୂର୍ବରୁ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଈର୍ଷ୍ୟାବଶତଃ ଦାନ କରିଥିଲେ—
ଅତଃ ସା ବର୍ବରୀତ୍ଯାଖ୍ଯାମଵାପାଽଧ ଵିଗର୍ହିତାମ୍
ତେଣୁ ସେ ବର୍ବରୀ ନାମ ପାଇଲେ, ଯାହାକୁ ଲୋକେ ନିମ୍ନ ଓ ଅପମାନଜନକ ଭାବରେ ଦେଖନ୍ତି।
ତତୋ ଵିସ୍ମୃତଦୁଃଖୋଽସୌ ଵିଷ୍ଣୁସ୍ତାଭ୍ଯାଂ ସହୈଵ ତୁ
ତାପରେ, ନିଜ ଦୁଃଖକୁ ଭୁଲି, ବିଷ୍ଣୁ ସେମାନଙ୍କ ସହିତ ଏକାଠି ରହିଲେ।
କାର୍ତିକୋଦ୍ଯାପନେ ଵିଷ୍ଣୋସ୍ତସ୍ମାତ୍ପୂଜା ଵିଧୀଯତେ
ଏହି କାରଣରୁ କାର୍ତ୍ତିକ ଉତ୍ସବରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପୂଜା କରିବାକୁ ନିୟମ ହୋଇଛି।
ତୁଲସୀକାନନଂ ରାଜନ୍ଗୃହେ ଯସ୍ଯାଽଵତିଷ୍ଠତେ
ହେ ରାଜା, ଯେଉଁଠାରେ ଘରେ ତୁଳସୀ ଉଦ୍ୟାନ ରହିଛି,