ମହାଵୃଷଭମାରୂଢଃ ସ ବଭୂଵ ଜଲଂଧରଃ
ଯାଲନ୍ଧର ବଡ଼ ବୃଷଭ ଉପରେ ଚଢ଼ିଲେ।
ଅଭ୍ଯାଯଯୌ ସଖୀମଧ୍ଯାତ୍ତଦ୍ଦର୍ଶନପଥେଽଭଵତ୍
ସେ ସଙ୍ଗୀମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ଆଗକୁ ଆସି, ସମସ୍ତଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିରେ ପଡ଼ିଲେ।
ତାଵତ୍ସ୍ଵଵୀର୍ଯଂ ମୁମୁଚେ ଜଡାଂଗଶ୍ଚାଽଭଵତ୍ତଦା
ସେ ସମୟରେ ନିଜ ଶକ୍ତି ମୁକ୍ତ କଲେ ଏବଂ ଦେହ ନିଷ୍ପ୍ରାଣ ହେଇଗଲା।
ଜଗାମାଽନ୍ତର୍ହିତା ଵେଗାତ୍ସା ତଦୋତ୍ତରମାନସେ
ସେ ତୀବ୍ର ଗତିରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇ ଉତ୍ତର ମାନସ ସରୋବରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ଜଵେନାଽଽଗାତ୍ପୁନର୍ଯୁଦ୍ଧଂ ଯତ୍ର ଦେଵୋ ଵୃଷଧ୍ଵଜଃ
ଅତି ତ୍ୱରାରେ ସେ ପୁଣିଏଥରି ଯୁଦ୍ଧକୁ ଗଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ବୃଷଧ୍ୱଜ ଦେବ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ।
ତାଵଦ୍ଦଦର୍ଶ ତଂ ଦେଵଂ ସୂପଵିଷ୍ଟଂ ସମୀପଗମ୍ ପାର୍ଵତ୍ଯୁଵାଚ ଵିଷ୍ଣୋ ଜଲଂଧରୋ ଦୈତ୍ଯଃ କୃତଵାନ୍ପରମାଦ୍ଭୁତମ୍
ସେଠାକୁ ଯାଇ ପାର୍ବତୀ ଦେବତାଙ୍କୁ ବସିଥିବା ଦେଖିଲେ ଏବଂ କହିଲେ, “ବିଷ୍ଣୁ, ଜଳନ୍ଧର ଦାନବ ଅତି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟକର କାମ କରିଛି।”
ତତ୍କିଂ ନ ଵିଦିତଂ ତେଽସ୍ତି ଚେଷ୍ଟିତଂ ତସ୍ଯ ଦୁର୍ମତେଃ ଵିଷ୍ଣୁରୁଵାଚ ତେନୈଵ ଦର୍ଶିତଃ ପଂଥା ଵଯମପ୍ଯନ୍ଵଯାମହେ
“ତାହାର ଦୁଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟର କିଛି ତୁମେ ଜାଣିନଥିବେ କି?” ବିଷ୍ଣୁ କହିଲେ, “ସେ ନିଜେ ଆମକୁ ପଥ ଦେଖାଇଛି, ଆମେ ମଧ୍ୟ ସେହିପରି ଚାଲିଛୁ।”
ନାଽନ୍ଯଥା ସ ଭଵେଦ୍ଵଧ୍ଯଃ ପାତିଵ୍ରତ୍ଯସୁରକ୍ଷିତ୍ଃ ନାରଦ ଉଵାଚ ଜଗାମ ଵିଷ୍ଣୁରିତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ପୁନର୍ଜାଲଂଧରଂ ପୁରମ୍
“ତାଙ୍କର ଜୀବନସାଥୀଙ୍କର ପତିବ୍ରତ ଶକ୍ତି ରକ୍ଷା କରୁଥିବାରୁ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଉପାୟରେ ସେ ମରିପାରିବେ ନାହିଁ।” ନାରଦ କହିଲେ, “ଏଭଳି କହି ବିଷ୍ଣୁ ପୁଣି ଜଳନ୍ଧରଙ୍କ ନଗରକୁ ଚାଲିଗଲେ।”
ଅଥ ରୁଦ୍ରଶ୍ଚ ଗଂଧର୍ଵାଽନୁଗତଃ ସଂଗରେ ସ୍ଥିତଃ 2.4.20.
ତାପରେ ରୁଦ୍ର ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧରେ ତିଆରି ହୋଇ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଲେ।
ତତୋ ଭଵୋ ଵିସ୍ମିତମାନସଃ ପୁନର୍ଜଗାମ ଯୁଦ୍ଧାଯ ଜଲଂଧରଂ ରୁଷା
ତାପରେ ଭବ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ଭରିଯାଇ, କ୍ରୋଧରେ ପୁଣି ଜଳନ୍ଧରଙ୍କ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଗଲେ।
ପାତିଵ୍ରତ୍ଯସ୍ଯ ଭଂଗାଯ ଵୃଂଦାଯାଶ୍ଚାଽକରୋନ୍ମତିମ୍
ବୃନ୍ଦାଙ୍କର ପତିବ୍ରତ ଭଙ୍ଗ କରିବା ପାଇଁ, ସେ ତାଙ୍କର ମନକୁ ଭ୍ରମିତ କରିଦେଲେ।
ଅଥ ଵୃଂଦାରକା ଦେଵୀ ସ୍ଵପ୍ନମଧ୍ଯେ ଦଦର୍ଶ ହ
ତାପରେ ବୃନ୍ଦା ଦେବୀ ସ୍ୱପ୍ନ ମଧ୍ୟରେ ଦେଖିଲେ—
କୃଷ୍ଣପ୍ରସୂନଭୂଷାଢ୍ଯଂ କ୍ରଵ୍ଯାଦଗଣସେଵିତମ୍
—କଳା ଫୁଲରେ ଶୋଭିତ, ମାଂସଭୋଜୀ ଦେବତାମାନେ ଚାରିପାଖରେ ରହିଛନ୍ତି।
ସ୍ଵପୁରଂ ସାଗରେ ମଗ୍ନଂ ସହସୈଵାଽଽତ୍ମନା ସହ
ସେ ଦେଖିଲେ ନିଜ ସହର ସହିତ ନିଜେ ଅଚାନକ ସାଗରରେ ବୁଡ଼ିଯାଇଛନ୍ତି।
ଦଦର୍ଶୋଦିତମାଦିତ୍ଯଂ ସଚ୍ଛିଦ୍ରଂ ନିଷ୍ପ୍ରଭଂ ମୁହୁଃ
ସେ ପୁନିପୁନି ଦେଖିଲେ, ଉଦୟ ହେଉଥିବା ସୂର୍ଯ୍ୟ ଛିଦ୍ର ହୋଇ ଅଲୋକହୀନ ଅଛି।
କୁତ୍ରଚିନ୍ନାଽଲଭଚ୍ଛର୍ମ ଗୋପୁରାଟ୍ଟାଲଭୂମିଷୁ
ସେଠାରେ ସେ ସହରର ଦୁଆର ବା ଦେଉଳ ଉପରେ କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ଆଶ୍ରୟ ମିଳିଲା ନାହିଁ।
ତତ୍ରାଽପି ସାଽଭ୍ରମଦ୍ବାଲା ନାଽଲଭତ୍କୁତ୍ରଚିତ୍ସୁଖମ୍
ସେଠାରେ ମଧ୍ୟ, ଭ୍ରମିତ ଝିଅ କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ସୁଖ ପାଇଲେ ନାହିଁ।
ତତଃ ସା ଭ୍ରମତୀ ବାଲା ଦଦର୍ଶାଽତୀଵଭୀଷଣୌ
ତାପରେ ଭ୍ରମଣ କରୁଥିବା ସେ ଝିଅ ଦୁଇଟି ଅତି ଭୟଙ୍କର ପ୍ରାଣୀକୁ ଦେଖିଲେ।
ତୌ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵିହ୍ଵଲାଽତୀଵ ପଲାଯନପରାଽଭଵତ୍
ସେମାନେକୁ ଦେଖି ସେ ଅତି ଅଶାନ୍ତ ହୋଇ ପଳାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ।
ତତସ୍ତତ୍କଣ୍ଠମାଵୃତ୍ଯ ନିଜାଂ ବାହୁଲତାଂ ଭଯାତ୍ 2.4.21.
ତାପରେ ଭୟରେ ସେ ନିଜ କମଳା ହାତ ଗଳାକୁ ବେଢ଼ି ରଖିଲେ।
ମୁନିସ୍ତାଂ ଵିହ୍ଵଲାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ରାକ୍ଷସାଽନୁଗତାଂ ତଦା
ସେ ସମୟରେ ମୁନି ତାଙ୍କୁ ଅଶାନ୍ତ ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ ସହିତ ଦେଖିଲେ—
ତୌ ହୁଂକାରଭଯତ୍ରସ୍ତୌ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଚ ଵିମୁଖୌ ଗତୌ
ସେ ଦୁଇଜଣ ହୁଁକାର ଶବ୍ଦରେ ଭୟଭୀତ ହୋଇ, ମୁହଁ ଫେରାଇ ଚାଲିଗଲେ।
କିଂଚିଦ୍ଵିପ୍ତୁମିଚ୍ଛାମି କୃପଯା ତନ୍ନିଶାମଯ
ମୁଁ କିଛି କହିବାକୁ ଚାହୁଁଛି, ଦୟାକରି ମୋ ଉପରେ କରୁଣା ଦେଖାଇ ଶୁଣ।
ଜଲଂଧରୋ ହି ମଦ୍ଭର୍ତା ରୁଦ୍ରଂ ଯୋଦ୍ଧୁଂ ଗତଃ ପ୍ରଭୋ
ଜଳନ୍ଧର, ଯିଏ ମୋର ପତି, ସେ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଚାଲିଗଲେ, ମହାପ୍ରଭୁ।
ତାଵତ୍କପୀ ସମାଯାତୌ ପ୍ରଣମ୍ଯ ଚାଗ୍ରତଃ ସ୍ଥିତୌ
ସେ ସମୟରେ ଦୁଇଟି ବାନର ଆସିଲେ, ମୋ ପାଖରେ ନମସ୍କାର କରି ଦଢ଼ି ହେଲେ।
ତତସ୍ତଦ୍ଭ୍ରୂଲତାସଂଜ୍ଞାନିଯୁକ୍ତୌ ଗଗନଂ ଗତୌ ଶିରଃକବନ୍ଧେ ହସ୍ତୌ ଚ ଗୃହୀତ୍ଵା ସମୁପସ୍ଥିତୌ
ତାପରେ, ସେମାନେ ନିଜ ଭୂଁରୁ ଲତା ଭଳି ଚିହ୍ନ ଦେଇ, ଆକାଶକୁ ଉଡ଼ିଗଲେ; ଶିରବିହୀନ ଦେହ ଓ ହାତକୁ ଧରି, ମୋ ପାଖରେ ପ୍ରକଟ ହେଲେ।
ଶିରଃକବଂଧେ ହସ୍ତୌ ଚ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵାଽବ୍ଧିତନଯସ୍ଯ ସା
ସମୁଦ୍ରର ପୁତ୍ରଙ୍କର ଶିର ବିନା ଦେହ ଏବଂ ହାତ ଦେଖି, ସେ
କମଂଡଲୂଦକୈଃ ସିକ୍ତ୍ଵା ମୁନିନାଽଽଶ୍ଵାସିତା ତଦା
ମୁନି ତାଙ୍କୁ କମଣ୍ଡଳର ପାଣି ଛିଟି ଶାନ୍ତ କରିଲେ ।
ସ କଥଂ ନ ଵଦସ୍ଯଦ୍ଯ ଵଲ୍ଲଭା ମାମନାଗସମ୍
ମୋ ପ୍ରିୟ, ଆଜି ତୁମେ କାହିଁକି କଥାହେଉନାହିଁ? ମୁଁ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ ।
ଯେନ ଦେଵାଃ ସଗଂଧର୍ଵା ନିର୍ଜିତା ଵିଷ୍ଣୁନା ସହ 2.4.21.
ଯିଏ ଦେବତା, ଗନ୍ଧର୍ବ ଏବଂ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଜିତିଥିଲେ,