ପାତାଲଭୁଵନେ ଦୈତ୍ଯଂ ନିଶୁଂଭଂ ସ ମହାବଲମ୍
ପାତାଳ ଭୂମିରେ, ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦୈତ୍ୟ ନିଶୁମ୍ଭଙ୍କୁ ବଶ କରିଦେଲେ।
ଦେଵଗଂଧର୍ଵସିଦ୍ଧାଽଽଦ୍ଯାନ୍ସର୍ପରାକ୍ଷସମାନୁଷାନ୍
ଦେବତା, ଗନ୍ଧର୍ବ, ସିଦ୍ଧ, ସର୍ପ, ରାକ୍ଷସ ଓ ମାନବମାନେ ସମେତ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସେ ନିଜ ଅଧୀନରେ ଆଣିଲେ।
ଏଵଂ ଜଲଂଧରଃ କୃତ୍ଵା ଦେଵାନ୍ସ୍ଵଵଶଵର୍ତିନଃ
ଏଭଳି ଭାବରେ ଜଳନ୍ଧର ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ନିଜ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ଚଳାଇଲେ।
ନ କଶ୍ଚିଦ୍ଵ୍ଯାଧିତୋ ନୈଵ ଦୁଃଖୀ ନୈଵ କୃତସ୍ତଥା
କେହି ରୋଗୀ ହେଲେ ନାହିଁ, କେହି ଦୁଃଖି ହେଲେ ନାହିଁ, କିମ୍ବା କେହି କଷ୍ଟ ପାଇଲେ ନାହିଁ।
ଏଵଂ ମହୀଂ ଶାସତି ଦାନଵେଂଦ୍ରେ ଧର୍ମେଣ ସମ୍ଯକ୍ଚ ଦିଦୃକ୍ଷଯାଽହମ୍
ଏଭଳି ଭାବରେ ଦାନବମାନଙ୍କ ରାଜା ନ୍ୟାୟରେ ଏ ଭୂମିକୁ ଶାସନ କରୁଥିବାବେଳେ, ମୁଁ ତାହାକୁ ଦେଖିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କଲି।
ସଂପ୍ରହସ୍ଯ ତଦା ଵାକ୍ଯଂ ସ୍ନେହପୂର୍ଵଂ ଚ ଵୈ ନୃପ
ତାପରେ ସେ ହସି ହସି ରାଜାଙ୍କୁ ସ୍ନେହ ଭରା କଥା କହିଲେ।
କୁତ ଆଗମ୍ଯତେ ବ୍ରହ୍ମନ୍କିଚିଦ୍ଦୃଷ୍ଟଂ ତ୍ଵଯା ପ୍ରଭୋ
ତୁମେ କେଉଁଠାରୁ ଆସିଛ, ବ୍ରାହ୍ମଣ? କିଛି ଦେଖିଛ କି, ପ୍ରଭୁ?
ତତ୍ରୋମଯା ସମାସୀନଂ ଦୃଷ୍ଟଵାନସ୍ମି ଶଂକରମ୍
ସେଠାରେ ମୁଁ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ବସିଥିବା ଅବସ୍ଥାରେ ଦେଖିଲି।
ଯୋଜନାଯୁତଵିସ୍ତୀର୍ଣେ କଲ୍ପଵୃକ୍ଷମହାଵନେ
ଦଶ ହଜାର ଯୋଜନା ଚଉଡ଼ା ବିଶାଳ କଳ୍ପବୃକ୍ଷ ଜଙ୍ଗଲରେ।
ତଦ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମହଦାଶ୍ଚର୍ଯଂ ଵିସ୍ମଯୋ ମେଽଭଵତ୍ତଦା
ସେ ମହା ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଦେଖି, ସେଇ ସମୟରେ ମୋ ମନେ ବିସ୍ମୟ ଭରିଗଲା।
ତଦା ତଵାଽପି ଦୈତ୍ଯେଂଦ୍ର ସମୃଦ୍ଧିଃ ସଂସ୍ମୃତା ମଯା
ସେତେବେଳେ, ହେ ଦୈତ୍ୟେଶ୍ୱର, ମୁଁ ତୁମ ଶ୍ରୀସମୃଦ୍ଧିକୁ ମଧ୍ୟ ସ୍ମରଣ କରିଲି।
ତ୍ଵତ୍ସମୃଦ୍ଧିମିମାଂ ପଶ୍ଯନ୍ସ୍ତ୍ରୀରତ୍ନରହିତାଂ ଧୁଵମ୍
ତୁମ ଏହି ସମୃଦ୍ଧିକୁ ଦେଖି, ଯଦିଓ ମହିଳାମଣି ବିହୀନ, ନିଶ୍ଚୟ ଅଛି।
ଅପ୍ସରୋନାଗକନ୍ଯାଦ୍ଯା ଯଦ୍ଯପି ତ୍ଵଦ୍ଵଶେ ସ୍ଥିତାଃ
ଅପ୍ସରା, ନାଗକନ୍ୟା ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ତୁମ ଅଧୀନରେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ,
ଯସ୍ଯା ଲାଵଣ୍ଯଜଲଧୌ ନିମଗ୍ନଶ୍ଚତୁରାନନଃ
ଯାହାଙ୍କ ରୂପର ସାଗରରେ ଚାରିମୁଖୀ ବ୍ରହ୍ମା ମଧ୍ୟ ଡୁବିଯାଆନ୍ତି,
ଵୀତରାଗୋଽପି ହି ଯଥା ମଦନାରିଃ ସ୍ଵଲୀଲଯା 2.4.17.
ଏହିପରି ମଦନଶତ୍ରୁ ମଧ୍ୟ, ଯିଏ ରାଗରହିତ, ନିଜ ଖେଳରେ ତାଙ୍କ ପ୍ରଭାବକୁ ଅନୁଭବ କରନ୍ତି।
ଯସ୍ଯାଃ ପୁନଃ ପୁନଃ ପଶ୍ଯନ୍ରୂପଂ ଧାତାଽପି ସର୍ଜନେ
ଯାହାଙ୍କ ରୂପକୁ ପୁନିପୁନି ଦେଖି, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ବ୍ରହ୍ମା ମଧ୍ୟ ସୃଷ୍ଟିରେ ପ୍ରେରିତ ହୁଅନ୍ତି।
ଅତଃ ସ୍ତ୍ରୀରତ୍ନସଂଭୋକ୍ତୁଃ ସମୃଦ୍ଧିସ୍ତସ୍ଯ ସା ଵରା
ଏହିପରି, ସେ ଯେଉଁ ଜନନୀରତ୍ନ ସହ ଭୋଗ କରିଥିଲେ, ସେ ତାଙ୍କର ବଡ଼ ସଉଭାଗ୍ୟ ହେଲେ।
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ତମାମଂତ୍ର୍ଯ ଗତେ ସତି ସ ଦୈତ୍ଯରାଟ୍
ଏପରି କହି, ତାଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେଇ, ସେ ଚାଲିଯିବା ପରେ, ଦୈତ୍ୟରାଜ—
ଅଥ ସଂପ୍ରେଷଯାମାସ ସ ଦୂତଂ ସିଂହିକାସୁତମ୍
ତାପରେ, ସେ ସିଂହିକାର ପୁଅ ଦୂତକୁ ପଠାଇଲେ।
କୈଲାସମଗମଦ୍ରାହୁଃ କୁର୍ଵଞ୍ଛୁକ୍ଲେଂଦୁଵର୍ଚସମ୍
ରାହୁ କୈଳାସକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ, ଧଳା ଚନ୍ଦ୍ରମା ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଆଭାରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଉଥିଲେ।
ନିଵେଦିତସ୍ତଦେଶାଯ ନଂଦିନା ପ୍ରଵିଵେଶ ସଃ
ନନ୍ଦିନି ତାଙ୍କୁ ସେଠାର ଠାକୁରଙ୍କୁ ଖବର ଦେଲେ, ଏବଂ ସେ ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ସର୍ଵରତ୍ନେଶ୍ଵରସ୍ଯ ତ୍ଵମାଜ୍ଞାଂ ଶୃଣୁ ଵୃଷଧ୍ଵଜ
ସମସ୍ତ ରତ୍ନର ନାଥଙ୍କ ଆଦେଶ ଶୁଣ, ବୃଷଧ୍ୱଜ।
ସ୍ମଶାନଵାସିନୋ ନିତ୍ଯମସ୍ଥିଭାରଵହସ୍ଯ ଚ
ଯିଏ ସଦା ସ୍ମଶାନରେ ବସନ୍ତି, ଅସ୍ଥିର ଭାର ବୋହନ୍ତି।
ଅହଂ ରତ୍ନାଧିନାଥୋଽସ୍ମି ସା ଚ ସ୍ତ୍ରୀରତ୍ନସଂଜ୍ଞିକା
ମୁଁ ରତ୍ନମାଳିକାର ନାଥ, ଏହି ଜନନୀ ହେଉଛନ୍ତି ଜନନୀରତ୍ନ ଭାବେ ପରିଚିତ।
ଅଭଵତ୍ପୁରୁଷୋ ରୌଦ୍ରସ୍ତୀଵ୍ରାଶନିସମସ୍ଵନଃ ।। 2.4.17.
ତେଉଁ ଖଡ଼ଗ ପରି ଭୟଙ୍କର ଏକ ପୁରୁଷ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ, ତାଙ୍କର କଣ୍ଠସ୍ୱର ବଜ୍ର ଧ୍ୱନି ପରି ଥିଲା।
ସିଂହାସ୍ଯଃ ପ୍ରଲଲଜ୍ଜିହ୍ଵଃ ସ ଜ୍ଵଲନ୍ନଯନୋ ମହାନ୍
ସେଉଁଠାରେ ସିଂହମୁଖ, କମ୍ପିତ ଜିହ୍ବା ଏବଂ ଦୀପ୍ତିମାନ ବଡ଼ ଆଖି ଥିଲା।
ସ ତଂ ଖାଦିତୁମାଯାଂତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ରାହୁର୍ଭଯାତୁରଃ
ସେ ଆସୁଥିବା ଦେଖି, ଖାଇବାକୁ ଚାହୁଁଥିଲେ, ରାହୁ ଭୟରେ ଅତି ଭୀତ ହେଲେ।
ସ ଚ ରାହୁର୍ମହାବାହୋ ମେଘଗମ୍ଭୀରଯା ଗିରା
ଏବଂ ରାହୁ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାହୁଧରୀ, ମେଘର ଗମ୍ଭୀର ସ୍ୱରରେ—
ବ୍ରାହ୍ମଣଂ ମାଂ ମହାଦେଵ ଖାଦିତୁଂ ସମୁପାଗତଃ
ହେ ମହାଦେବ, ମୁଁ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଆପଣ ମୋତେ ଖାଇବାକୁ ଆସିଛନ୍ତି।
ନୈଵାଽସୌ ଵଧ୍ଯତାମେତି ଦୂତୋଽଯଂ ପରଵାନ୍ଯତଃ
ଏହିଠାରେ ତାଙ୍କୁ ମାରିବା ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ; ସେ ଦୂତ ଏବଂ ଅନ୍ୟର ଆଜ୍ଞାରେ ଅଛନ୍ତି।