ଵିଷ୍ଣୁର୍ଦୈତ୍ଯସ୍ଯ ବାଣୌଘୈର୍ଧ୍ଵଜଂ ଛତ୍ରଂ ଧନୁର୍ହଯାନ୍
ବିଷ୍ଣୁ ତୀବ୍ର ବାଣବର୍ଷାରେ ଦୈତ୍ୟଙ୍କ ଧ୍ୱଜ, ଛତା, ଧନୁଷ୍ୟ ଓ ଘୋଡ଼ାମାନେକୁ ଭଙ୍ଗ କରିଦେଲେ।
ତତୋ ଦୈତ୍ଯଃ ସମୁତ୍ପତ୍ଯ ଗଦାପାଣିସ୍ତ୍ଵରାନ୍ଵିତଃ
ତାପରେ ଦୈତ୍ୟ ଗଦା ହାତରେ ଧରି, ତ୍ୱରିତ ଭାବେ ଉଛଳି ଆଗକୁ ଆସିଲେ।
ଵିଷ୍ଣୁର୍ଗଦାଂ ସ୍ଵଖଙ୍ଗେନ ଚିଚ୍ଛେଦ ପ୍ରହସନ୍ନିଵ
ବିଷ୍ଣୁ ହସୁଥିବା ପରି ନିଜ ତଳୱାରରେ ଦୈତ୍ୟଙ୍କ ଗଦାକୁ କାଟିଦେଲେ।
ତତସ୍ତୌ ବାହୁଯୁଦ୍ଧେନ ଯୁଯୁଧାତେ ମହାବଲୌ
ତାପରେ ସେ ଦୁଇଜଣ ବଡ଼ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାହୁଯୁଦ୍ଧରେ ଲଗିଗଲେ।
ଏଵଂ ତୌ ସୁଚିରଂ ଯୁଦ୍ଧଂ କୃତ୍ଵା ଵିଷ୍ଣୁଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍
ଏଭଳି ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଯୁଦ୍ଧ କରି, ବିଷ୍ଣୁ ତେଜସ୍ୱୀ ହେଲେ—
ଅଦେଯମପି ତେ ଦଦ୍ମି ଯତ୍ତେ ମନସି ଵର୍ତତେ ।। 2.4.16.
ଯାହା ଦେବା ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ, ସେମଧ୍ୟ ମୁଁ ତୁମକୁ ଦେଉଛି—ତୁମ ମନରେ ଯାହା ଅଛି।
ଜଲଂଧର ଉଵାଚ ଯଦି ଭାଵୁକ ତୁଷ୍ଟୋଽସି ଵରମେନଂ ଦଦସ୍ଵ ମେ
ଜଳନ୍ଧର କହିଲେ, ଯଦି ଆପଣ ସତ୍ୟରେ ପ୍ରସନ୍ନ, ତେବେ ଏହି ଆଶୀର୍ବାଦ ମୋତେ ଦିଅ।
ତଦା ଜଲଂଧରପୁରମଗମଦ୍ରମଯା ସହ
ତାପରେ ସେ ରାମଙ୍କ ସହିତ ଜଳନ୍ଧରଙ୍କ ପୁରକୁ ଗଲେ।
ଜଲଂଧରସ୍ତୁ ଦେଵାନାମଧିକାରେଷୁ ଦାନଵାନ୍
ଜଳନ୍ଧର ଦେବତାମାନଙ୍କ ଅଧିକାର ଅଞ୍ଚଳରେ ଦାନବମାନଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟର ଦାୟିତ୍ୱ ଦେଇଦେଲେ।
ଦେଵଗଂଧର୍ଵସିଦ୍ଧେଷୁ ଯତ୍କିଂଚିଦ୍ରତ୍ନସଂଯୁତମ୍
ଦେବତା, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ସିଦ୍ଧମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯେଉଁମାନେ ମଣିମୁକ୍ତା ଭରିତ ଧନ-ଧାନ୍ୟ ଥିଲେ,
ପାତାଲଭୁଵନେ ଦୈତ୍ଯଂ ନିଶୁଂଭଂ ସ ମହାବଲମ୍
ପାତାଳ ଭୂମିରେ, ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦୈତ୍ୟ ନିଶୁମ୍ଭଙ୍କୁ ବଶ କରିଦେଲେ।
ଦେଵଗଂଧର୍ଵସିଦ୍ଧାଽଽଦ୍ଯାନ୍ସର୍ପରାକ୍ଷସମାନୁଷାନ୍
ଦେବତା, ଗନ୍ଧର୍ବ, ସିଦ୍ଧ, ସର୍ପ, ରାକ୍ଷସ ଓ ମାନବମାନେ ସମେତ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସେ ନିଜ ଅଧୀନରେ ଆଣିଲେ।
ଏଵଂ ଜଲଂଧରଃ କୃତ୍ଵା ଦେଵାନ୍ସ୍ଵଵଶଵର୍ତିନଃ
ଏଭଳି ଭାବରେ ଜଳନ୍ଧର ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ନିଜ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ଚଳାଇଲେ।
ନ କଶ୍ଚିଦ୍ଵ୍ଯାଧିତୋ ନୈଵ ଦୁଃଖୀ ନୈଵ କୃତସ୍ତଥା
କେହି ରୋଗୀ ହେଲେ ନାହିଁ, କେହି ଦୁଃଖି ହେଲେ ନାହିଁ, କିମ୍ବା କେହି କଷ୍ଟ ପାଇଲେ ନାହିଁ।
ଏଵଂ ମହୀଂ ଶାସତି ଦାନଵେଂଦ୍ରେ ଧର୍ମେଣ ସମ୍ଯକ୍ଚ ଦିଦୃକ୍ଷଯାଽହମ୍
ଏଭଳି ଭାବରେ ଦାନବମାନଙ୍କ ରାଜା ନ୍ୟାୟରେ ଏ ଭୂମିକୁ ଶାସନ କରୁଥିବାବେଳେ, ମୁଁ ତାହାକୁ ଦେଖିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କଲି।
ସଂପ୍ରହସ୍ଯ ତଦା ଵାକ୍ଯଂ ସ୍ନେହପୂର୍ଵଂ ଚ ଵୈ ନୃପ
ତାପରେ ସେ ହସି ହସି ରାଜାଙ୍କୁ ସ୍ନେହ ଭରା କଥା କହିଲେ।
କୁତ ଆଗମ୍ଯତେ ବ୍ରହ୍ମନ୍କିଚିଦ୍ଦୃଷ୍ଟଂ ତ୍ଵଯା ପ୍ରଭୋ
ତୁମେ କେଉଁଠାରୁ ଆସିଛ, ବ୍ରାହ୍ମଣ? କିଛି ଦେଖିଛ କି, ପ୍ରଭୁ?
ତତ୍ରୋମଯା ସମାସୀନଂ ଦୃଷ୍ଟଵାନସ୍ମି ଶଂକରମ୍
ସେଠାରେ ମୁଁ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ବସିଥିବା ଅବସ୍ଥାରେ ଦେଖିଲି।
ଯୋଜନାଯୁତଵିସ୍ତୀର୍ଣେ କଲ୍ପଵୃକ୍ଷମହାଵନେ
ଦଶ ହଜାର ଯୋଜନା ଚଉଡ଼ା ବିଶାଳ କଳ୍ପବୃକ୍ଷ ଜଙ୍ଗଲରେ।
ତଦ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମହଦାଶ୍ଚର୍ଯଂ ଵିସ୍ମଯୋ ମେଽଭଵତ୍ତଦା
ସେ ମହା ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଦେଖି, ସେଇ ସମୟରେ ମୋ ମନେ ବିସ୍ମୟ ଭରିଗଲା।
ତଦା ତଵାଽପି ଦୈତ୍ଯେଂଦ୍ର ସମୃଦ୍ଧିଃ ସଂସ୍ମୃତା ମଯା
ସେତେବେଳେ, ହେ ଦୈତ୍ୟେଶ୍ୱର, ମୁଁ ତୁମ ଶ୍ରୀସମୃଦ୍ଧିକୁ ମଧ୍ୟ ସ୍ମରଣ କରିଲି।
ତ୍ଵତ୍ସମୃଦ୍ଧିମିମାଂ ପଶ୍ଯନ୍ସ୍ତ୍ରୀରତ୍ନରହିତାଂ ଧୁଵମ୍
ତୁମ ଏହି ସମୃଦ୍ଧିକୁ ଦେଖି, ଯଦିଓ ମହିଳାମଣି ବିହୀନ, ନିଶ୍ଚୟ ଅଛି।
ଅପ୍ସରୋନାଗକନ୍ଯାଦ୍ଯା ଯଦ୍ଯପି ତ୍ଵଦ୍ଵଶେ ସ୍ଥିତାଃ
ଅପ୍ସରା, ନାଗକନ୍ୟା ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ତୁମ ଅଧୀନରେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ,
ଯସ୍ଯା ଲାଵଣ୍ଯଜଲଧୌ ନିମଗ୍ନଶ୍ଚତୁରାନନଃ
ଯାହାଙ୍କ ରୂପର ସାଗରରେ ଚାରିମୁଖୀ ବ୍ରହ୍ମା ମଧ୍ୟ ଡୁବିଯାଆନ୍ତି,
ଵୀତରାଗୋଽପି ହି ଯଥା ମଦନାରିଃ ସ୍ଵଲୀଲଯା 2.4.17.
ଏହିପରି ମଦନଶତ୍ରୁ ମଧ୍ୟ, ଯିଏ ରାଗରହିତ, ନିଜ ଖେଳରେ ତାଙ୍କ ପ୍ରଭାବକୁ ଅନୁଭବ କରନ୍ତି।
ଯସ୍ଯାଃ ପୁନଃ ପୁନଃ ପଶ୍ଯନ୍ରୂପଂ ଧାତାଽପି ସର୍ଜନେ
ଯାହାଙ୍କ ରୂପକୁ ପୁନିପୁନି ଦେଖି, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ବ୍ରହ୍ମା ମଧ୍ୟ ସୃଷ୍ଟିରେ ପ୍ରେରିତ ହୁଅନ୍ତି।
ଅତଃ ସ୍ତ୍ରୀରତ୍ନସଂଭୋକ୍ତୁଃ ସମୃଦ୍ଧିସ୍ତସ୍ଯ ସା ଵରା
ଏହିପରି, ସେ ଯେଉଁ ଜନନୀରତ୍ନ ସହ ଭୋଗ କରିଥିଲେ, ସେ ତାଙ୍କର ବଡ଼ ସଉଭାଗ୍ୟ ହେଲେ।
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ତମାମଂତ୍ର୍ଯ ଗତେ ସତି ସ ଦୈତ୍ଯରାଟ୍
ଏପରି କହି, ତାଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେଇ, ସେ ଚାଲିଯିବା ପରେ, ଦୈତ୍ୟରାଜ—
ଅଥ ସଂପ୍ରେଷଯାମାସ ସ ଦୂତଂ ସିଂହିକାସୁତମ୍
ତାପରେ, ସେ ସିଂହିକାର ପୁଅ ଦୂତକୁ ପଠାଇଲେ।
କୈଲାସମଗମଦ୍ରାହୁଃ କୁର୍ଵଞ୍ଛୁକ୍ଲେଂଦୁଵର୍ଚସମ୍
ରାହୁ କୈଳାସକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ, ଧଳା ଚନ୍ଦ୍ରମା ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଆଭାରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଉଥିଲେ।