ତେନାଽହଂ ପ୍ରଷ୍ଟୁମିଚ୍ଛାମି ମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ତୁଲସୀଭଵମ୍
ତେଣୁ ମୁଁ ତୁଳସୀଙ୍କର ମହିମା ଓ ଉତ୍ପତ୍ତି ବିଷୟରେ ପଚାରିବାକୁ ଚାହେଁ।
କଥମେଷା ସମୁତ୍ପନ୍ନା କସ୍ମିନ୍ସ୍ଥାନେ ଚ ନାରଦ
ଏହି ତୁଳସୀ କିପରି ଜନ୍ମିଲେ, କେଉଁ ସ୍ଥାନରେ, ହେ ନାରଦ?
ସେତିହାସଂ ପୁରାଵୃତ୍ତଂ ତତ୍ସର୍ଵଂ କଥଯାମି ତେ
ସେ ପୁରୁଣା ଘଟଣା କେମିତି ଘଟିଥିଲା, ସେ ସମସ୍ତ କଥା ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ କହିବି।
ପୁରା ଶକ୍ରଃ ଶିଵଂ ଦ୍ରଷ୍ଟୁମଗାତ୍କୈଲାସପର୍ଵତମ୍
ପୁରୁଣା ଦିନରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଶିବଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ କୈଳାଶ ପାହାଡ଼କୁ ଗଲେ।
ଯାଵଦ୍ଗତଃ ଶିଵଗୃହଂ ତାଵତ୍ତତ୍ର ସ ଦୃଷ୍ଟଵାନ୍
ଯେତେବେଳେ ସେ ଶିବଙ୍କ ଘରକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ, ସେଠି ତିନି ଦେଖିଲେ—
ସ ପୃଷ୍ଟସ୍ତେନ କସ୍ତ୍ଵଂ ଭୋଃ କ୍ଵ ଗତୋ ଜଗଦୀଶ୍ଵରଃ
ସେଠି ସେ ପଚାରିଲେ: 'ତୁମେ କିଏ, ହେ ସ୍ୱାମୀ? ଏବଂ ବିଶ୍ୱର ନାଥ କେଉଁଠି ଗଲେ?'
ତତଃ କୁଦ୍ଧୋ ଵଜ୍ରପାଣିସ୍ତଂ ନିର୍ଭର୍ତ୍ସ୍ଯ ଵଚୋଽବ୍ରଵୀତ୍
ତାପରେ କ୍ରୋଧିତ ବଜ୍ରଧାରୀ ସେଠାରେ ତାକୁ ଡାଟି କହିଲେ,
ଅତସ୍ତ୍ଵାଂ ହନ୍ମି ଵଜ୍ରେଣ କସ୍ତେ ତ୍ରାତାଽସ୍ତି ଦୁର୍ମତେ
ଏହିପରି, ମୁଁ ବଜ୍ରଦ୍ୱାରା ତୋତେ ମାରିବି—ହେ ଦୁଷ୍ଟବୁଦ୍ଧି, ତୋତେ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ କିଏ ଅଛି?
ତେନାସ୍ଯ କଣ୍ଠୋ ନୀଲତ୍ଵମଗାଦ୍ଵଜ୍ରଂ ଚ ଭସ୍ମତାମ୍ 2.4.14.
ଏହି କାରଣରୁ, ତାଙ୍କର କଣ୍ଠ ନୀଳ ହେଲା ଏବଂ ବଜ୍ର ଛାରରେ ପରିଣତ ହେଲା।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ବୃହସ୍ପତିସ୍ତୂର୍ଣଂ କୃତାଂଜଲିପୁଟୋଽଭଵତ୍
ଏହା ଦେଖି ବୃହସ୍ପତି ତୁରନ୍ତ ହାତ ଯୋଡିଲେ।
ତ୍ରିପୁରଘ୍ନାଯ ଶର୍ଵାଯ ନମୋଽଧଂକନିଷୂଦିନେ
ତ୍ରିପୁର ନାଶକ, ଅହଂକାରୀଙ୍କୁ ଦମନ କରୁଥିବା ଶର୍ବଙ୍କୁ ମୋର ନମସ୍କାର।
ଵିରୂପାଯାଽତିରୂପାଯ ବହୁରୂପାଯ ଶଂଭଵେ
ବିଚିତ୍ର ଆକୃତି ଓ ଅତି ସୁନ୍ଦର, ବହୁ ରୂପ ଧାରଣ କରୁଥିବା ଶମ୍ଭୁଙ୍କୁ ମୁଁ ଶିର ନମାଏ।
କାଲାଂତକାଯ କାଲାଯ କାଲଭୋଗିଧରାଯ ଚ
କାଳର ଶେଷକାରୀ, କାଳ ସ୍ୱୟଂ, କାଳ ନାଗ ଧାରଣ କରୁଥିବାଙ୍କୁ ମୋର ପ୍ରଣାମ।
ସଂହରନ୍ନଯନଜ୍ଵାଲାଂ ତ୍ରିଲୋକୀଦହନ କ୍ଷମାମ୍
ଯାହାଙ୍କର ଚକ୍ଷୁ ଅଗ୍ନି ଝାଡ଼େ, ତିନି ଜଗତକୁ ଦହିବାର ଶକ୍ତି ଅଛି, ସେଉଁଠିକୁ ମୁଁ ନମସ୍କାର କରେ।
ଵରଂ ଵରଯ ଭୋ ବ୍ରହ୍ମନ୍ପ୍ରୀତଃ ସ୍ତୁତ୍ଯାଽନଯା ତଵ
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ତୁମର ସ୍ତୁତିରେ ମୁଁ ପ୍ରସନ୍ନ, ଏବେ ଏକ ଵର ଚାହିଁ।
ଅଗ୍ନିରେଷ ଶମଂ ଯାତୁ ଭାଲନେତ୍ରସମୁଦ୍ଭଵଃ
ଏହି ଭାଲର ନେତ୍ରରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଅଗ୍ନି ଶାନ୍ତ ହେଉ।
ଈଶ୍ଵର ଉଵାଚ ପୁନଃ ପ୍ରଵେଶମାଯାତି ଭାଲନେତ୍ରେ କଥଂ ଶିଖୀ
ଈଶ୍ୱର କହିଲେ: ଭାଲର ଆଖିରୁ ବାହାରିଥିବା ଏହି ଅଗ୍ନି କିପରି ପୁନି ଫେରିପାରିବ?
ସୋଽପତତ୍ସିଂଧୁଗଂଗାଯାଃ ସାଗରସ୍ଯ ଚ ସଂଗମେ
ସେ ଅଗ୍ନି ସିନ୍ଧୁ ଓ ଗଙ୍ଗା ଏବଂ ସାଗରର ସଙ୍ଗମରେ ପଡ଼ିଲା।
ତାଵତ୍ସ ବାଲରୂପତ୍ଵମଗାତ୍ତତ୍ର ରୁରୋଦ ଚ 2.4.14.
ସେଠାରେ, ସେ ଅଗ୍ନି ଶିଶୁ ରୂପ ନେଲା ଏବଂ କାନ୍ଦିବାକୁ ଲାଗିଲା।
ସ୍ଵର୍ଗାଦ୍ଯାଃ ସତ୍ଯଲୋକାଂତାସ୍ତତ୍ସ୍ଵନାଦ୍ବଧିରୀକୃତାଃ
ତାହାର କାନ୍ଦନ ଶବ୍ଦରେ ସ୍ୱର୍ଗରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ସତ୍ୟଲୋକ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମସ୍ତ ଲୋକ ବିରକ୍ତ ହେଇଗଲେ।
ତାଵତ୍ସମୁଦ୍ରସ୍ଯୋତ୍ସଂଗେ ତଂ ବାଲଂ ସ ଦଦର୍ଶ ହ
ସମୁଦ୍ର କୂଳରେ ସେ ଶିଶୁକୁ ଦେଖିଲେ।
ପ୍ରଣମ୍ଯ ଶିରସା ବାଲଂ ତସ୍ଯୋତ୍ସଂଗେ ନ୍ଯଵେଶଯତ୍ ଜାତକର୍ମାଽଽଦିସଂସ୍କାରାନ୍କୁରୁଷ୍ଵାଽଦ୍ଯ ଜଗଦ୍ଗୁରୋ
ଶିର ନମାଇ ଶିଶୁକୁ ଆଂକ ଉପରେ ବସାଇଲେ: 'ହେ ଜଗତ୍ଗୁରୁ, ଆଜି ଜନ୍ମସଂସ୍କାର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କ୍ରିୟା କର।'
ବ୍ରହ୍ମାଣମଗ୍ରହୀତ୍କୂର୍ଚେ ଵିଧୁନ୍ଵଂସ୍ତଂ ମୁହୁର୍ମୁହୁଃ କଥଂଚିନ୍ମୁକ୍ତକୂର୍ଚୋଽଥ ବ୍ରହ୍ମା ପ୍ରୋଵାଚ ସାଗରମ୍
ସେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଚୁଲି ଧରି ଘୁଞ୍ଚାଇଲେ, ପୁନିପୁନି ହଲାଇଲେ; କିପରି ହେଉନାହେଉ, ବ୍ରହ୍ମା ମୁକ୍ତ ହେଇ ସାଗରଙ୍କୁ କହିଲେ।
ତସ୍ମାଜ୍ଜଲଂଧର ଇତି ଖ୍ଯାତୋ ନାମ୍ନା ଭଵିଷ୍ଯତି
ଏହି କାରଣରୁ, ସେ ଜଳଧର ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେବ।
ଅନେନୈଵୈଷ ତରୁଣଃ ସର୍ଵଶସ୍ତ୍ରାସ୍ତ୍ରପାରଗଃ
ଏହି ଉପାୟରେ, ଏହି ଯୁବକ ସମସ୍ତ ଶସ୍ତ୍ର ଓ ଅସ୍ତ୍ରରେ ପାରଙ୍ଗତ ହୋଇଯାଇଛି।
ଯତ ଏଷ ସମୁଦ୍ଭୂତସ୍ତତ୍ରୈଵାଂତଂ ଗମିଷ୍ଯତି
ଯେଉଁଠାରୁ ସେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛି, ସେଠାରେ ତାଙ୍କର ଶେଷ ମଧ୍ୟ ହେବ।
ଆମଂତ୍ର୍ଯ ସରିତାଂ ନାଥଂ ବ୍ରହ୍ମାଂତର୍ଧାନମାଗମତ୍
ନଦୀମାନ୍ୟଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେଇ, ବ୍ରହ୍ମା ତାହାପରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ।
ଅଥ ତଦ୍ଦର୍ଶନୋତ୍ଫୁଲ୍ଲନଯନଃ ସାଗରସ୍ତଦା 2.4.14.
ସେତେବେଳେ, ସାଗର ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ଆନନ୍ଦରେ ତାଙ୍କର ଆଖି ଖିଲିଗଲା।
ତେ କାଲନେମିପ୍ରମୁଖାସ୍ତତୋଽସୁରାସ୍ତସ୍ମୈ ସୁତାଂ ତାଂ ପ୍ରଦଦୁଃ ପ୍ରହର୍ଷିତାଃ
ତାପରେ କାଳନେମିଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଥିବା ଅସୁରମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ସେହି କନ୍ୟାକୁ ତାଙ୍କୁ ଦେଲେ।
ତେଽପି ଭୂମଂଡଲଂ ଯାତା ନିର୍ଭଯାସ୍ତମୁପାଶ୍ରିତାଃ
ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଭୟହୀନ ହୋଇ ପୃଥିବୀକୁ ଗଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କଠାରେ ଆଶ୍ରୟ ନେଲେ।