ଧାତ୍ରୀଛାଯାତଲେ ଯେନ ସକୃଦ୍ଭୁକ୍ତଂ ତୁ କାର୍ତିକେ
କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ ଯେଉଁଠି ଆମଳକୀ ଗଛର ଛାୟା ତଳେ ଏକଥର ମଧ୍ୟ ଭୋଜନ କରିଥାଏ,
ସଂପୂର୍ଣେ କାର୍ତିକେ ଯସ୍ତୁ ସଂପୂଜ୍ଯାମଲକୀଂ ଶୁଭାମ୍ ପଶ୍ଚାତ୍ସ୍ଵଯଂ ତୁ ଭୁଂଜୀତ ନ ଶ୍ରୀସ୍ତସ୍ଯ କ୍ଷଯଂ ଵ୍ରଜେତ୍ ।। 2.4.12.
କାର୍ତ୍ତିକ ମାସ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ, ଯିଏ ଶୁଭ ଆମଳକୀକୁ ପୂଜି ନିଜେ ଭୋଜନ କରେ, ସେଠାରେ ଲକ୍ଷ୍ମୀ କେବେ ଛାଡ଼ି ଯିବେ ନାହିଁ।
ଯଃ କଶ୍ଚିଦ୍ଵୈଷ୍ଣଵୋ ଲୋକେ ଧତ୍ତେ ଧାତ୍ରୀଫଲଂ ମୁନେ
ହେ ମୁନି, ଏହି ସଂସାରରେ ଯେଉଁ କୌଣସି ବୈଷ୍ଣବ ଆମଳକୀ ଫଳ ଧାରଣ କରନ୍ତି,
ଧାତ୍ରୀଫଲଵିଲିପ୍ତାଂଗୋ ଧାତ୍ରୀଫଲସମନ୍ଵିତଃ
ଯାହାଙ୍କ ଦେହ ଆମଳକୀ ଫଳ ଲଗାଇ ରହିଛି, ଏବଂ ଆମଳକୀ ଫଳ ସହିତ ଅଛନ୍ତି,
ଧାତ୍ରୀଫଲାନି ଯୋ ନିତ୍ଯଂ ଵହତେ କରସଂପୁଟେ
ଯିଏ ସବୁବେଳେ ହାତର ଗହ୍ବରେ ଆମଳକୀ ଫଳ ଧରି ରଖନ୍ତି,
ଶ୍ରୀକାମଃ ସର୍ଵଦା ସ୍ନାନଂ କୁର୍ଯାଦାମଲକୈର୍ନରଃ
ଯିଏ ଧନ ଚାହାନ୍ତି, ସେ ସବୁବେଳେ ଆମଳକୀ ଫଳ ସହିତ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ।
ନଵମ୍ଯାଂ ଦର୍ଶେ ସପ୍ତମ୍ଯାଂ ସଂକ୍ରାଂତୌ ରଵିଵାସରେ
ନବମୀ ଦିନରେ, ଅମାବାସ୍ୟା କିମ୍ବା ପୂର୍ଣ୍ଣିମାରେ, ସପ୍ତମୀ ଦିନରେ, ସଂକ୍ରାନ୍ତି ଦିନରେ କିମ୍ବା ରବିବାରରେ,
ଧାତ୍ରୀଛାଯାଂ ସମାଶ୍ରିତ୍ଯ କୁର୍ଯ୍ଯାତ୍ପିଂଡଂ ତ ଯୋ ନରଃ
ଯେ କୌଣସି ଜଣେ ଧାତ୍ରୀ ଗଛର ଛାୟାରେ ବସି, ସେଠାରେ ପିଣ୍ଡ ଦାନ କରେ,
ମୂର୍ଧ୍ନି ପାଣୌ ମୁଖେ ଚୈଵ ବାହ୍ଵୋଃ କଂଠେ ତୁ ଯୋ ନରଃ
ଯେ ଜଣେ ଏହି ପିଣ୍ଡକୁ ମୁଣ୍ଡ, ହାତ, ମୁଁହ, ବାହୁ ଓ ଗଳାରେ ରଖେ,
ଯାଵଲ୍ଲୁଠତି କଣ୍ଠସ୍ଥା ଧାତ୍ରୀମାଲା ନରସ୍ଯ ହି ।। ତାଵତ୍ତସ୍ଯ ଶରୀରେ ତୁ ପ୍ରୀତ୍ଯା ଲୁଂଠତି କେଶଵଃ
ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଧାତ୍ରୀ ମାଳା ଗଳାରେ ରହିଥାଏ, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କେଶବ ତାଙ୍କର ଶରୀରରେ ଆନନ୍ଦରେ ବସିଥାନ୍ତି।
ଧାତ୍ରୀଫଲଂ ଚ ତୁଲସୀ ମୃତ୍ତିକା ଦ୍ଵାରକୋଦ୍ଭଵା
ଧାତ୍ରୀ ଫଳ, ତୁଳସୀ ଓ ଦ୍ୱାରକାର ମାଟି,
ଯାଵଦ୍ଦିନାନି ଵହତେ ଧାତ୍ରୀମାଲାଂ କଲୌ ନରଃ 2.4.12.
କଳିଯୁଗରେ ଯେତେ ଦିନ ଜଣେ ଧାତ୍ରୀ ମାଳା ପିନ୍ଧିଥାନ୍ତି,
ମାଲାଯୁଗ୍ମଂ ଵହେଦ୍ଯସ୍ତୁ ଧାତ୍ରୀତୁଲସିସଂଭଵମ୍
ଯେ କୌଣସି ଜଣେ ଧାତ୍ରୀ ଓ ତୁଳସୀର ଦୁଇଟି ମାଳା ପିନ୍ଧିଥାନ୍ତି,
ଧାତ୍ରୀଛାଯାଂ ଗତୋ ଯସ୍ତୁ ଦ୍ଵାଦଶ୍ଯାଂ ପୂଜଯେଦ୍ଧରିମ୍
ଯେ କୌଣସି ଜଣେ ଧାତ୍ରୀ ଗଛର ଛାୟାକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ଦ୍ୱାଦଶୀ ଦିନରେ ହରିଙ୍କୁ ପୂଜା କରେ,
ସ୍ଵଯଂ ଚ ତତ୍ର ଭୁଂକ୍ତେ ଯଃ ସୂପଭକ୍ଷାଦିକଂ ତଥା
ଏବଂ ଯେ ଜଣେ ସେଠାରେ ନିଜେ ଖାଇଥାନ୍ତି, ତରକାରି, ଭାତ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଖାଦ୍ୟ ସହିତ,
ତୁଲସ୍ଯାଶ୍ଚୈଵ ଧାତ୍ର୍ଯାଶ୍ଚ ଫଲୈଃ ପତ୍ରୈର୍ହରିଂ ଯଜେତ୍
ତୁଳସୀ ଓ ଧାତ୍ରୀର ଫଳ ଓ ପତ୍ର ଦ୍ୱାରା ହରିଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ତୁଲସୀ ଧାତ୍ରୀଯୁକ୍ତା ହି ସିକ୍ତେ ସତି ଚ କାର୍ତିକେ
ତୁଳସୀ ଧାତ୍ରୀ ସହିତ ଯୋଗ ହୋଇ ଜଳ ଦିଆଯାଏ, ବିଶେଷକରି କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ,
ଧର୍ମଦତ୍ତୋ ଦ୍ଵିଜଃ ପୂର୍ଵଂ ଯଥା ମୁକ୍ତିମଵାପ ହ
ଯେପରି ଦ୍ୱିଜ ଧର୍ମଦତ୍ତ ପୂର୍ବରୁ ମୁକ୍ତି ଲାଭ କରିଥିଲେ,
ଚାତୁର୍ମାସ୍ଯେ ନ ସେଵ୍ଯା ସା ଇତ୍ଯୁକ୍ତଂ ଭଵତା ପୁରା
ଚାତୁର୍ମାସ୍ୟରେ ତାଙ୍କୁ ସେବନ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ ବୋଲି ପୂର୍ବରୁ ଆପଣ କହିଥିଲେ,
ତଦ୍ଦିନାଽଽରଭ୍ଯ ସା ସେଵ୍ଯା ଦୈଵେ ପିତ୍ର୍ଯେ ଚ କର୍ମଣି
ସେ ଦିନଠୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ଦେବ ଓ ପିତୃ କାର୍ଯ୍ୟରେ ତାଙ୍କୁ ସେବନ କରିବା ଉଚିତ।
ପୂଜଯଂତି ନରା ଯେ ଵୈ ତେ ଵୈ ଵୈକୁଣ୍ଠଗାମିନଃ
ଯେ ଲୋକେ ତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ବୈକୁଣ୍ଠକୁ ଯାନ୍ତି।
ଦଶମ୍ଯାଂ ଵାଽଥ ଦ୍ଵାଦଶ୍ଯାଂ ପୌର୍ଣମାସ୍ଯାମଥାଽପି ଵା ।। 2.4.12.
ଦଶମୀ କିମ୍ବା ଦ୍ୱାଦଶୀ ଦିନରେ, କିମ୍ବା ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଦିନରେ,
ସର୍ଵୋପସ୍କରସଂଯୁକ୍ତୋ ଵୃଦ୍ଧବାଲୈଶ୍ଚ ସଂଯୁତଃ
ସମସ୍ତ ଆବଶ୍ୟକ ଉପକରଣ ସହିତ, ବୃଦ୍ଧ ଓ ଶିଶୁମାନେ ସହିତ,
ଚୂତୈର୍ବକୈସ୍ତଥାଽଶ୍ଵତ୍ଥୈଃ ପିଚୁମଂଦୈଃ କଦଂବକୈଃ
ଆମ୍ବ ଗଛ, ବକ, ଅଶ୍ୱତ୍ଥ ଗଛ, ପିଚୁମଣ୍ଡା ଓ କଦମ୍ବ ଗଛ ସହିତ,
ତତ୍ର ଗତ୍ଵା ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ ପୁଣ୍ଯାଽହଂ କାରଯେତ୍ପୁରା
ସେଠାକୁ ପହଁଚି, ଜଣେ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ବ୍ୟକ୍ତି ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ୍।
ଵେଦିକାଂ ଚତୁରସ୍ରାଂ ଚ ହସ୍ତମାତ୍ରାଯତାଂ ଶୁଭାମ୍
ଏକ ଚତୁରସ୍ର ଏବଂ ହସ୍ତ ପରିମାଣର ଶୁଭ ବେଦି ତିଆରି କରିବା ଦରକାର।
ଉପଵେଶାଯ ଦେଵସ୍ଯ ହ୍ଯଲଂ କାର୍ଯଂ ତୁ ଧାତୁଭିଃ
ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ ବସିବା ସ୍ଥାନ ଉପଯୁକ୍ତ ଉପକରଣ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ୍।
ମେଖଲାତ୍ରଯସଂଯୁକ୍ତଂ ପିପ୍ପଲଚ୍ଛଦସଂଯୁତମ୍
ଏହାକୁ ତିନୋଟି ମେଖଳା ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ କରି, ପିପଳ ଗଛର ପତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଢାକିବା ଦରକାର।
ପଶ୍ଚାତ୍ସ୍ନାତ୍ଵା ତତୋ ଜପ୍ତ୍ଵା ଦେଵପୂଜାଂ ସମାଚରେତ୍
ପରେ ସ୍ନାନ କରି, ଜପ କରି, ଦେବତାଙ୍କ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ୍।
ପାଯସାଽଽଜ୍ଯଗୁଡସୂପପାଲାଶସମିଧା ତଥା
ଖିର, ଘିଅ, ଗୁଡ଼, ଡାଲି, ପଳାଶ ପତ୍ର ଓ ଇଂଧନ ଦ୍ୱାରା ଅର୍ପଣ କରିବା ଦରକାର।