ଧାତ୍ରୀଛାଯାଂ ସମାଶ୍ରିତ୍ଯ ହରୌ ଭକ୍ତିସମନ୍ଵିତଃ
ଆମଳକୀ ଗଛର ଛାୟା ତଳେ ବସି, ହରିଙ୍କୁ ଭକ୍ତି ସହିତ ସ୍ମରଣ କରିବା ଉଚିତ।
ତତସ୍ତୁ ବ୍ରାହ୍ମଣାନ୍ଭକ୍ତ୍ଯା ଭୋଜଯେଦ୍ବ୍ରହ୍ମଵିତ୍ତମାନ୍ 2.4.12.
ତାପରେ, ଭକ୍ତି ସହିତ ବେଦ ଜଣା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେକୁ ଭୋଜନ ଦେବା ଉଚିତ।
ଏଵଂକୃତେ ଵ୍ରତେ ଵିପ୍ର କାର୍ତିକେ ହରିଵଲ୍ଲଭେ
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଏହି ପୂଜା କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ, ଯେଉଁଥିରେ ହରିଙ୍କର ପ୍ରିୟତମା ଅଛନ୍ତି, କରାଯାଏ,
ହରେର୍ନାର୍ପିତଭୋଗାଚ୍ଚ ଭୋଜନେ ସୂର୍ଯଦର୍ଶନାତ୍
ଯେହেতୁ ଭୋଗ ହରିଙ୍କୁ ଉପହାର ଦିଆଯାଇଛି, ଏବଂ ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଦେଖି ପରେ ଭୋଜନ କରାଯାଏ,
ଭୋଜନାଵସରେ ଚାନ୍ଯସ୍ପର୍ଶଦୋଷସ୍ତୁ ଯଦ୍ଭଵେତ୍
ଯଦି ଭୋଜନ ସମୟରେ ଅନ୍ୟଙ୍କ ସଂସ୍ପର୍ଶ ଦ୍ୱାରା କିଛି ଦୋଷ ହୁଏ,
ଶୁଦ୍ଧସ୍ଯାପି ତଥା ତ୍ଯାଗାତ୍ପୁଣ୍ଯକାଲେ ହରିପ୍ରିଯେ
ହେ ହରିଙ୍କ ପ୍ରିୟା, ଶୁଦ୍ଧ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଏହିପରି ନିୟମ ରଖି ଶୁଭ ସମୟରେ ତ୍ୟାଗ କଲେ,
ତସ୍ମାତ୍ସର୍ଵପ୍ରଯତ୍ନେନ ଧାତ୍ର୍ଯାଂ ଭୋଜନମାଚରେତ୍
ସେଥିପାଇଁ, ସମସ୍ତ ପ୍ରୟାସରେ, ଆମଳକୀ ତଳେ ବସି ଭୋଜନ କରିବା ଉଚିତ।
କାର୍ତିକେ ମାସି ଵୈ ଵିପ୍ରୋ ଧାତ୍ରୀମାଲାଂ ତୁ ଯୋ ଵହେତ୍
କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ, ଯେଉଁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଆମଳକୀ ଫଳର ମାଳା ପିନ୍ଧନ୍ତି,
ଧାତ୍ରୀଛାଯାଂ ସମାଶ୍ରିତ୍ଯ ଦୀପମାଲାର୍ପଣଂ ନରଃ
ଆମଳକୀ ଗଛର ଛାୟା ତଳେ ବସି, ଏକ ବ୍ୟକ୍ତି ଦୀପମାଳା ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ।
ରାଧାଦାମୋଦରୌ ପୂଜ୍ଯୌ ତୁଲସ୍ଯଧୋ ଵିଶେଷତଃ
ତୁଳସୀ ଗଛ ତଳେ ବିଶେଷକରି ରାଧା ଓ ଦାମୋଦରଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଦରକାର।
ଧାତ୍ରୀଛାଯାତଲେ ଯେନ ସକୃଦ୍ଭୁକ୍ତଂ ତୁ କାର୍ତିକେ
କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ ଯେଉଁଠି ଆମଳକୀ ଗଛର ଛାୟା ତଳେ ଏକଥର ମଧ୍ୟ ଭୋଜନ କରିଥାଏ,
ସଂପୂର୍ଣେ କାର୍ତିକେ ଯସ୍ତୁ ସଂପୂଜ୍ଯାମଲକୀଂ ଶୁଭାମ୍ ପଶ୍ଚାତ୍ସ୍ଵଯଂ ତୁ ଭୁଂଜୀତ ନ ଶ୍ରୀସ୍ତସ୍ଯ କ୍ଷଯଂ ଵ୍ରଜେତ୍ ।। 2.4.12.
କାର୍ତ୍ତିକ ମାସ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ, ଯିଏ ଶୁଭ ଆମଳକୀକୁ ପୂଜି ନିଜେ ଭୋଜନ କରେ, ସେଠାରେ ଲକ୍ଷ୍ମୀ କେବେ ଛାଡ଼ି ଯିବେ ନାହିଁ।
ଯଃ କଶ୍ଚିଦ୍ଵୈଷ୍ଣଵୋ ଲୋକେ ଧତ୍ତେ ଧାତ୍ରୀଫଲଂ ମୁନେ
ହେ ମୁନି, ଏହି ସଂସାରରେ ଯେଉଁ କୌଣସି ବୈଷ୍ଣବ ଆମଳକୀ ଫଳ ଧାରଣ କରନ୍ତି,
ଧାତ୍ରୀଫଲଵିଲିପ୍ତାଂଗୋ ଧାତ୍ରୀଫଲସମନ୍ଵିତଃ
ଯାହାଙ୍କ ଦେହ ଆମଳକୀ ଫଳ ଲଗାଇ ରହିଛି, ଏବଂ ଆମଳକୀ ଫଳ ସହିତ ଅଛନ୍ତି,
ଧାତ୍ରୀଫଲାନି ଯୋ ନିତ୍ଯଂ ଵହତେ କରସଂପୁଟେ
ଯିଏ ସବୁବେଳେ ହାତର ଗହ୍ବରେ ଆମଳକୀ ଫଳ ଧରି ରଖନ୍ତି,
ଶ୍ରୀକାମଃ ସର୍ଵଦା ସ୍ନାନଂ କୁର୍ଯାଦାମଲକୈର୍ନରଃ
ଯିଏ ଧନ ଚାହାନ୍ତି, ସେ ସବୁବେଳେ ଆମଳକୀ ଫଳ ସହିତ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ।
ନଵମ୍ଯାଂ ଦର୍ଶେ ସପ୍ତମ୍ଯାଂ ସଂକ୍ରାଂତୌ ରଵିଵାସରେ
ନବମୀ ଦିନରେ, ଅମାବାସ୍ୟା କିମ୍ବା ପୂର୍ଣ୍ଣିମାରେ, ସପ୍ତମୀ ଦିନରେ, ସଂକ୍ରାନ୍ତି ଦିନରେ କିମ୍ବା ରବିବାରରେ,
ଧାତ୍ରୀଛାଯାଂ ସମାଶ୍ରିତ୍ଯ କୁର୍ଯ୍ଯାତ୍ପିଂଡଂ ତ ଯୋ ନରଃ
ଯେ କୌଣସି ଜଣେ ଧାତ୍ରୀ ଗଛର ଛାୟାରେ ବସି, ସେଠାରେ ପିଣ୍ଡ ଦାନ କରେ,
ମୂର୍ଧ୍ନି ପାଣୌ ମୁଖେ ଚୈଵ ବାହ୍ଵୋଃ କଂଠେ ତୁ ଯୋ ନରଃ
ଯେ ଜଣେ ଏହି ପିଣ୍ଡକୁ ମୁଣ୍ଡ, ହାତ, ମୁଁହ, ବାହୁ ଓ ଗଳାରେ ରଖେ,
ଯାଵଲ୍ଲୁଠତି କଣ୍ଠସ୍ଥା ଧାତ୍ରୀମାଲା ନରସ୍ଯ ହି ।। ତାଵତ୍ତସ୍ଯ ଶରୀରେ ତୁ ପ୍ରୀତ୍ଯା ଲୁଂଠତି କେଶଵଃ
ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଧାତ୍ରୀ ମାଳା ଗଳାରେ ରହିଥାଏ, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କେଶବ ତାଙ୍କର ଶରୀରରେ ଆନନ୍ଦରେ ବସିଥାନ୍ତି।
ଧାତ୍ରୀଫଲଂ ଚ ତୁଲସୀ ମୃତ୍ତିକା ଦ୍ଵାରକୋଦ୍ଭଵା
ଧାତ୍ରୀ ଫଳ, ତୁଳସୀ ଓ ଦ୍ୱାରକାର ମାଟି,
ଯାଵଦ୍ଦିନାନି ଵହତେ ଧାତ୍ରୀମାଲାଂ କଲୌ ନରଃ 2.4.12.
କଳିଯୁଗରେ ଯେତେ ଦିନ ଜଣେ ଧାତ୍ରୀ ମାଳା ପିନ୍ଧିଥାନ୍ତି,
ମାଲାଯୁଗ୍ମଂ ଵହେଦ୍ଯସ୍ତୁ ଧାତ୍ରୀତୁଲସିସଂଭଵମ୍
ଯେ କୌଣସି ଜଣେ ଧାତ୍ରୀ ଓ ତୁଳସୀର ଦୁଇଟି ମାଳା ପିନ୍ଧିଥାନ୍ତି,
ଧାତ୍ରୀଛାଯାଂ ଗତୋ ଯସ୍ତୁ ଦ୍ଵାଦଶ୍ଯାଂ ପୂଜଯେଦ୍ଧରିମ୍
ଯେ କୌଣସି ଜଣେ ଧାତ୍ରୀ ଗଛର ଛାୟାକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ଦ୍ୱାଦଶୀ ଦିନରେ ହରିଙ୍କୁ ପୂଜା କରେ,
ସ୍ଵଯଂ ଚ ତତ୍ର ଭୁଂକ୍ତେ ଯଃ ସୂପଭକ୍ଷାଦିକଂ ତଥା
ଏବଂ ଯେ ଜଣେ ସେଠାରେ ନିଜେ ଖାଇଥାନ୍ତି, ତରକାରି, ଭାତ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଖାଦ୍ୟ ସହିତ,
ତୁଲସ୍ଯାଶ୍ଚୈଵ ଧାତ୍ର୍ଯାଶ୍ଚ ଫଲୈଃ ପତ୍ରୈର୍ହରିଂ ଯଜେତ୍
ତୁଳସୀ ଓ ଧାତ୍ରୀର ଫଳ ଓ ପତ୍ର ଦ୍ୱାରା ହରିଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ତୁଲସୀ ଧାତ୍ରୀଯୁକ୍ତା ହି ସିକ୍ତେ ସତି ଚ କାର୍ତିକେ
ତୁଳସୀ ଧାତ୍ରୀ ସହିତ ଯୋଗ ହୋଇ ଜଳ ଦିଆଯାଏ, ବିଶେଷକରି କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ,
ଧର୍ମଦତ୍ତୋ ଦ୍ଵିଜଃ ପୂର୍ଵଂ ଯଥା ମୁକ୍ତିମଵାପ ହ
ଯେପରି ଦ୍ୱିଜ ଧର୍ମଦତ୍ତ ପୂର୍ବରୁ ମୁକ୍ତି ଲାଭ କରିଥିଲେ,
ଚାତୁର୍ମାସ୍ଯେ ନ ସେଵ୍ଯା ସା ଇତ୍ଯୁକ୍ତଂ ଭଵତା ପୁରା
ଚାତୁର୍ମାସ୍ୟରେ ତାଙ୍କୁ ସେବନ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ ବୋଲି ପୂର୍ବରୁ ଆପଣ କହିଥିଲେ,
ତଦ୍ଦିନାଽଽରଭ୍ଯ ସା ସେଵ୍ଯା ଦୈଵେ ପିତ୍ର୍ଯେ ଚ କର୍ମଣି
ସେ ଦିନଠୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ଦେବ ଓ ପିତୃ କାର୍ଯ୍ୟରେ ତାଙ୍କୁ ସେବନ କରିବା ଉଚିତ।