ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ଭଗିନୀଂ ତାଂ ତୁ ଵିଷ୍ଣୁବୁଦ୍ଧ୍ଯାଽଭିଵାଦଯେତ୍
ଏପରି କହି, ସେ ଭଉଣୀଙ୍କୁ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଭାବନାରେ ସମ୍ମାନ ସହିତ ପ୍ରଣାମ କରିବା ଉଚିତ୍।
ଭଗିନ୍ଯା ଭ୍ରାତରଂ ଵାକ୍ଯଂ ଵକ୍ତଵ୍ଯଂ ପ୍ରତି ନାରଦ
ହେ ନାରଦ, ଭଉଣୀ ଏହିପରି କଥା ଭାଇଙ୍କୁ କହିବା ଉଚିତ୍।
ଭୋକ୍ତଵ୍ଯଂ ତେଽଦ୍ଯ ମଦ୍ଗେହେ ସ୍ଵାଯୁଷେ କୁଲଦୀପକ
ମୋ ଘରେ ଆଜି ତୁମେ ଖାଅ, ହେ ବଂଶର ଆଲୋକ, ତୁମର ଆୟୁଷ୍ୟ ପାଇଁ।
ସ୍ଵସୁର୍ନରୋ ଵେଶ୍ମନି ଯୋ ନ ଭୁଂକ୍ତେ ଯମଦ୍ଵିତୀଯାଦିନମତ୍ର ଲବ୍ଧ୍ଵା 2.4.11.
ଯେ ପୁରୁଷ ଯମଦ୍ୱିତୀୟା ଦିନରେ ନିମନ୍ତ୍ରଣ ପାଇ ସଂଗେ ଭଉଣୀଙ୍କ ଘରେ ଖାଏ ନାହିଁ—
ଇତି ପାପା ରଟଂତୀହ ବ୍ରହ୍ମହତ୍ଯାଦଯସ୍ତଥା
ତାଙ୍କୁ ଏଠାରେ ବଡ଼ ଅପରାଧ, ଯେପରି brahma-ହତ୍ୟା ଭଳି ପାପ ଚିତ୍କାର କରେ।
ଶୁକ୍ଲାଯାଂ ତୁ ଦ୍ଵିତୀଯାଯାଂ ଵିଶ୍ରୁତାଯାଂ ଜଗତ୍ତ୍ରଯେ
ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷର ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଦ୍ୱିତୀୟା ତିନି ଲୋକରେ ଉତ୍ସବ ଭାବେ ପାଳିତ ହୁଏ—
ଇତ୍ଯୁକ୍ତଃ ସ ତଥେତ୍ଯୁକ୍ତା ଭଗିନୀଂ ପୂଜଯେଦ୍ଵ୍ରତୀ
ଏପରି ଶିଖ୍ୟା ମିଳିଲେ, ସେ 'ଏହିପରି ହେଉ' ବୋଲି କହି, ନିୟମ ରଖିଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ଭଉଣୀଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରିବା ଉଚିତ୍।
ଅଗ୍ରଜାମଭିଵଂଦ୍ଯାଽଥ ଆଶିଷଂ ଚ ପ୍ରଗୃହ୍ଯ ଚ
ପରେ, ଜେଷ୍ଠା ଭଉଣୀଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି ତାଙ୍କର ଆଶୀର୍ବାଦ ନେବା ଉଚିତ୍।
ଅଭାଵେ ସ୍ଵସ୍ଯ ତୁ ସ୍ଵସୁଃ ପିତୃଵ୍ଯାଃ ସ୍ଵପିତୁଃ ସ୍ଵସା
ନିଜ ଭଉଣୀ ନଥିଲେ, ପିତାଙ୍କ ଭଉଣୀ କିମ୍ବା ପିତୃସ୍ୱସାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରିବା ଉଚିତ୍।
ଏଵଂ ଯଃ କୁରୁତେ ପୁତ୍ର ଦ୍ଵିତୀଯାଂ ଯମନାମିକାମ୍
ହେ ପୁଅ, ଯେଉଁଠି ଏଭଳି ଭାବେ ଯମଦ୍ୱିତୀୟା ପାଳନ କରେ—
ଇହ ଭୁକ୍ତ୍ଵା ତୁ ଵିପୁଲାନ୍ଭୋଗାନନ୍ଯାନ୍ଯଥେପ୍ସିତାନ୍
ସେଠାରେ ସେ ବହୁତ ଆନନ୍ଦ ଓ ଇଚ୍ଛିତ ଭୋଗ ଉପଭୋଗ କରିଥାଏ—
ଵ୍ରତାନ୍ଯେତାନି ସର୍ଵାଣି ଦାନାନି ଵିଵିଧାନି ଚ
ଏହି ସମସ୍ତ ବ୍ରତ ଓ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଦାନ—
କଥାଂ ଯମଦ୍ଵିତୀଯାଯା ଵ୍ରତସ୍ଥଃ ଶୃଣୁଯାନ୍ନରଃ
ଯିଏ ବ୍ରତ ରଖେ, ସେ ଯମଦ୍ୱିତୀୟାର କଥା ଶୁଣିବା ଉଚିତ୍।
ଭାନୁଜାଯାଂ ନରଃ ସ୍ନାତ୍ଵା ଯମଲୋକଂ ନ ପଶ୍ଯତି 2.4.11.
ଭାନୁଜା ଦିନରେ ଯିଏ ସ୍ନାନ କରେ, ସେ ଯମଲୋକ ଦେଖେ ନାହିଁ।
କାର୍ତିକେ ଶୁକ୍ଲପକ୍ଷେ ତୁ ଦ୍ଵିତୀଯାଯାଂ ତୁ ଶୌନକ
ହେ ଶୌନକ, କାର୍ତ୍ତିକର ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷର ଦ୍ୱିତୀୟା ଦିନରେ—
ଦ୍ଵିତୀଯାଯାଂ ମହୋତ୍ସର୍ଗୋ ନାରକୀଯାଶ୍ଚ ତର୍ପିତାଃ
ଦ୍ୱିତୀୟା ଦିନରେ ବଡ଼ ଉତ୍ସର୍ଗ ହୁଏ, ଓ ନରକରେ ଥିବା ଲୋକମାନେ ତୃପ୍ତି ପାଆନ୍ତି।
ଅତ୍ରାଽଽଶିତାଶ୍ଚ ସଂତୁଷ୍ଟାଃ ସ୍ଥିତାଃ ସର୍ଵେ ଯଦୃଚ୍ଛଯା
ଏଠାରେ ଯେମାନେ ଖାଇଛନ୍ତି, ସେମାନେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ଓ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ରହନ୍ତି।
ଅତୋ ଯମଦ୍ଵିତୀଯେଯଂ ତ୍ରିଷୁ ଲୋକେଷୁ ଵିଶ୍ରୁତା
ଏହିପରି ଯମଦ୍ୱିତୀୟା ତିନି ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।
ସ୍ନେହେନ ଭଗିନୀହସ୍ତାଦ୍ଭୋକ୍ତଵ୍ଯଂ ବଲଵର୍ଧନମ୍
ଭଉଣୀର ହାତରୁ ସ୍ନେହରେ ଯେଉଁ ଖାଦ୍ୟ ଶରୀରକୁ ଶକ୍ତି ଦେଇଥାଏ, ସେଠାରୁ ଖାଇବା ଉଚିତ୍।
ମହିଷାସନମାରୂଢୋ ଦଂଡମୁଦ୍ଗରଭୃତ୍ପ୍ରଭୁଃ
ମହିଷ ଚଉକିରେ ବସି, ପ୍ରଭୁ ଦଣ୍ଡ ଓ ଗଦା ଧରିଥାନ୍ତି।
ଯୈର୍ଭଗିନ୍ଯଃ ସୁଵାସିନ୍ଯୋ ଵସ୍ତ୍ରଦାନାଦିତୋଷିତାଃ
ଯେଉଁଠି ଭଉଣୀମାନେ ବିବାହିତ ଓ ଶୃଙ୍ଗାରିତ ହୋଇ, କପଡ଼ା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଉପହାରରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି,
ଧନ୍ଯଂ ଯଶସ୍ଯମାଯୁଷ୍ଯଂ ଧର୍ମକାମାର୍ଥସାଧନମ୍
ସେହି କାମ ଭଲ, ମାନ୍ୟତା ଓ ଦୀର୍ଘାୟୁ ଦେଇଥାଏ, ଧର୍ମ, କାମ ଓ ଅର୍ଥ ସାଧନ କରାଏ।
ତଦହଂ ସଂପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଶୃଣୁଧ୍ଵଂ ମୁନିସତ୍ତମାଃ ।। 2.4.11.
ଏହି କଥା ମୁଁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବି, ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ସବୁଠିକି ଶୁଣ।
ତତ୍ରାଽପରାହ୍ନେ କର୍ତଵ୍ଯଂ ସର୍ଵଥୈଵ ଯମାର୍ଚନମ୍
ସେ ଦିନ ବିକାଳେ ନିଶ୍ଚୟ ଯମଙ୍କର ପୂଜା କରିବା ଦରକାର।
ପ୍ରତ୍ଯହଂ ଯମୁନାଽଽଗତ୍ଯ ଯମଂ ସଂପ୍ରାର୍ଥଯତ୍ପୁରା
ପ୍ରତିଦିନ ଯମୁନା ଯାଇ, ପୂର୍ବରୁ ଯମଙ୍କୁ ଭଲଭାବରେ ପ୍ରାର୍ଥନା କରୁଥିଲେ।
ଅଦ୍ଯଶ୍ଵୋ ଵା ପରଶ୍ଵୋ ଵା ପ୍ରତ୍ଯହଂ ଵଦତେ ଯମଃ
ଯମ ପ୍ରତିଦିନ କହୁଥିଲେ, 'ଆଜି, କାଲି କିମ୍ବା ପରେଦିନ।'
ତଦୈକଦା ଯମୁନଯା ବଲାତ୍କାରାନ୍ନିମଂତ୍ରିତଃ
ତାପରେ ଗୋଟିଏ ଦିନ, ଯମୁନା ଜୋରକରି ଯମଙ୍କୁ ନିମନ୍ତ୍ରଣ କଲେ।
ନାରକୀଯଜନାନ୍ମୁକ୍ତ୍ଵା ଗଣୈଃ ସହ ରଵେଃ ସୁତଃ
ନରକର ଲୋକମାନେଠାରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ସୂର୍ଯ୍ୟପୁତ୍ର ତାଙ୍କ ସହଚରମାନେ ସହିତ ଗଲେ।
କୃତାଭ୍ଯଂଗୋ ଯମୁନଯା ତୈଲୈର୍ଗଂଧମନୋହରୈଃ
ଯମୁନା ସୁଗନ୍ଧିତ ତେଲରେ ଯମଙ୍କୁ ମସାଜ୍ କରିଦେଲେ।
ତତୋଽଲଂକାରକଂ ଦତ୍ତଂ ନାନାଵସ୍ତ୍ରାଣି ଚଂଦନମ୍
ତାପରେ ଅଳଙ୍କାର, ବିଭିନ୍ନ ପୋଶାକ ଓ ଚନ୍ଦନ ଦିଆଗଲା।