କୌମୁଦୀ କ୍ରିଯତେ ଯସ୍ମାଦ୍ଭାଵଂ କର୍ତୁଂ ମହୀତଲେ ହର୍ଷଦୁଃଖାଦିଭାଵେନ ତସ୍ଯ ଵର୍ଷଂ ପ୍ରଯାତି ହି
କାଉମୁଦୀ ଉତ୍ସବ ପୃଥିବୀରେ ଆନନ୍ଦ, ଦୁଃଖ ଓ ଅନ୍ୟ ଭାବ ଦେଇ ପାଳିତ ହେଉଥିବାରୁ, ସେ ବର୍ଷ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଏଭଳି ଯାଏ।
ରୁଦିତେ ରୋଦିତଂ ଵର୍ଷଂ ପ୍ରହୃଷ୍ଟେ ତୁ ପ୍ରହର୍ଷିତମ୍
ଯଦି କେହି କାନ୍ଦେ, ବର୍ଷଟି ଦୁଃଖରେ ଯାଏ; ଯଦି ଆନନ୍ଦ କରେ, ଖୁସିରେ ଯାଏ।
ଵୈଷ୍ଣଵୀ ଦାନଵୀ ଚେଯଂ ତିଥିଃ ପ୍ରୋକ୍ତା ଚ କାର୍ତିକେ
କାର୍ତ୍ତିକ ମାସର ଏହି ତିଥି ବୈଷ୍ଣବ ଓ ଦାନବ ଦୁଇଁ ପ୍ରକାରର ମାନାଯାଇଛି।
ଦୀପୋତ୍ସଵଂ ଜନିତସର୍ଵଜନପ୍ରମୋଦଂ କୁର୍ଵଂତି ଯେ ଶୁଭତଯା ଵଲିରାଜପୂଜାମ୍
ଯେମାନେ ଶୁଭ ଭାବରେ ଦୀପ ଉତ୍ସବ ଓ ବଳି ରାଜାଙ୍କ ପୂଜା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥାନ୍ତି।
ବଲିପୂଜାଂ ଵିଧାଯୈଵଂ ପଶ୍ଚାଦ୍ଗୋକ୍ରୀଡନଂ ଚରେତ୍
ଏଭଳି ବଳିଙ୍କ ପୂଜା କରି ସାରି, ପରେ ଗୋମାନ୍ୟଙ୍କ ସହ ଖେଳ କରିବା ଉଚିତ।
ଗଵାଂ କ୍ରୀଡାଦିନେ ଯତ୍ର ରାତ୍ରୌ ଦୃଶ୍ଯେତ ଚନ୍ଦ୍ରମାଃ 2.4.10.
ଗୋମାନ୍ୟଙ୍କ ଖେଳର ଦିନରେ, ଯେତେବେଳେ ରାତିରେ ଚନ୍ଦ୍ରମା ଦେଖାଯାଏ।
ପ୍ରତିପଦ୍ଦର୍ଶସଂଯୋଗେ କ୍ରୀଡନଂ ତୁ ଗଵାଂ ମତମ୍
ପ୍ରଥମ ତିଥି ଓ ଚନ୍ଦ୍ରମା ଦେଖିବା ମିଶିବାରେ ଗୋମାନ୍ୟଙ୍କ ଖେଳ ହେବାକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଅଛି।
ଅଲଂକାର୍ଯାସ୍ତଦା ଗାଵୋ ଗୋଗ୍ରାସାଦିଭିରର୍ଚିତାଃ ଆନୀଯ ଚ ତତଃ ପଶ୍ଚାତ୍କୁର୍ଯାନ୍ନୀରାଜନାଵିଧିମ୍
ସେତିବେଳେ ଗୋମାନ୍ୟଙ୍କୁ ସଜାଇ, ଚାରା ଓ ଅନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟ ଦେଇ ସମ୍ମାନ କରି, ଆଣି ନିରାଜନ କରିବା ଉଚିତ।
ଅଥ ଚେତ୍ପ୍ରତିପତ୍ସ୍ଵଲ୍ପା ନାରୀ ନୀରାଜନଂ ଚରେତ୍
ଯଦି ପ୍ରଥମ ଦିନରେ ନାରୀ ଅଳ୍ପ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନେ ନିରାଜନ କରିବା ଉଚିତ।
ଏଵଂ ନୀରାଜନଂ କୃତ୍ଵା ସର୍ଵପାପୈଃ ପ୍ରମୁଚ୍ଯତେ
ଏଭଳି ନିରାଜନ କରିଲେ, ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ।
କୁଶକାଶମଯୀଂ କୁର୍ଯାଦ୍ଯଷ୍ଟିକାଂ ସୁଦୃଢାଂ ନଵାମ୍
କୁଶ କିମ୍ବା କାଶ ଗ୍ରାସରେ ନୂତନ ଏବଂ ଦୃଢ଼ ଆଠ ଟି ଗୁଛି ଦୈଠି ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ।
ତାମେକତୋ ରାଜପୁତ୍ରା ହୀନଵର୍ଣାସ୍ତଥୈକତଃ
ରାଜପୁତ୍ରମାନେ ଏହାକୁ ଏକ ସାଥିରେ ନେବେ, ଅପସ୍କା ରଙ୍ଗର ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ ଏକ ସାଥିରେ ନେବେ।
ସମସଂଖ୍ଯା ଦ୍ଵଯୋଃ କାର୍ଯା ସର୍ଵେଽପି ବଲଵତ୍ତରାଃ
ଉଭୟଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ଠିକ୍ ଭାବେ ଗଣନା କରିବା ଉଚିତ୍, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସବୁଠାରୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ କରିବା ଦରକାର।
ଉଭଯୋଃ ପୃଷ୍ଠତଃ କାର୍ଯା ରେଖା ତତ୍କର୍ଷକୋପରି
ଉଭୟଙ୍କ ପଛରେ, ଯିଏ ଟାଣୁଛି ତାଙ୍କ ଉପରେ ଏକ ରେଖା ଆଙ୍କିବା ଉଚିତ୍।
ଜଯଚିହ୍ନମିଦଂ ରାଜା ନିଦଧୀତ ପ୍ରଯତ୍ନତଃ
ରାଜାଙ୍କୁ ଏହି ବିଜୟ ଚିହ୍ନକୁ ସାବଧାନରେ ରଖିବା ଉଚିତ୍।
ତଦ୍ଵ୍ରତଂ ବ୍ରୂହି ମେ ମର୍ତ୍ଯୋ ମୃତ୍ଯୁଂ ଯେନ ନ ପଶ୍ଯତି
ମୋତେ ସେଇ ବ୍ରତ ବତାଅ, ଯାହା କରିଲେ ମଣିଷ ମୃତ୍ୟୁକୁ ଦେଖିପାରେନି।
ଵ୍ରତଂ ଯମଦ୍ଵିତୀଯାଖ୍ଯଂ ଶୃଣୁ ତ୍ଵଂ ମୃତ୍ଯୁନାଶନମ୍
ତୁମେ ଶୁଣ, ମୁଁ ତୁମକୁ 'ଯମଦ୍ୱିତୀୟା' ନାମକ ମୃତ୍ୟୁ ନାଶକ ବ୍ରତ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବି।
କାର୍ତିକେ ମାସି ଶୁଦ୍ଧାଯାଂ ଦ୍ଵିତୀଯାଯାଂ ମୁନୀଶ୍ଵର
କାର୍ତ୍ତିକ ମାସର ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷ ଦ୍ୱିତୀୟା ତିଥିରେ, ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ,
ବ୍ରାହ୍ମେ ମୁହୂର୍ତେ ଚୋପ୍ଥାଯ ଦ୍ଵିତୀଯାଯାଂ ମୁନୀଶ୍ଵର
ଦ୍ୱିତୀୟା ତିଥିରେ ବ୍ରହ୍ମମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଉଠି, ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ,
ପ୍ରାତଃସ୍ନାନଂ ତତଃ କୁର୍ଯାଦ୍ଦନ୍ତଧାଵନପୂର୍ଵକମ୍
ପ୍ରଥମେ ଦାନ୍ତ ମାଜି, ତାପରେ ସକାଳ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ୍।
କୃତନିତ୍ଯକ୍ରିଯୋ ହୃଷ୍ଟଃ କୁଣ୍ଡଲାଂଗଦଭୂଷିତଃ
ନିତ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି, ଖୁସି ହୋଇ, କଣ୍ ଦୁଲା ଓ ବାହୁବନ୍ଧ ପିନ୍ଧି ସଜିବା ଉଚିତ୍।
ପଦ୍ମମଷ୍ଟଦଲଂ କୃତ୍ଵା ତସ୍ମିନ୍ନୌଦୁମ୍ବରେ ଶୁଭେ ଵିଧିଂ ଵିଷ୍ଣୁଂ ଚ ରୁଦ୍ରଂ ଚ ଵରଦାଂ ଚ ସରସ୍ଵତୀମ୍
ଏକ ପବିତ୍ର ଉଦୁମ୍ବର କାଠରେ ଅଷ୍ଟଦଳ ପଦ୍ମ ଆଙ୍କି, ସେଠାରେ ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ, ରୁଦ୍ର ଓ ବରଦା ସରସ୍ୱତୀଙ୍କୁ ବିଧିମତ ରୂପେ ବସାଇବା ଉଚିତ୍।
ଵୀଣାପୁସ୍ତକସଂଯୁକ୍ତାଂ ପୂଜଯେତ୍ସ୍ଵସ୍ଥମାନସଃ
ଶାନ୍ତ ମନେ, ବୀଣା ଓ ପୁସ୍ତକ ଧାରିଣୀ ସରସ୍ୱତୀଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ୍।
ପୁଷ୍ପୈର୍ଧୂପୈଶ୍ଚ ନୈଵେଦ୍ଯୈର୍ନାରିକେଲଫଲାଦିଭିଃ
ଫୁଲ, ଧୂପ, ନୈବେଦ୍ୟ, ନଡିଆ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଫଳ ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ୍।
ଵିପ୍ରାଯ ଵେଦଵିଦୁଷେ ଗାଂ ଦଦ୍ଯାଚ୍ଚ ସଵତ୍ସକାମ୍ 2.4.11.
ଏକ ବେଦ ଜ୍ଞାନୀ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ବଛା ସହିତ ଗାଈ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ୍।
ହେ ଵିପ୍ର ତେ ତ୍ଵିମାଂ ସୌମ୍ଯାଂ ଧେନୁଂ ସଂପ୍ରଦଦାମ୍ଯହମ୍
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ମୁଁ ଏହି ସୁମଧୁର ଗାଈକୁ ତୁମକୁ ଦେଉଛି।
ତଦଲାଭେ ତୁ ଵିପ୍ରାଯ ଭକ୍ତ୍ଯା ଦଦ୍ଯାଦୁପାନହୌ
ଯଦି ଏହା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ, ତେବେ ଭକ୍ତି ସହିତ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଜୁତା ଦାନ କରିବା ଉଚିତ୍।
ଜ୍ଞାତିଶ୍ରେଷ୍ଠାନ୍ଵଯୋଵୃଦ୍ଧାନ୍ସମ୍ଯଗ୍ଭକ୍ତ୍ଯାଽଭିଵାଦଯେତ୍
ଯଥାଯଥ ଭକ୍ତି ସହିତ, ଜ୍ଞାତିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ବଡ଼ ଓ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଜଣାଇବା ଉଚିତ୍।
ତତଃ ସୋଦରସଂପନ୍ନା ଭଗିନୀ ଯା ଭଵେନ୍ମୁନେ
ତାପରେ, ହେ ମୁନି, ଯିଏ ଏକେ ମାଆର ଝିଅ, ସେ ଭଉଣୀ,
ଭଗିନି ସୁଭଗେ ଭଦ୍ରେ ତ୍ଵଦଂଘ୍ରିସରସୀରୁହମ୍
ହେ ଭଉଣୀ, ସୁଭାଗ୍ୟବତୀ ଓ ଶୁଭା, ତୁମର ପଦପଦ୍ମ—