ଯଦି ସ୍ଯୁଃ ସଂଗଵାଦର୍ଵାଗେତାଶ୍ଚ ତିଥଯସ୍ତ୍ରଯଃ
ଏହି ତିନିଟି ତିଥି ଏକାଠି କିମ୍ବା ଅଲଗା ହୋଇ ଆସିଲେ—
କୌମୋଦିନ୍ଯାସ୍ତୁ ମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ପ୍ରଷ୍ଟୁମିଚ୍ଛାମହେ ଦ୍ଵିଜାଃ
ଆମେ ଜାଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ, ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ, କୌମୁଦୀନୀର ମହତ୍ତ୍ୱ କ'ଣ?
କିମର୍ଥଂ କ୍ରିଯତେ ସା ତୁ ତସ୍ଯାଃ କା ଦେଵତା ଭଵେତ୍ 2.4.9.
ଏହି କୌମୁଦୀନୀ କାହିଁକି କରାଯାଏ, ଏହାର ଦେବତା କିଏ?
ପ୍ରହର୍ଷଃ କୋଽତ୍ର ନିର୍ଦିଷ୍ଟଃ କ୍ରୀଡା କାଽତ୍ର ପ୍ରକୀର୍ତିତା
ଏଠାରେ କେଉଁ ଆନନ୍ଦ ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛି, କେଉଁ ଖେଳ ଉପସ୍ଥାପିତ ହୋଇଛି?
ସ୍ନାତ୍ଵା ଦେଵାନ୍ପିତୄନ୍ଭକ୍ତ୍ଯା ସଂପୂଜ୍ଯାଽଥ ପ୍ରଣମ୍ଯ ଚ
ସ୍ନାନ କରି, ଭକ୍ତି ସହିତ ଦେବତା ଓ ପିତୃମାନେ ପୂଜିବା ଓ ପ୍ରଣାମ କରିବା ଉଚିତ।
କୃତ୍ଵା ତୁ ପାର୍ଵଣଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ଦଧିକ୍ଷୀରଘୃତାଦିଭିଃ
ପର୍ବଣ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଦହି, ଦୁଧ, ଘିଅ ଓ ଏହାପରି ଦେଇ କରିବା ପରେ—
ତତଃ ପ୍ରଦୋଷସମଯେ ପୂଜଯେଦିଂଦିରାଂ ଶୁଭାମ୍
ତାପରେ ସନ୍ଧ୍ୟାବେଳେ ଶୁଭ ଇନ୍ଦିରାଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ।
ନାନାପୁଷ୍ପୈଃ ପଲ୍ଲଵୈଶ୍ଚ ଚିତ୍ରୈଶ୍ଚାଽପି ଵିଚିତ୍ରିତମ୍
ନାନା ପୁଷ୍ପ, ପତ୍ର ଓ ବିଭିନ୍ନ ରଙ୍ଗିନ ସଜାଣା ସହିତ।
ସଂପୂଜ୍ଯା ଦେଵନାର୍ଯୋଽପି ଵହୁଭିଶ୍ଚୋପଚାରକୈଃ
ଦେବୀମାନେଠାରେ ମଧ୍ୟ ବହୁ ପ୍ରକାର ଉପଚାର ଦେଇ ପୂଜିବା ଉଚିତ।
ଅସ୍ମିନ୍ନହନି ସର୍ଵେଽପି ଵିଷ୍ଣୁନା ମୋଚିତାଃ ପୁରା
ଏହି ଦିନରେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ବିଷ୍ଣୁ ଏକଥର ମୁକ୍ତି ଦେଇଥିଲେ।
ଲକ୍ଷ୍ମ୍ଯା ସାର୍ଦ୍ଧଂ ତତୋ ଦେଵା ଜଗ୍ମୁଃ କ୍ଷୀରୋଦଧୌ ପୁନଃ
ତାପରେ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ସହିତ ଦେବତାମାନେ ପୁଣି ଖୀରସାଗରକୁ ଫେରିଗଲେ।
ରଚନୀଯାଃ ସୂତ୍ରଗର୍ଭାଃ ପର୍ଯଂକାଶ୍ଚ ସୁତୂଲିକାଃ
ସୂତ୍ରରେ ବୁନା ଶଯ୍ୟା ଓ ମୃଦୁ ତୁଳିକା ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ।
ସ୍ଥାପଯେତ୍ତାନ୍ସୁରାଁଲ୍ଲକ୍ଷ୍ମୀଂ ଵେଦଘୋଷସମନ୍ଵିତଃ 2.4.9.
ବେଦ ଉଚ୍ଚାରଣ ସହିତ ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କୁ ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନେଂକୁ ବିଧିମତ୍ ଭାବେ ବିସ୍ଥାପିତ କରିବା ଉଚିତ।
ଅତୋଽତ୍ର ଵିଧିଵତ୍କାର୍ଯା ତୁଷ୍ଟ୍ଯୈ ତୁ ସୁଖସୁପ୍ତିକା
ଏହିଠାରେ ତାଙ୍କ ସନ୍ତୋଷ ପାଇଁ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଏକ ସୁବିଧାଜନକ ଶୟନ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିବା ଦରକାର।
କୁର୍ଯାତ୍ତସ୍ଯ ଗୃହଂ ମୁକ୍ତ୍ଵା ତତ୍ପଦ୍ମା କ୍ଵାଽପି ନ ଵ୍ରଜେତ୍
ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ଘର ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ; ଏହା ଛାଡ଼ି ଶ୍ରୀ ଲକ୍ଷ୍ମୀ କେଉଁଠି ଯିବେ ନାହିଁ।
ଧନଚିନ୍ତା ଵିହୀନାସ୍ତେ କଥଂ ରାତ୍ରୌ ସ୍ଵପଂତି ହି
ଯେଉଁମାନେ ଧନ ନେଇ ଚିନ୍ତା ନଥାନ୍ତି, ସେମାନେ ରାତିରେ କେତେ ସୁଖରେ ଶୁଅନ୍ତି!
ସ ତୁ ଦାରିଦ୍ର୍ଯନିର୍ମୁକ୍ତଃ ସ୍ଵଜାତୌ ସ୍ଯାତ୍ପ୍ରତିଷ୍ଠିତଃ
ଯିଏ ଦାରିଦ୍ର୍ୟରୁ ମୁକ୍ତ, ସେ ନିଜ ବଂଶରେ ମଜବୁତ ଭାବେ ବସିଥାଏ।
ପାଚଯିତ୍ଵା ଗଵ୍ଯଦୁଗ୍ଧଂ ସିତାଂ ଦତ୍ତ୍ଵା ଯଥୋଚିତାମ୍
ଗାଈର ଦୁଧ ଉତ୍ତାପିତ କରି, ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ପରିମାଣ ଚିନି ଦେବା ଉଚିତ।
ଅନ୍ଯଚ୍ଚତୁର୍ଵିଧଂ ଭକ୍ଷ୍ଯଂ ଦଦ୍ଯାଚ୍ଛ୍ରୀଃ ପ୍ରୀଯତାମିତି
ଏହା ସହିତ ଚାରି ପ୍ରକାର ଖାଦ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଦେଇ, 'ଶ୍ରୀ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଉନ୍ତୁ' ବୋଲି କହିବା ଉଚିତ।
ପ୍ରବୋଧସମଯେ ଲକ୍ଷ୍ମୀଂ ବୋଧଯିତ୍ଵା ଭୁନକ୍ତି ଯା
ପ୍ରଭାତ ବେଳେ ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କୁ ଜଗାଇ, ଯିଏ ତାପରେ ଭୋଜନ କରେ—
ଅଭଯଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ଵିପ୍ରେଭ୍ଯୋ ଵିଷ୍ଣୁଭୀତାଃ ସୁରଦ୍ଵିଷଃ
ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କଠାରୁ ନିରାପତ୍ତା ପାଇ, ଯେଉଁ ଦେବଦ୍ୱିଷମାନେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଭୟ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ନିର୍ଭୟ ହୁଅନ୍ତି।
ତ୍ଵଂ ଜ୍ଯୋତିଃ ଶ୍ରୀରଵୀନ୍ଦ୍ଵଗ୍ନିଵିଦ୍ଯୁତ୍ସୌଵର୍ଣତାରକାଃ
ତୁମେ ହେଉଛ, ଆଲୋକ—ଶ୍ରୀ, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଚନ୍ଦ୍ର, ଅଗ୍ନି, ବିଜୁଳି, ସୁନା ଓ ତାରାମାନେ।
ଯା ଲକ୍ଷ୍ମୀର୍ଦିଵସେ ପୁଣ୍ଯେ ଦୀପାଵଲ୍ଯାଂ ଚ ଭୂତଲେ 2.4.9.
ସେଇ ଲକ୍ଷ୍ମୀ, ଯିଏ ପବିତ୍ର ଦୀପାବଳି ଦିନରେ ଭୂମିରେ ବିଦ୍ୟମାନ।
ଦୀପଦାନଂ ତତଃ କୁର୍ଯାତ୍ପ୍ରଦୋଷେ ଚ ତଥୋଲ୍ମୁକମ୍
ତାପରେ ଦୀପ ଦେବା ଉଚିତ, ସାଂଜ ବେଳେ ମଶାଳ ମଧ୍ୟ ଜଳାଇବା ଦରକାର।
ଦୀପଵୃକ୍ଷାସ୍ତଥା କାର୍ଯାଃ ଶକ୍ତ୍ଯା ଦେଵଗୃହାଦିଷୁ
ଶକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ, ଦେବାଳୟ ଓ ଅନ୍ୟ ସ୍ଥାନରେ ଦୀପ ଗଛ ମଧ୍ୟ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିବା ଉଚିତ।
ଵୃକ୍ଷମୂଲେଷୁ ଗୋଷ୍ଠେଷୁ ଚତ୍ଵରେଷୁ ଗୃହେଷୁ ଚ
ଗଛ ମୂଳ, ଗୋଖାଟି, ରାସ୍ତା ମୁହାଁ ଓ ଘରରେ ମଧ୍ୟ।
ସର୍ଵଂ ପୁରମଲଂକୃତ୍ଯ ପ୍ରଦୋଷେ ତଦନନ୍ତରମ୍
ସମସ୍ତ ସହରକୁ ଶୁଭ୍ର ଭାବେ ସଜାଇ, ତାପରେ ସାଂଜ ବେଳେ—
ଅଲଂକୃତେନ ଭୋକ୍ତଵ୍ଯଂ ନଵଵସ୍ତ୍ରୋପଶୋଭିନା
ନୂଆ ପୋଷାକ ପିନ୍ଧି ସଜି, ଭୋଜନ କରିବା ଉଚିତ।
ଅଦ୍ଯ ରାଜ୍ଯଂ ବଲେର୍ଲୋକା ଯଥେଚ୍ଛଂ କ୍ରୀଡ୍ଯତାମିତି
ଆଜି ବଳିଙ୍କ ରାଜ୍ୟରେ ସମସ୍ତେ ଇଚ୍ଛାମତେ ଖେଳିପାରନ୍ତି।
ତେଭ୍ଯୋ ଦଦ୍ଯାତ୍କ୍ରୀଡନକଂ ତତଃ ପଶ୍ଯେଚ୍ଛୁଭାଶୁଭ୍ଯ
ସେମାନଙ୍କୁ ଖେଳନା ଦେଇ, ପରେ ଶୁଭ ଓ ଅଶୁଭ ଚିହ୍ନ ଦେଖିବା ଉଚିତ।