ଇଷାସିତଚତୁର୍ଦଶ୍ଯାମିନ୍ଦୁକ୍ଷଯତିଥାଵପି
ଚନ୍ଦ୍ର କ୍ଷୟ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ତିଥିରେ ମଧ୍ୟ,
କୁର୍ଯାତ୍ସଂଲଗ୍ନମେତଚ୍ଚ ଦୀପୋତ୍ସଵଦିନତ୍ରଯମ୍
ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ଦୀପାବଳି ପର୍ବର ତିନି ଦିନ ସହିତ କରିବା ଉଚିତ୍।
ଵରଂ ଯାଚସ୍ଵ ଭଦ୍ରଂ ତେ ଯଦ୍ଯନ୍ମନସି ଵର୍ତତେ 2.4.9.
ତୁମେ ଯାହା ମନେ ରଖିଛ, ତାହା ମାଗ, ତୁମ ପାଇଁ ଶୁଭ ହେଉ।
ଆତ୍ମାର୍ଥଂ କିଂ ଯାଚନୀଯଂ ସର୍ଵଂ ଦତ୍ତଂ ମଯା ତଥା
ମୋ ପାଇଁ କଣ ମାଗିବି? ମୁଁ ସବୁକିଛି ଦେଇଦେଇଛି।
ମଯାଽଦ୍ଯ ତେ ଧରା ଦତ୍ତା ଵାମନଚ୍ଛଦ୍ମରୂପିଣେ
ଆଜି ମୁଁ ତୁମକୁ, ଚାଦର ଢାକା ବାମନ ରୂପୀ ଯିଏ, ସେଠିକୁ ପୃଥିବୀ ଦେଇଛି।
ତସ୍ମାଦ୍ଭୂମିତଲେ ରାଜ୍ଯମସ୍ତୁ ଘସ୍ରତ୍ରଯେ ହରେ
ତେଣୁ, ପୃଥିବୀ ଉପରେ ରାଜ୍ୟ ତିନି ପକ୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ହରିଙ୍କର ହେଉ।
ମଦ୍ରାଜ୍ଯେ ଯେ ଦୀପଦାନଂ ଭୁଵି କୁର୍ଵଂତି ମାନଵାଃ
ମୋ ରାଜ୍ୟରେ ଯେମାନେ ପୃଥିବୀ ଉପରେ ଦୀପ ଦାନ କରନ୍ତି,
ମମ ରାଜ୍ଯେ ଗୃହେ ଯୈଷାମଂଧକାରଃ ପତିଷ୍ଯତି
ମୋ ରାଜ୍ୟରେ, ଯେଉଁମାନଙ୍କ ଘରେ ଅନ୍ଧକାର ପଡ଼ିବ,
ଚତୁର୍ଦଶ୍ଯାଂ ଚ ଯେ ଦୀପାନ୍ନରକାଯ ଦଦଂତି ଚ
ଏବଂ ଯେମାନେ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ଦିନେ ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ଦୀପ ଭୋଜନ ଦିଅନ୍ତି,
ବଲିରାଜ୍ଯଂ ସମାସାଦ୍ଯ ଯୈର୍ନ ଦୀପାଵଲିଃ କୃତା
ଯେମାନେ ବଳିଙ୍କର ରାଜ୍ୟ ପାଇଲେ, କିନ୍ତୁ ଦୀପାବଳି ପାଳନ କରିନାହାନ୍ତି,
ବଲିରାଜ୍ଯେ ତୁ ଯେ ଲୋକାଃ ଶୋକାଽନୁତ୍ସାହକାରିଣଃ
କିନ୍ତୁ ବଳିଙ୍କର ରାଜ୍ୟରେ ଯେମାନେ ଦୁଃଖ ଓ ଅସନ୍ତୋଷ ଦେଇଥାନ୍ତି,
ଚତୁର୍ଦଶୀତ୍ରଯେ ରାଜ୍ଯଂ ବଲେରସ୍ତ୍ଵିତି ଯାଚଯେତ୍ ଦଦାଵତିଥଯେଂଦ୍ରାଯ ବଲିଂ ପାତାଲଵାସିନମ୍
ତିନିଟି ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବଳିଙ୍କର ରାଜ୍ୟ ହେଉ ବୋଲି ଅନୁରୋଧ କରିବା ଉଚିତ୍, ଏବଂ ପାତାଳରେ ବସୁଥିବା ବଳିଙ୍କୁ ଅତିଥି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଦେଇବା ଉଚିତ୍।
ଦତ୍ତଂ ଦୈତ୍ଯପତେରିତ୍ଥଂ ହରିଣା ତଦ୍ଦିନତ୍ରଯମ୍ 2.4.9.
ଏଭଳି ଭାବରେ, ତିନି ଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦାନବପତି ବଳିଙ୍କୁ ହରି ଦେଇଥିଲେ।
ମହାରାତ୍ରିଃ ସମୁତ୍ପନ୍ନା ଚତୁର୍ଦଶ୍ଯାଂ ମୁନୀଶ୍ଵରାଃ
ମହାରାତ୍ରି ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ଦିନ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲା, ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ।
ବଲିରାଜ୍ଯଂ ସମାସାଦ୍ଯ ଯକ୍ଷଗଂଧର୍ଵକିନ୍ନରାଃ
ବଳିଙ୍କ ରାଜ୍ୟ ପାଇଁ ପହଞ୍ଚିଲେ, ଯକ୍ଷ, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ କିନ୍ନରମାନେ—
ସର୍ଵ ଏଵ ପ୍ରହୃଷ୍ଯଂତି ନୃତ୍ଯଂତି ଚ ନିଶାମୁଖେ
ସମସ୍ତେ ଖୁସିରେ ନାଚିବାକୁ ଲାଗିଯାନ୍ତି ଯେତେବେଳେ ରାତି ଆସିଯାଏ।
ବଲିରାଜ୍ଯଂ ସମାସାଦ୍ଯ ଯଥା ଲୋକାଃ ସୁହର୍ଷିତାଃ
ବଳିଙ୍କ ରାଜ୍ୟ ମିଳିଲେ ଯେପରି ଏହି ସମସ୍ତ ଲୋକ ଖୁସିରେ ପୁରା ହୋଇଯାନ୍ତି—
ତୁଲାସଂସ୍ଥେ ସହସ୍ରାଂଶୌ ପ୍ରଦୋଷେ ଭୂତଦର୍ଶଯୋଃ
ଯେବେ ହଜାର କିରଣ ଥିବା ସୂର୍ଯ୍ୟ ତୁଳାରେ ଥାଏ, ସେଇ ସନ୍ଧ୍ୟାବେଳେ ସମସ୍ତ ଭୂତମାନେ ଦେଖିପାରନ୍ତି।
ନରକସ୍ଥାସ୍ତୁ ଯେ ପ୍ରେତାସ୍ତେ ମାର୍ଗଂ ତୁ ଵ୍ରତାତ୍ସଦା
ଯେମାନେ ନରକରେ ଅଛନ୍ତି, ସେଇ ପିତୃମାନେ ସବୁବେଳେ ବ୍ରତର ପଥ ଅନୁସରନ୍ତି।
ଆଶ୍ଵିନେ ମାସି ଭୂତାଦିତିଥଯଃ କୀର୍ତିତାସ୍ତ୍ରଯଃ
ଆଶ୍ୱିନ ମାସରେ ଭୂତ ଆଦି ତିନିଟି ତିଥି ଘୋଷିତ ହୋଇଛି।
ଯଦି ସ୍ଯୁଃ ସଂଗଵାଦର୍ଵାଗେତାଶ୍ଚ ତିଥଯସ୍ତ୍ରଯଃ
ଏହି ତିନିଟି ତିଥି ଏକାଠି କିମ୍ବା ଅଲଗା ହୋଇ ଆସିଲେ—
କୌମୋଦିନ୍ଯାସ୍ତୁ ମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ପ୍ରଷ୍ଟୁମିଚ୍ଛାମହେ ଦ୍ଵିଜାଃ
ଆମେ ଜାଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ, ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ, କୌମୁଦୀନୀର ମହତ୍ତ୍ୱ କ'ଣ?
କିମର୍ଥଂ କ୍ରିଯତେ ସା ତୁ ତସ୍ଯାଃ କା ଦେଵତା ଭଵେତ୍ 2.4.9.
ଏହି କୌମୁଦୀନୀ କାହିଁକି କରାଯାଏ, ଏହାର ଦେବତା କିଏ?
ପ୍ରହର୍ଷଃ କୋଽତ୍ର ନିର୍ଦିଷ୍ଟଃ କ୍ରୀଡା କାଽତ୍ର ପ୍ରକୀର୍ତିତା
ଏଠାରେ କେଉଁ ଆନନ୍ଦ ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛି, କେଉଁ ଖେଳ ଉପସ୍ଥାପିତ ହୋଇଛି?
ସ୍ନାତ୍ଵା ଦେଵାନ୍ପିତୄନ୍ଭକ୍ତ୍ଯା ସଂପୂଜ୍ଯାଽଥ ପ୍ରଣମ୍ଯ ଚ
ସ୍ନାନ କରି, ଭକ୍ତି ସହିତ ଦେବତା ଓ ପିତୃମାନେ ପୂଜିବା ଓ ପ୍ରଣାମ କରିବା ଉଚିତ।
କୃତ୍ଵା ତୁ ପାର୍ଵଣଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ଦଧିକ୍ଷୀରଘୃତାଦିଭିଃ
ପର୍ବଣ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଦହି, ଦୁଧ, ଘିଅ ଓ ଏହାପରି ଦେଇ କରିବା ପରେ—
ତତଃ ପ୍ରଦୋଷସମଯେ ପୂଜଯେଦିଂଦିରାଂ ଶୁଭାମ୍
ତାପରେ ସନ୍ଧ୍ୟାବେଳେ ଶୁଭ ଇନ୍ଦିରାଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ।
ନାନାପୁଷ୍ପୈଃ ପଲ୍ଲଵୈଶ୍ଚ ଚିତ୍ରୈଶ୍ଚାଽପି ଵିଚିତ୍ରିତମ୍
ନାନା ପୁଷ୍ପ, ପତ୍ର ଓ ବିଭିନ୍ନ ରଙ୍ଗିନ ସଜାଣା ସହିତ।
ସଂପୂଜ୍ଯା ଦେଵନାର୍ଯୋଽପି ଵହୁଭିଶ୍ଚୋପଚାରକୈଃ
ଦେବୀମାନେଠାରେ ମଧ୍ୟ ବହୁ ପ୍ରକାର ଉପଚାର ଦେଇ ପୂଜିବା ଉଚିତ।
ଅସ୍ମିନ୍ନହନି ସର୍ଵେଽପି ଵିଷ୍ଣୁନା ମୋଚିତାଃ ପୁରା
ଏହି ଦିନରେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ବିଷ୍ଣୁ ଏକଥର ମୁକ୍ତି ଦେଇଥିଲେ।