ତୁଲସ୍ଯା ମହିମାଂ ଯସ୍ତୁ ଶୃଣୁଯାନ୍ନିତ୍ଯମାଦୃତଃ
ଯିଏ ଦିନେ ଦିନେ ଆଦର ସହିତ ତୁଳସୀର ମହିମା ଶୁଣେ,
ଅତ୍ରୈଵୋଦାହରଂତୀମମିତିହାସଂ ପୁରାତନମ୍
ଏଠି ମୁଁ ପୁରୁଣା ଏକ କଥା ଉଦାହରଣ ଭାବରେ କହିବି।
ପୁରା କାଶ୍ମୀରଦେଶେ ତୁ ବ୍ରାହ୍ମଣୌ ସଂବଭୂଵତୁଃ 2.4.8.
ପୁରୁଣା କାଳରେ କଶ୍ମୀର ଦେଶରେ ଦୁଇ ଜଣ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ।
ସର୍ଵଭୂତଦଯାଯୁକ୍ତୌ ସର୍ଵତତ୍ତ୍ଵାର୍ଥଵେଦିନୌ
ସେମାନେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ପ୍ରତି ଦୟାଶୀଳ ଥିଲେ ଏବଂ ସମସ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱର ଅର୍ଥ ଜାଣୁଥିଲେ।
ଗଚ୍ଛତାଵେକତୋ ଵିପ୍ରୌ କାଂତାରେ ଶ୍ରମଵିହ୍ଵଲୌ
ସେ ଦୁଇଜଣ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଏକାଠି ଯାଉଥିଲେ, ଜଙ୍ଗଲରେ ଥକି ଅସ୍ତିର ହୋଇଯାଇଥିଲେ।
ତଯୋଃ ସୁମେଧାସ୍ତଦ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତୁଲସୀକାନନଂ ମହତ୍
ସୁମେଧାସ୍ ଏହି ବଡ଼ ତୁଳସୀ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଦେଖିଲେ,
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵୈତଦ୍ଧରିମେଧାସ୍ତୁ ଉଵାଚ ପରଯା ମୁଦା
ଏହାକୁ ଦେଖି ହରିମେଧାସ୍ ବଡ଼ ଆନନ୍ଦରେ କହିଲେ।
ହରିମେଧା ଉଵାଚ କିମର୍ଥଂ ଵିପ୍ର ଦେଵେଷୁ ତୀର୍ଥେଷୁ ଚ ଵ୍ରତେଷୁ ଚ
ହରିମେଧାସ୍ କହିଲେ: ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଦେବତା, ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ଏବଂ ବ୍ରତମାନେ ମଧ୍ୟରେ କାହିଁକି—
ଆତପୋ ବାଧତେ ହ୍ଯାଵାଂ ଗତ୍ଵୈତଦ୍ଵଟସନ୍ନିଧୌ
ଏହି ତାପ ଆମକୁ ଦୁଃଖ ଦେଉଛି; ଚଳ, ସେ ଡେଙ୍କା ବଟବୃକ୍ଷର ଛାୟାକୁ ଯିବା।
ତସ୍ଯଚ୍ଛାଯାଂ ସମାଶ୍ରିତ୍ଯ ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ତେ ଯଥାର୍ଥତଃ
ତାହାର ଛାୟାରେ ବସି, ମୁଁ ତୁମକୁ ସଠିକ୍ ଭାବରେ ସତ୍ୟ କଥା କହିବି।
ଵଟଂ ଜଗାମ ଧର୍ମଜ୍ଞୋ ମହତ୍କୋଟରସଂଯୁତମ୍
ଧର୍ମଜ୍ଞ ବ୍ୟକ୍ତି ସେ ବଡ଼ ଗହ୍ୱର ଥିବା ବଟବୃକ୍ଷକୁ ଗଲେ।
ଶ୍ରୂଯତାଂ ଵିପ୍ରଶାର୍ଦୂଲ ତୁଲସ୍ଯାସ୍ତୂତ୍ତମାଂ କଥାମ୍
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁଳସୀର ଶ୍ରେଷ୍ଠ କଥା ଶୁଣ।
ପୁରା ଦୁର୍ଵାସସଃ ଶାପାଦ୍ଗତୈଶ୍ଵର୍ଯେ ପୁରଂଦରେ 2.4.8.
ପୁରୁଣା କାଳରେ ଦୁର୍ବାସାଙ୍କ ଶାପରେ ପୁରନ୍ଦର ତାଙ୍କର ରାଜ୍ୟ ହରାଇଥିଲେ।
ଐରାଵତଃ କଲ୍ପତରୁଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରମାଃ କମଲା ତଥା
ଏଇରାବତ, କଳ୍ପବୃକ୍ଷ, ଚନ୍ଦ୍ରମା ଏବଂ କମଳା ମଧ୍ୟ ଏଭଳି ହେଲେ।
ହରୀତକ୍ଯାଦଯଶ୍ଚାଽପି ଦିଵ୍ଯା ଓଷଧଯସ୍ତଥା
ହରୀତକୀ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦିବ୍ୟ ଔଷଧମାନେ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ।
ତତଃ ପୀଯୂଷକଲଶମଜରାମରଦାଯକମ୍ ଅଵେକ୍ଷ୍ଯ ମନସା ସଦ୍ଯଃ ପରାଂ ନିର୍ଵୃତିମାପ ହ
ତାପରେ, ଯେଉଁ ପିଉଷ ଭରା କଳଶ ଜରା ଓ ମୃତ୍ୟୁକୁ ଦୂର କରେ, ସେଠାକୁ ଦେଖି ସେ ମନରେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସନ୍ତୋଷ ଅନୁଭବ କଲେ।
ତସ୍ମିନ୍ପୀଯୂଷକଲଶ ଆନନ୍ଦାସ୍ରୋଦବିନ୍ଦଵଃ
ସେଇ ପିଉଷ ଭରା କଳଶରେ ଆନନ୍ଦର ଧାରାର ତିଅଁ ତିଅଁ ଝରଣା ଥିଲା।
ସର୍ଵ ଲକ୍ଷଣସଂପନ୍ନା ସର୍ଵାଭରଣଭୂଷିତା
ସେ ସମସ୍ତ ଶୁଭ ଚିହ୍ନରେ ଶୋଭିତ ଓ ସମସ୍ତ ଆଭୂଷଣରେ ଅଳଙ୍କୃତ ଥିଲେ।
ତତ୍ରୋତ୍ପନ୍ନାଂ ତଥା ଲକ୍ଷ୍ମୀଂ ତୁଲସୀଂ ଚ ଦଦୁର୍ହରେଃ
ସେଠାରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଓ ତୁଳସୀଙ୍କୁ ହରିଙ୍କୁ ଦିଆଗଲା।
ତତୋଽତୀଵ ପ୍ରିଯକରା ତୁଲସୀ ଜଗତାଂ ପତେଃ
ତାପରେ ତୁଳସୀ ଜଗତର ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ପାଇଁ ବହୁତ ପ୍ରିୟ ହେଲେ।
ସା ତୁ ଦେଵଗଣୈଃ ସର୍ଵୈର୍ଵିଷ୍ଣୁଵତ୍ପୂଜ୍ଯତେ ପ୍ରିଯା
ସେ ସମସ୍ତ ଦେବମାନେଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପରି ପ୍ରେମରେ ପୂଜିତ।
ତସ୍ମାତ୍ତସ୍ଯା ନମସ୍କାରୋ ମଯା ଵିପ୍ର କୃତସ୍ତତଃ
ତେଣୁ, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲି।
ଆରାଦଦୃଶ୍ଯତ ମହଦ୍ଵିମାନଂ ସୂର୍ଯଵର୍ଚସମ୍ 2.4.8.
ତାପରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଏକ ବଡ଼ ଦିବ୍ୟ ବିମାନ ଦେଖାଗଲା।
ତଥୈଵ ତସ୍ମାଦ୍ଵୃକ୍ଷାଚ୍ଚ ପୁରୁଷୌ ଦ୍ଵୌ ଵିନିର୍ଗତୌ
ସେଇ ଗଛରୁ ମଧ୍ୟ ଦୁଇଜଣ ପୁରୁଷ ବାହାରିଲେ।
ପ୍ରଣାମଂ ଚକ୍ରତୁସ୍ତୌ ହି ହରିମେଧସୁମେଧଯୋଃ
ସେ ଦୁଇଜଣ ହରିମେଧ ଓ ସୁମେଧଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ।
ଊଚତୁର୍ଵିସ୍ମଯାଵିଷ୍ଟୌ ତାଵୁଭୌ ଦେଵସନ୍ନିଭୌ
ଦେବତାଙ୍କ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିବା, ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ଭରିଥିବା ସେ ଦୁଇଜଣ କହିଲେ।
ହରିମେଧସୁମେଧସାଵୂଚତୁଃ ମଂଦାରମାଲାଂ ତରୁଣାଂ ଧାରଯଂତୌ ତଥାଽମରୌ
ହରିମେଧ ଓ ସୁମେଧ କହିଲେ: 'ତମେ ତରୁଣ ମନ୍ଦାର ମାଳା ପିନ୍ଧି ଅମର ହୋଇଛ।'
ଇତ୍ଯୁକ୍ତୌ ବ୍ରାହ୍ମଣାଭ୍ଯାଂ ତାଵୂଚତୁର୍ଵୃକ୍ଷନିର୍ଗତୌ
ଏଭଳି ବ୍ରାହ୍ମଣ ଦ୍ୱୟଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କହାଯିବା ପରେ, ଗଛରୁ ବାହାରିଥିବା ସେମାନେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
ବଂଧ୍ଵାଦଯସ୍ତଥା ଚୈଵ ଯୁଵାମେଵ ନ ସଂଶଯଃ
ବନ୍ଧ୍ୱ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ, ନିଶ୍ଚୟ ତୁମେ ଦୁଇଜଣ ତରୁଣ।
ଅପ୍ସରୋଗଣସଂଵୀତଃ କଦାଚିନ୍ନଂଦନ ଵନମ୍
ଏକଥା ସତ୍ୟ, ଅପ୍ସରାମାନେ ଘେରି ନନ୍ଦନ ବନରେ ଥିଲି।